Zwolniono mnie — kiedy mam prawo do outplacement i co oznacza potrącenie czterech tygodni?

Jeżeli pracodawca zwalnia cię z prawem do co najmniej 30 tygodni okresu wypowiedzenia albo odpowiadającego mu odszkodowania za rozwiązanie umowy, co do zasady podlegasz ogólnemu systemowi outplacementu — pomocy w znalezieniu nowej pracy.

Nie jest to system przeznaczony wyłącznie dla pracowników po 45. roku życia. W ogólnym reżimie kluczowy jest przede wszystkim wymiar wypowiedzenia lub odpowiadającej mu indemnité de rupturei.

Kiedy działa ogólny system outplacementu

Ogólny system ma zastosowanie, gdy:

• pracodawca rozwiązuje umowę (zwolnienia od 1 stycznia 2014 r.),
• przysługuje ci okres wypowiedzenia wynoszący co najmniej 30 tygodni albo odszkodowanie odpowiadające co najmniej 30 tygodniom,
• nie zostałeś zwolniony za ciężkie przewinienie (motif gravei / dringende reden).

Szczególne zasady mogą mieć zastosowanie m.in. przy zwolnieniach zbiorowych, niektórych starszych pracownikach z krótszym wypowiedzeniem oraz w innych szczególnych procedurach.

Co obejmuje outplacement

Standardowy program obejmuje 60 godzin wsparcia. Według CSC może być rozłożony na okres do 12 miesięcy.

Może zawierać m.in.:

• analizę profilu zawodowego,
• pomoc w przygotowaniu CV i listów motywacyjnych,
• przygotowanie do rozmów rekrutacyjnych,
• pomoc w aktywnym szukaniu ofert,
• doradztwo dotyczące zmiany zawodu lub kierunku kariery.

To usługa mająca ułatwić powrót na rynek pracy, a nie kwota wypłacana bezpośrednio pracownikowi.

Dwie różne sytuacje po zwolnieniu

Terminy zależą od tego, czy:

1. pracujesz w okresie wypowiedzenia, czy
2. umowa kończy się od razu i otrzymujesz indemnité compensatoire de préavisi / opzeggingsvergoeding.

Te dwie ścieżki trzeba rozdzielić.

Gdy pracujesz w okresie wypowiedzenia

Pracodawca powinien przedstawić pisemną ofertę outplacementu w ciągu 4 tygodni od początku okresu wypowiedzenia.

Jeżeli nie otrzymasz oferty w tym czasie, masz kolejne 4 tygodnie, aby pisemnie wezwać pracodawcę do wykonania obowiązku.

Jeżeli wezwiesz pracodawcę, ma on 4 tygodnie na złożenie oferty. Po otrzymaniu ważnej oferty masz zasadniczo 4 tygodnie na odpowiedź.

W tej sytuacji godziny outplacementu mogą być wykorzystywane w ramach czasu przeznaczonego na poszukiwanie nowej pracy (congé de sollicitation / sollicitatieverlof, zob. poradnik o urlopie na szukanie pracy), zgodnie z zasadami obowiązującymi podczas wypowiedzenia. Ile takiego płatnego czasu ci przysługuje, zależy od długości wypowiedzenia — zapytaj kadry albo związek zawodowy.

Gdy umowa kończy się od razu z indemnité

Jeżeli pracodawca natychmiast rozwiązuje umowę i wypłaca odszkodowanie odpowiadające co najmniej 30 tygodniom wypowiedzenia, powinien złożyć ofertę outplacementu w ciągu 15 dni od zakończenia umowy.

Jeżeli tego nie zrobi, pracownik może wezwać go do działania. Dla tej ścieżki przepisy przewidują dłuższy termin na takie wezwanie — do 39 tygodni po upływie pierwszego 15-dniowego terminu.

Po wezwaniu pracodawca ma 4 tygodnie na złożenie oferty. Po otrzymaniu ważnej oferty pracownik ma zasadniczo 4 tygodnie na jej przyjęcie albo odmowę.

Nie odrzucaj oferty bez namysłu. Według Securex w ogólnym systemie odmowa ważnej oferty nie jest karana, ale pracodawca i tak może potrącić z indemnité równowartość 4 tygodni wynagrodzenia — dostajesz wtedy niższe odszkodowanie i nic w zamian. Sankcja ONEM/RVAi (czasowe wyłączenie z zasiłku dla bezrobotnych, według CSC od 4 do 52 tygodni) dotyczy szczególnego systemu: Securex wiąże ją z reżimem dla pracowników 45+, a CSC wymienia osoby 45+ albo osoby z wypowiedzeniem co najmniej 30 tygodni, które je odpracowują. Jeżeli twoja sytuacja może podpadać pod taki system, przed odmową zapytaj związek zawodowy albo instytucję wypłacającą zasiłek.

Co oznacza potrącenie czterech tygodni

Przy rozwiązaniu umowy z indemnité pracodawca może pomniejszyć należne odszkodowanie o równowartość 4 tygodni wynagrodzenia w związku z zapewnieniem outplacementu.

To nie jest to samo co wartość samej usługi outplacementowej.

Według SPF Emploi wartość programu przy rozwiązaniu umowy z indemnité odpowiada 1/12 wynagrodzenia brutto z roku kalendarzowego poprzedzającego zwolnienie, z minimum 1 800 euro i maksimum 5 500 euro (bez VAT). Przy części etatu te granice są proporcjonalnie niższe. Gdy pracujesz w okresie wypowiedzenia, godziny outplacementu rozlicza się w ramach płatnego urlopu na szukanie pracy.

W opisie SPF Emploi potrącenie czterech tygodni i wartość programu to dwa odrębne elementy. Część opracowań, np. CSC, przedstawia kwoty 1 800–5 500 euro jako granice samego potrącenia. Jeżeli wyliczenie budzi wątpliwości, poproś pracodawcę o rozbicie kwot i skonsultuj je ze związkiem zawodowym.

Kiedy potrącenie nie powinno być stosowane

Jeżeli pracodawca nie przedstawi prawidłowej i rzeczywiście wykonywanej oferty outplacementu, nie może po prostu zachować równowartości czterech tygodni bez zapewnienia usługi.

Jeżeli oferta jest niepełna, spóźniona albo program nie jest faktycznie realizowany, zachowaj dokumenty i skonsultuj sprawę ze związkiem zawodowym albo prawnikiem prawa pracy.

Ważny wyjątek medyczny

Przy rozwiązaniu umowy z indemnité istnieje szczególny wyjątek dla pracownika, który ze względów medycznych nie jest zdolny do uczestniczenia w outplacemencie.

Przepisy przewidują bardzo krótki termin: odpowiednie zaświadczenie medyczne trzeba przekazać pracodawcy w ciągu 7 dni od chwili, gdy pracownik dowiedział się o zwolnieniu, aby skorzystać z tego wyjątku.

Jeżeli sytuacja zdrowotna może mieć znaczenie, nie należy czekać z konsultacją do końca standardowego terminu odpowiedzi na ofertę.

Co zachować po zwolnieniu

Zachowaj przede wszystkim:

• pismo o wypowiedzeniu albo rozwiązaniu umowy,
• wyliczenie okresu wypowiedzenia,
• dokument dotyczący indemnité,
• ofertę outplacementu,
• kopertę lub dowód daty doręczenia pisma,
• swoje odpowiedzi i wezwania wysłane do pracodawcy,
• C4 oraz końcowe rozliczenie wynagrodzenia.

Przy terminach liczy się nie tylko data widniejąca na dokumencie, ale również moment prawidłowego doręczenia.

Czego nie obejmuje ten poradnik

Ogólny system outplacementu nie jest tym samym co:

• szczególny system dla części pracowników w wieku 45+,
• komórka zatrudnienia przy zwolnieniach zbiorowych,
• reintegracja po długotrwałej chorobie,
• force majeure médicalei,
• sankcje ONEM/RVA dotyczące indywidualnej sytuacji bezrobotnego.

Te procedury mogą mieć własne warunki i terminy.

Co zrobić krok po kroku

1. Sprawdź, czy twoje wypowiedzenie lub indemnité odpowiada co najmniej 30 tygodniom.
2. Ustal, czy pracujesz w okresie wypowiedzenia, czy umowa zakończyła się natychmiast.
3. Zapisz datę rozpoczęcia wypowiedzenia albo datę zakończenia umowy.
4. Sprawdź termin, w którym pracodawca powinien złożyć ofertę.
5. Nie ignoruj otrzymanej oferty — termin odpowiedzi wynosi zasadniczo 4 tygodnie.
6. Jeżeli oferty nie ma, wyślij pisemne wezwanie w terminie właściwym dla twojej ścieżki.
7. Przy potrąceniu 4 tygodni sprawdź, czy rzeczywiście zapewniono prawidłowy outplacement.
8. Jeżeli stan zdrowia uniemożliwia udział, od razu sprawdź wyjątek medyczny i 7-dniowy termin.

Najważniejsze jest ustalenie, która ścieżka rozwiązania umowy dotyczy twojej sytuacji. Od tego zależą terminy oferty, wezwania i sposób rozliczenia outplacementu.