Adoptujesz dziecko — ile urlopu przysługuje w 2026 i co zmieni się w 2027?

Jeżeli pracujesz w Belgii na umowie o pracę i adoptujesz małoletnie dziecko, masz prawo do urlopu adopcyjnego — congé d’adoption / adoptieverlof. W 2026 r. każdy rodzic adopcyjny objęty tym systemem ma indywidualnie do 6 tygodni, a dodatkowo istnieje wspólna pula 4 tygodni, którą rodzice adopcyjni dzielą między siebie.

Od 1 stycznia 2027 r. wspólna pula wzrośnie do 5 tygodni. Nie wystarczy jednak, że część urlopu przypadnie już w 2027 r. — SPF Emploi wskazuje, że przy nowym etapie harmonogramu trzeba spełnić jednocześnie warunek odpowiednio późnego złożenia wniosku i rozpoczęcia urlopu.

Urlop u pracodawcy i wypłata z mutuellei to dwie powiązane, ale odrębne kwestie. Pierwsze 3 dni kalendarzowe płaci pracodawca, a za dalszą część świadczenie wypłaca kasa chorych według zasad INAMI/RIZIVi.

Kogo dotyczy ten poradnik?

Opisane zasady dotyczą przede wszystkim pracowników zatrudnionych na podstawie belgijskiej ustawy o umowach o pracę z 3 lipca 1978 r.

W praktyce obejmuje to:

• pracowników sektora prywatnego;
• pracowników kontraktowych sektora publicznego, choć w administracji mogą istnieć dodatkowe własne regulacje.

Nie należy automatycznie stosować tych zasad do:

• urzędników statutowych;
• osób samozatrudnionych;
• wolontariuszy;
• części personelu oświaty objętego odrębnym statusem.

Jeżeli masz status urzędnika albo samozatrudnionego, sprawdź odrębny system.

Ile urlopu ma każdy rodzic?

Każdy rodzic adopcyjny ma indywidualny kredyt maksymalnie 6 tygodni.

Te 6 tygodni:

• przysługują każdemu z rodziców osobno;
• nie są przenoszalne na drugiego rodzica;
• nie tworzą jednej wspólnej puli 12 tygodni, którą można dowolnie podzielić.

Przykład: jeżeli dwoje pracowników adoptuje jedno dziecko, każde z nich może mieć własne 6 tygodni.

Dodatkowe tygodnie wspólne dla rodziców

Poza indywidualnymi 6 tygodniami ustawodawca stopniowo zwiększa dodatkową pulę.

Dla zwykłego przypadku:

• od 1 stycznia 2025 r. dodatkowa pula wynosi 4 tygodnie;
• od 1 stycznia 2027 r. będzie wynosić 5 tygodni.

Jeżeli jest dwoje rodziców adopcyjnych, tę pulę trzeba między nich podzielić.

Nie oznacza to więc, że w 2026 r. każdy rodzic dostaje 6 + 4 tygodnie. Cztery tygodnie są wspólne.

Jak udokumentować podział wspólnej puli?

Jeżeli jest dwoje rodziców adopcyjnych, pracownik korzystający z dodatkowych tygodni powinien najpóźniej w chwili rozpoczęcia urlopu przekazać pracodawcy oświadczenie honorowe — déclaration sur l’honneur — wskazujące sposób podziału wspólnej puli albo przyznanie jej jednemu rodzicowi.

Co dokładnie zmieni się 1 stycznia 2027 r.?

Wspólna pula wzrośnie z 4 do 5 tygodni.

SPF Emploi zastrzega jednak dwa warunki związane z datą:

1. wniosek o urlop musi zostać złożony nie wcześniej niż od daty wejścia danego etapu harmonogramu;
2. sam urlop również nie może rozpocząć się przed tą datą.

Dlatego osoba składająca wniosek jeszcze w 2026 r. nie powinna automatycznie zakładać, że dostanie nową, pięciotygodniową pulę tylko dlatego, że część urlopu przypada w 2027 r.

Przed końcem 2026 r. warto ponownie sprawdzić aktualną instrukcję SPF Emploi.

Kiedy trzeba rozpocząć urlop?

W zwykłej adopcji urlop powinien rozpocząć się w ciągu 2 miesięcy od wpisania dziecka jako członka rodziny pracownika do rejestru ludnościi albo rejestru cudzoziemców gminy zamieszkania.

To termin związany z oficjalnym wpisem dziecka, a nie dowolnie wybranym dniem po zakończeniu całego postępowania adopcyjnego.

Adopcja międzynarodowa

Przy adopcji międzynarodowej urlop może w określonych warunkach rozpocząć się wcześniej, aby umożliwić wyjazd po dziecko do państwa pochodzenia. Wymaga to właściwej decyzji kompetentnej wspólnotowej władzy centralnej.

Jeżeli adopcja jest międzynarodowa, nie stosuj mechanicznie wyłącznie reguły „2 miesiące od wpisu” bez sprawdzenia dokumentów adopcyjnych.

Kiedy poinformować pracodawcę?

Co do zasady trzeba poinformować pracodawcę pisemnie co najmniej miesiąc przed rozpoczęciem urlopu.

Termin może zostać skrócony za zgodą pracodawcy.

SPF Emploi wskazuje dwie bezpieczne formy:

• list polecony;
• przekazanie pisma osobiście i otrzymanie podpisanej kopii potwierdzającej odbiór.

Pismo powinno wskazywać:

• datę rozpoczęcia urlopu;
• datę zakończenia urlopu.

Najpóźniej w chwili rozpoczęcia urlopu trzeba dostarczyć dokumenty potwierdzające zdarzenie dające prawo do urlopu.

Czy urlop można podzielić na pojedyncze dni?

Nie w zwykłym trybie.

Urlop adopcyjny powinien być wykorzystany jako nieprzerwany okres.

Jeżeli nie chcesz wykorzystać całego maksymalnego wymiaru:

• możesz wziąć krótszy okres;
• powinien to być co najmniej tydzień albo wielokrotność pełnego tygodnia.

Jeżeli świadomie wykorzystasz mniej niż dostępny maksymalny wymiar, niewykorzystanej pozostałości nie zachowujesz dowolnie „na później”.

To ważna różnica względem niektórych innych urlopów rodzinnych.

Kto płaci za urlop adopcyjny?

Pierwsze 3 dni kalendarzowe

Za pierwsze 3 dni kalendarzowe urlopu pracownik zachowuje normalne wynagrodzenie na koszt pracodawcy.

Dalsza część

Za pozostały okres nie wypłaca normalnej pensji pracodawca. Świadczenie jest wypłacane przez system obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego za pośrednictwem mutuelle/mutualiteit.

INAMI/RIZIV wskazuje, że świadczenie pracownika wynosi 82% dziennego wynagrodzenia brutto, z zastosowaniem ustawowego pułapu.

Dla urlopów objętych aktualnym pułapem od 1 września 2026 r. maksymalna dzienna kwota brutto na bazie sześciodniowego tygodnia wynosi 154,71 euro.

Kwoty mogą być indeksowane, dlatego przy urlopie rozpoczynającym się później trzeba sprawdzić najnowszą tabelę INAMI.

Czy samo zgłoszenie pracodawcy wystarczy do wypłaty?

Nie.

Zgłoszenie urlopu pracodawcy nie zastępuje formalności wobec mutuelle.

W praktyce przygotuj:

• dokument potwierdzający adopcję i wpis dziecka;
• potwierdzenie dat urlopu;
• dokumenty wymagane przez twoją kasę chorych;
• informacje o zatrudnieniu potrzebne do ustalenia świadczenia;
• oświadczenie o podziale wspólnych tygodni, jeżeli dotyczy.

Skontaktuj się z mutuelle przed rozpoczęciem urlopu lub niezwłocznie po ustaleniu jego dat, żeby otrzymać właściwy formularz.

Co przy adopcji dziecka z niepełnosprawnością?

Ustawa przewiduje korzystniejsze zasady, jeśli dziecko spełnia określone kryteria niepełnosprawności.

Indywidualny sześciotygodniowy kredyt może zostać podwojony, jeżeli spełnione są szczegółowe kryteria dotyczące stopnia niepełnosprawności lub punktów w skali medyczno-społecznej.

Nie wystarczy samo ogólne stwierdzenie, że dziecko ma problemy zdrowotne. Liczą się konkretne formalne kryteria wskazane w przepisach.

W takich przypadkach poproś pracodawcę i mutuelle o potwierdzenie wymiaru na podstawie dokumentacji dziecka.

Co przy jednoczesnej adopcji kilku dzieci?

Przy równoczesnej adopcji kilku małoletnich dzieci indywidualny kredyt może zostać wydłużony o 2 tygodnie.

Jeżeli jednocześnie występuje niepełnosprawność spełniająca ustawowe kryteria, sposób obliczania wymiaru jest szczególny. Nie warto liczyć go samodzielnie wyłącznie przez proste mnożenie wszystkich dodatków.

Czy pracodawca może zwolnić mnie z powodu urlopu adopcyjnego?

Pracownik korzysta ze szczególnej ochrony.

Według SPF Emploi ochrona przed zwolnieniem obejmuje okres:

• rozpoczynający się 2 miesiące przed rozpoczęciem urlopu;
• kończący się miesiąc po jego zakończeniu.

Nie oznacza to całkowitego zakazu zwolnienia. Pracodawca może rozwiązać umowę z powodów niezwiązanych z urlopem adopcyjnym, ale to on musi wykazać rzeczywistą przyczynę niezwiązaną z korzystaniem z prawa.

Jeżeli zwolnienie jest związane z urlopem, mogą powstać dodatkowe roszczenia.

Co z umową na czas określony lub interim?

Urlop adopcyjny nie zamienia automatycznie CDDi ani umowy interimi w umowę bezterminową i nie przesuwa automatycznie daty końcowej.

Istnieje jednak ochrona przed nieodnowieniem umowy z powodu korzystania z urlopu adopcyjnego.

Jeżeli pracodawca po zgłoszeniu urlopu nagle nie odnawia kolejnej umowy, a wcześniej relacja była regularnie przedłużana, możesz poprosić o pisemne wskazanie przyczyny i ocenić, czy nie ma związku z urlopem.

Krok po kroku

1. Sprawdź, czy podlegasz systemowi pracowników kontraktowych.
2. Ustal datę wpisania dziecka do rejestru lub zasady właściwe dla adopcji międzynarodowej.
3. Oblicz indywidualne 6 tygodni.
4. Jeżeli jest drugi rodzic adopcyjny, ustalcie podział wspólnej puli.
5. Dla urlopu rozpoczynanego w 2026 r. stosuj aktualnie wspólną pulę 4 tygodni.
6. Jeżeli planujesz start od 2027 r., ponownie sprawdź warunki nowej puli 5 tygodni.
7. Zawiadom pracodawcę pisemnie co najmniej miesiąc wcześniej, chyba że uzgodnicie krótszy termin.
8. Dostarcz dokumenty najpóźniej przy rozpoczęciu urlopu.
9. Osobno załatw świadczenie w mutuelle.
10. Zachowaj kopie zgłoszeń i potwierdzeń.

Co zrobić, jeśli pracodawca mówi, że oboje rodzice mają tylko 6 tygodni łącznie?

Poproś o sprawdzenie aktualnej strony SPF Emploi.

Sześć tygodni jest indywidualnym prawem każdego rodzica adopcyjnego objętego ustawą. Dopiero dodatkowa pula jest wspólna i dzielona między rodziców.

Nie należy więc mieszać dwóch mechanizmów:

• 6 tygodni na rodzica;
• dodatkowe 4 tygodnie wspólne w 2026 r., a 5 tygodni wspólnych od 2027 r. przy spełnieniu warunków daty.

Co zrobić, jeśli mutuelle nie wypłaca świadczenia?

Najpierw ustal, czy problem dotyczy:

• braku dokumentu;
• niespełnienia warunków ubezpieczeniowych;
• braku danych od pracodawcy;
• błędnej daty rozpoczęcia;
• braku oświadczenia dotyczącego wspólnej puli.

Poproś kasę chorych o pisemne wskazanie brakującego elementu lub podstawy odmowy. Sam fakt, że pracodawca zaakceptował urlop, nie przesądza automatycznie o prawie do wypłaty z ubezpieczenia.

Najważniejsze jest rozdzielenie prawa do nieobecności u pracodawcy od świadczenia z mutuelle oraz prawidłowe zastosowanie wspólnej puli zależnie od roku rozpoczęcia urlopu.