Sklep w innym kraju UE nie zwraca pieniędzy — kiedy użyć procedury małych roszczeń?

Reklamacja nie pomogła, a sklep z Polski lub innego kraju UE nie oddaje pieniędzy? Przy kwocie do 5000 euro możesz skorzystać z europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń — FR: procédure européenne de règlement des petits litigesi, NL: Europese procedure voor geringe vorderingen. To unijna procedura sądowa: pisemna, na gotowych formularzach i bez obowiązku zatrudniania adwokata.

Poradnik jest dla konsumenta mieszkającego w Belgii, który ma konkretny spór o pieniądze z firmą z innego państwa UE. Nie dotyczy sporów z pracodawcą. Procedura nie gwarantuje wygranej, a wygrany wyrok nie zawsze oznacza odzyskanie pieniędzy.

Kiedy możesz skorzystać z tej procedury?

Sprawdź trzy warunki:

• Kwota roszczenia nie przekracza 5000 euro w dniu, w którym sąd otrzyma formularz pozwu. Do limitu nie wlicza się odsetek, kosztów i wydatków.
• Spór jest transgraniczny: co najmniej jedna ze stron ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w innym państwie UE niż państwo sądu, do którego składasz sprawę. Typowy przykład: mieszkasz w Belgii, a sklep ma siedzibę w Polsce. Jeśli firma ma siedzibę w Belgii, spór nie staje się transgraniczny tylko dlatego, że jesteś obywatelem innego kraju.
• Sprawa jest cywilna lub handlowa, np. niedostarczone zamówienie, niezwrócona zapłata po odstąpieniu od umowy, niewykonana usługa.

Procedura działa we wszystkich państwach UE z wyjątkiem Danii. Nie obejmuje m.in. spraw podatkowych, celnych i administracyjnych, odpowiedzialności państwa, spraw rodzinnych, spadkowych, upadłościowych, świadczeń z zabezpieczenia społecznego, sporów z zakresu prawa pracy ani najmu nieruchomości (poza roszczeniami pieniężnymi).

Uwaga: zanim pójdziesz do sądu, upewnij się, że masz prawo materialne po swojej stronie. Pomogą w tym poradniki Zakup przez internet — jak odstąpić od umowy i odzyskać płatność? oraz Zepsuty zakup — gwarancja ustawowa czy gwarancja producenta?.

Co zrobić przed złożeniem sprawy?

Sprawdź firmę i zbierz dowody

1. Ustal dokładną nazwę firmy i jej adres. Sprawdź, czy przedsiębiorstwo jest rzeczywiście zarejestrowane w kraju, który podaje. Błędny adres pozwanego może zablokować doręczenie.
2. Zbierz dokumenty: umowę lub potwierdzenie zamówienia, regulamin, dowód zapłaty, potwierdzenie dostawy (lub jej braku), korespondencję z firmą, w tym swoją reklamację i odpowiedź (lub jej brak).
3. Wylicz dokładnie, czego żądasz: kwotę główną i ewentualne odsetki.

Spróbuj z pomocą Europejskiego Centrum Konsumenckiego

Europejskie Centrum Konsumenckiei w Belgii — FR: Centre Européen des Consommateurs Belgique (CEC, ang. ECC) — bezpłatnie pomaga konsumentom z Belgii w sporach z firmami z UE, Norwegii, Islandii i Wielkiej Brytanii. CEC wyjaśni też procedurę drobnych roszczeń, ale nie reprezentuje cię przed sądem i nie może zagwarantować wyniku.

Do którego sądu złożyć formularz?

Formularz składasz do sądu właściwego dla sporu — w Belgii albo w kraju firmy. To kluczowy krok: belgijski sąd nie zawsze jest właściwy.

Według CEC Belgia:

• Zawsze możesz pozwać firmę w państwie, w którym ma siedzibę (np. w Polsce).
• Możesz pozwać firmę w Belgii, m.in. gdy sprzedawca kieruje swoją działalność do Belgii albo gdy kupiłeś na kredyt lub na raty.
• O tym, czy sklep internetowy kieruje działalność do Belgii, świadczą np. reklama skierowana do klientów w Belgii, numer telefonu z belgijskim prefiksem lub domena „.be”. Sama możliwość wejścia na stronę sklepu z Belgii nie wystarcza.

W pozostałych sytuacjach właściwość zależy m.in. od umowy i miejsca, w którym towar dostarczono lub usługę wykonano (albo miały być dostarczone lub wykonane). Jeśli masz wątpliwości, zapytaj CEC przed złożeniem formularza. Sąd w danym kraju możesz też wyszukać w wyszukiwarce na portalu e-Justice.

Jaki sąd w Belgii?

Według CEC Belgia w Belgii konsumenckie spory o wartości poniżej 5000 euro rozpatruje sędzia pokoju — FR: juge de paixi, NL: vrederechter. Jeżeli twoja sprawa nie jest typowym sporem konsumenckim, zapytaj w sądzie albo w CEC, który sąd jest właściwy.

Jak wypełnić i złożyć formularz A?

Procedura opiera się na standardowych formularzach:

Formularze w językach UE są na portalu e-Justice.

1. Wypełnij formularz A w języku sądu, do którego go składasz. Dołącz kopie dowodów. Sąd może zażądać tłumaczenia załączników tylko wtedy, gdy jest to potrzebne do rozstrzygnięcia.
2. CEC Belgia radzi wysłać kompletny formularz z załącznikami do właściwego sądu listem poleconym. Samo wypełnienie formularza na portalu nie oznacza, że sprawa trafiła do sądu — sprawdź, w jaki sposób dany sąd przyjmuje pozwy.
3. Opłać koszty sądowe. Według CEC Belgia przy wniesieniu sprawy do belgijskiego sądu płaci się ryczałt 24 euro (możesz go odzyskać od drugiej strony, jeśli sąd obciąży ją kosztami), a opłatę za wpis sprawy (50 euro) płaci na koniec strona przegrywająca.

Zachowaj kopię całego pakietu i dowód nadania.

Jak przebiega postępowanie i jakie są terminy?

Postępowanie jest pisemne. Rozprawa odbywa się tylko wtedy, gdy sąd uzna ją za konieczną albo gdy strona o nią wnosi i sąd się zgodzi. Jeśli sąd ma odpowiedni sprzęt, rozprawa powinna odbyć się w formie wideokonferencji lub telekonferencji.

1. Gdy formularz A jest kompletny, sąd w ciągu 14 dni przesyła pozwanemu jego kopię z załącznikami i formularz odpowiedzi C. Gdy formularz jest niekompletny, dostaniesz formularz B z informacją, co poprawić lub dodać.
2. Firma ma 30 dni na odpowiedź.
3. Sąd przesyła ci odpowiedź firmy w ciągu 14 dni.
4. W ciągu 30 dni od otrzymania odpowiedzi sąd wydaje orzeczenie, prosi o dodatkowe informacje albo wyznacza rozprawę.

Te terminy nie gwarantują, że cała sprawa skończy się w kilka tygodni. Czas wydłużają doręczenia za granicę, tłumaczenia, uzupełnienia i ewentualna rozprawa.

Adwokat nie jest obowiązkowy, również przy rozprawie.

Ile to kosztuje?

• Opłaty sądowe zależą od państwa sądu. Rozporządzenie wymaga, by nie były nieproporcjonalne i nie wyższe niż w krajowych uproszczonych procedurach oraz by dało się je zapłacić na odległość (np. przelewem lub kartą). Kwoty dla Belgii według CEC podajemy wyżej.
• Koszty tłumaczeń — przy sprawie transgranicznej mogą być potrzebne.
• Zryczałtowany zwrot kosztów adwokackich drugiej strony — FR: indemnité de procédurei, NL: rechtsplegingsvergoeding — według CEC Belgia belgijski sąd może obciążyć nim stronę przegrywającą.
• Koszty egzekucji w kraju firmy.

Co do zasady koszty ponosi strona przegrywająca. Sąd nie zasądzi jednak zwrotu kosztów zbędnych albo nieproporcjonalnych do wartości sporu. Aktualne opłaty w Belgii potwierdź w sekretariacie sądui przed złożeniem sprawy.

Wygrałeś — co dalej?

Uzyskaj zaświadczenie D

Na twój wniosek sąd wydaje zaświadczenie na formularzu D bez dodatkowych opłat. Orzeczenie jest wykonalne mimo ewentualnego środka odwoławczego.

Poproś firmę o zapłatę

CEC Belgia radzi najpierw wysłać firmie listem poleconym kopię wyroku i formularz D z wezwaniem do dobrowolnej zapłaty.

Egzekucja w kraju firmy

Jeśli firma nie płaci, możesz wszcząć egzekucję w jej kraju. Orzeczenie wydane w tej procedurze jest uznawane i wykonalne w innych państwach UE (poza Danią) bez dodatkowych formalności. Do egzekucji potrzebujesz:

• kopii orzeczenia,
• zaświadczenia D, w razie potrzeby przetłumaczonego na język urzędowy państwa egzekucji (według CEC — przez tłumacza przysięgłego; koszt tłumaczenia zwykle trzeba wyłożyć z góry).

Egzekucja przebiega według przepisów kraju, w którym jest prowadzona. Państwo egzekucji może odmówić wykonania tylko wyjątkowo — gdy orzeczenie jest sprzeczne z wcześniejszym wyrokiem w tej samej sprawie między tymi samymi stronami.

Uwaga: korzystny wyrok nie gwarantuje odzyskania pieniędzy. Jeśli firma jest niewypłacalna lub zniknęła, możesz nic nie odzyskać, a koszty egzekucji i tłumaczeń trzeba często wyłożyć z góry.

Czy od orzeczenia można się odwołać?

To zależy od prawa państwa sądu. Termin na środek zaskarżenia jest krótki i liczy się od doręczenia (FR: significationi, NL: betekening) lub zawiadomienia o orzeczeniu — sprawdź go w pouczeniu dołączonym do orzeczenia albo w sekretariacie sądu. Pozwany, który nie brał udziału w postępowaniu, może w szczególnych sytuacjach (np. wadliwe doręczenie, siła wyższa) wnieść o ponowne zbadanie sprawy.

Kwota przekracza 5000 euro albo firma nie kwestionuje długu?

Przy roszczeniu powyżej 5000 euro (bez odsetek i kosztów) ta procedura nie wchodzi w grę. Pozostaje zwykłe postępowanie sądowe według przepisów państwa sądu.

Your Europe wskazuje też europejski nakaz zapłaty — FR: procédure européenne d'injonction de payer — dla roszczeń pieniężnych w sprawach cywilnych i handlowych, których dłużnik nie kwestionuje. Ta procedura również nie działa w Danii.

Nie dziel jednego roszczenia na kilka mniejszych tylko po to, by zmieścić się w limicie. Zanim wybierzesz drogę, zapytaj CEC lub prawnika, która procedura pasuje do twojej sprawy.

Najczęstsze błędy

• Złożenie formularza do niewłaściwego sądu, bo „mieszkam w Belgii”.
• Błędna nazwa lub adres firmy.
• Brak dowodu zapłaty i korespondencji.
• Mylenie terminów: 30 dni ma firma na odpowiedź i sąd na decyzję po jej otrzymaniu, a nie ty na złożenie pozwu.
• Założenie, że wygrana oznacza automatyczny zwrot pieniędzy.

Krótka lista kontrolna

• Czy firma ma siedzibę w innym państwie UE niż państwo sądu (i nie w Danii)?
• Czy kwota główna mieści się w 5000 euro, a sprawa nie należy do wyłączonych?
• Czy sprawdziłeś właściwy sąd, jego język i sposób przyjmowania pozwów?
• Czy masz umowę lub zamówienie, dowód zapłaty i historię reklamacji?
• Czy policzyłeś opłaty sądowe i możliwe koszty tłumaczeń?
• Czy rozumiesz, że wyrok i odzyskanie pieniędzy to dwa osobne etapy?