Zmarł ktoś z rodziny — ile płatnego urlopu przysługuje w Belgii?

Po śmierci bliskiej osoby pracownik zatrudniony w Belgii na umowę o pracę ma prawo do kilku dni płatnej nieobecności. To część urlopu okolicznościowego — FR: petit chômage (congé de circonstance), NL: klein verlet (omstandigheidsverlof). Dni przysługujące po śmierci bliskiego nazywa się też urlopem żałobnym — FR: congé de deuil, NL: rouwverlof.

Liczba dni zależy od tego, kto zmarł, a przy części krewnych także od tego, czy mieszkał z tobą. Poniżej opisujemy ustawowe minimum. Twój sektor albo firma mogą przyznawać więcej.

Kogo dotyczą te zasady?

• Pracowników na umowie o pracę — robotników i pracowników umysłowych — w sektorze prywatnym.
• Także pracowników kontraktowych w sektorze publicznym, z wyjątkiem osób zatrudnionych na umowę o pracę w federalnej administracji publicznej, które mają własne przepisy.

Poradnik nie dotyczy samozatrudnionych ani urzędników mianowanych.

Ile dni przysługuje? Szybka tabela

We wszystkich przypadkach inny termin jest możliwy na twój wniosek i za zgodą pracodawcy.

Śmierć partnera lub dziecka — 10 dni

Masz prawo do 10 dni płatnej nieobecności, gdy umrze:

• Twój małżonek;
• partner, z którym mieszkasz;
• Twoje dziecko;
• dziecko twojego małżonka lub partnera.

Kiedy wykorzystać 10 dni?

• 3 dni wybierasz sam w okresie od dnia śmierci do dnia pogrzebu.
• Pozostałe 7 dni wybierasz sam w ciągu roku po śmierci.

Na twoją prośbę i za zgodą pracodawcy możesz wykorzystać te dni w innym okresie. Nie musisz więc brać wszystkich 10 dni od razu po pogrzebie.

Czy partner bez ślubu się liczy?

Tak. Przy urlopie po śmierci z małżonkiem zrównany jest zarówno partner w prawnym wspólnym zamieszkaniu — FR: cohabitation légalei, NL: wettelijke samenwoning — jak i partner, z którym po prostu mieszkasz bez formalnej deklaracji — FR: cohabitant de fait, NL: feitelijk samenwonende.

Uwaga: zrównanie partnera faktycznego z małżonkiem dotyczy tylko śmierci. Przy innych zdarzeniach z listy petit chômage, np. ślubie, liczy się wyłącznie małżonek lub partner w cohabitation légale.

Śmierć rodzica lub teściów — 3 dni

Przy śmierci:

• ojca lub matki;
• teścia lub teściowej;
• drugiego męża matki albo drugiej żony ojca,

przysługują 3 dni do wyboru w okresie od dnia śmierci do dnia pogrzebu. Za zgodą pracodawcy możesz wykorzystać je w innym terminie.

Śmierć rodzeństwa, dziadków lub wnuków — 2 dni albo 1 dzień

Ta grupa obejmuje:

• brata lub siostrę;
• szwagra lub szwagierkę;
• dziadka lub babcię;
• pradziadka lub prababcię;
• wnuka lub prawnuka;
• zięcia lub synową.

Chodzi o te osoby zarówno z twojej rodziny, jak i z rodziny twojego małżonka lub partnera, z którym mieszkasz (np. brat twojego partnera albo babcia twojej żony).

Zmarły mieszkał z tobą

Masz 2 dni do wyboru w okresie od dnia śmierci do dnia pogrzebu.

Zmarły nie mieszkał z tobą

Masz 1 dzień — w dniu pogrzebu. Na twoją prośbę i za zgodą pracodawcy możesz wziąć go w innym dniu.

Przy dalszych krewnych sprawdź dokładne brzmienie pozycji na liście SPF Emploi. Liczy się konkretny stopień pokrewieństwa lub powinowactwa, a nie ogólne określenie „rodzina”.

Co z rodziną zastępczą?

Przepisy przewidują osobne zasady dla pieczy zastępczej — FR: placement familial, NL: pleegzorg:

• Piecza długoterminowa — gdy od początku wiadomo, że dziecko zostanie w tej samej rodzinie co najmniej 6 miesięcy, co potwierdza zaświadczenie właściwej służby pieczy zastępczej. Dziecko zastępcze jest wtedy traktowane jak własne (przy jego śmierci: 10 dni), a rodzice zastępczy — jak rodzice (przy ich śmierci: 3 dni).
• Piecza krótkoterminowa — przy śmierci dziecka przysługuje 1 dzień w dniu pogrzebu (za zgodą pracodawcy można go przesunąć).
• Zdarzenie po zakończeniu pieczy długoterminowej — jeżeli po zakończeniu pieczy następuje inne zdarzenie z listy petit chômage, zasady pieczy długoterminowej stosuje się tylko wtedy, gdy dziecko było częścią rodziny zastępczej nieprzerwanie przez 3 lata. Według SPF Emploi ten dodatkowy warunek nie dotyczy śmierci samego dziecka zastępczego ani śmierci rodziców zastępczych (także drugiego męża matki zastępczej lub drugiej żony ojca zastępczego).

Czy te dni są płatne?

Tak. Podczas petit chômage zachowujesz normalne wynagrodzenie, które wypłaca pracodawca. To nie jest świadczenie z kasy chorych ani ze związku zawodowego.

To nie jest też urlop wypoczynkowy. Dni petit chômage są osobnym ustawowym uprawnieniem.

Pracujesz na część etatu?

Wynagrodzenie zachowujesz za dni, w które normalnie pracowałbyś według swojego grafiku. Dzień, w którym według grafiku i tak nie pracujesz, nie jest zamieniany na dodatkowy płatny dzień wolny. Więcej o prawach osób na niepełnym etacie przeczytasz w poradniku Praca na część etatu w Belgii.

Jak zgłosić nieobecność?

1. Uprzedź pracodawcę przed nieobecnością, a jeśli to niemożliwe — jak najszybciej.
2. Napisz, kto zmarł i jaka była wasza relacja.
3. Przy rodzeństwie, dziadkach lub wnukach zaznacz, czy zmarły mieszkał z tobą — od tego zależy liczba dni.
4. Podaj, które dni chcesz wykorzystać. Jeżeli chcesz wziąć dzień w innym terminie niż ustawowy, poproś o zgodę na piśmie.
5. Sprawdź w regulaminie pracy — FR: règlement de travail, NL: arbeidsreglement — jak firma przyjmuje zgłoszenia nieobecności i czy oczekuje potwierdzenia.

Dni wykorzystuj zgodnie z celem, na który zostały przyznane. Jeżeli firma prosi o potwierdzenie, przekazuj tylko dane potrzebne do ustalenia prawa.

Czy sektor może dawać więcej?

Tak. Układ zbiorowyi pracy — FR: convention collective de travail (CCT), NL: collectieve arbeidsovereenkomst (cao) — albo zasady firmy mogą przewidywać więcej dni, szerszy krąg osób lub inne terminy.

Numer swojej komisji parytetoweji znajdziesz zwykle na pasku wynagrodzenia. Zapytaj dział kadr albo związek zawodowy, czy twój sektor ma korzystniejsze zasady. Jak działają komisje parytetowe, wyjaśniamy w poradniku Stawki minimalne w Belgii: kto je ustala i ile wynoszą?.

Zachorowałeś zaraz po urlopie żałobnym?

Jest jedna szczególna reguła po śmierci partnera lub dziecka. Jeżeli wykorzystujesz dodatkowe dni urlopu żałobnego (z puli 7 dni) kolejno, bezpośrednio po pierwszych dniach, i zaraz potem stajesz się niezdolny do pracy, te dodatkowe dni — maksymalnie 7 — mogą zostać odliczone od ustawowego okresu gwarantowanego wynagrodzenia — FR: salaire garanti, NL: gewaarborgd loon.

W praktyce okres, w którym pracodawca płaci ci gwarantowane wynagrodzenie za chorobę, może być krótszy. Reguła nie dotyczy każdej choroby po pogrzebie — tylko opisanej kolejności dni.

Chorobę zgłoś jak zwykle pracodawcy i kasie chorych. Terminy zgłoszenia znajdziesz w poradniku Choroba — w jakim terminie zgłosić niezdolność do pracy do mutuelle?.

Co zrobić, jeśli pracodawca odmawia?

1. Poproś o wyjaśnienie odmowy na piśmie.
2. Porównaj swoją sytuację z oficjalną listą petit chômage SPF Emploi (link w źródłach).
3. Sprawdź regulamin pracy i CCT swojego sektora.
4. Zwróć się do związku zawodowego albo do inspekcji pracy — FR: Contrôle des lois sociales, NL: Toezicht op de Sociale Wetten.

Nie zgadzaj się automatycznie na zamianę należnych dni petit chômage na zwykły urlop wypoczynkowy.

A podróż na pogrzeb do Polski?

Ustawowa lista petit chômage nie przewiduje dodatkowych dni na dojazd na pogrzeb za granicą. Jeżeli potrzebujesz więcej czasu, ustal z pracodawcą przesunięcie dni, urlop wypoczynkowy albo sprawdź korzystniejsze zasady swojego sektora.