Zepsuty zakup — gwarancja ustawowa czy gwarancja producenta?

Kupiłeś nowy towar w sklepie, a on się zepsuł? Sklep odsyła cię do producenta albo chce pieniędzy za „gwarancję”? W Belgii przy zakupie od zawodowego sprzedawcy najpierw obowiązuje gwarancja ustawowa, a za nią odpowiada sprzedawca. Gwarancja producenta jest dodatkiem, nie zamiennikiem.

Poradnik dotyczy konsumenta, który kupił nowy towar na potrzeby prywatne od firmy (sklep stacjonarny lub internetowy), gdy towar ma wadę, czyli jest niezgodny z umową. Nie omawiamy szczegółowo zakupów od osób prywatnych, towarów używanych, treści i usług cyfrowych ani sytuacji, gdy po prostu rozmyśliłeś się po zakupie.

Gwarancja ustawowa czy gwarancja producenta — czym się różnią?

Gwarancja ustawowa — FR: garantie légale de conformité, NL: wettelijke garantie — przysługuje ci automatycznie. Sprzedawca musi dostarczyć towar zgodny z umową i odpowiada za wady, które pojawią się w ciągu 2 lat od dostawy.

Gwarancja producenta — FR: garantie commerciale, NL: commerciële garantie lub fabrieksgarantie — nie jest obowiązkowa. Producent sam ustala jej warunki i może obiecać mniej lub więcej niż ustawa. Taka gwarancja musi mieć formę pisemnego dokumentu.

Uwaga: masz prawo do 2-letniej gwarancji ustawowej także wtedy, gdy dostałeś gwarancję producenta. Gwarancja handlowa nie może ograniczać ani wyłączać twoich praw ustawowych.

Czy sklep może odesłać cię do producenta?

Nie musisz się na to zgadzać. Gwarancja ustawowa obciąża wyłącznie sprzedawcę i sprzedawca nie może poprzestać na odesłaniu cię do producenta. Możesz dobrowolnie skorzystać z gwarancji producenta, jeśli jest dla ciebie wygodniejsza — ale to twój wybór, a nie obowiązek.

Czy sklep może żądać opłaty za naprawę lub wymianę?

W ramach gwarancji ustawowej — nie. Naprawa lub wymiana odbywa się bez kosztów dla kupującego; sprzedawca pokrywa koszty związane z doprowadzeniem towaru do zgodności z umową.

Inna sprawa to płatne przedłużenie gwarancji — FR: extension de garantie payante, NL: betalende garantie. Sklep może ci je zaproponować, ale pierwsze dwa lata takiej „gwarancji” pokrywają się z gwarancją ustawową, którą i tak masz za darmo. Zanim zapłacisz, sprawdź:

• od kiedy liczy się okres płatnej gwarancji i ile trwa;
• czy obejmuje cały produkt, czy wyklucza niektóre części;
• ile realnie kosztuje w porównaniu z ceną towaru.

Kto musi udowodnić, że wada istniała?

Od 1 czerwca 2022 r. ciężar dowodu spoczywa na sprzedawcy przez cały dwuletni okres gwarancji. Jeżeli wada ujawni się w tym czasie, nie musisz udowadniać, że towar był wadliwy już w chwili dostawy — to sprzedawca musiałby wykazać coś przeciwnego.

Jakie są terminy?

• 2 lata od dostawy — wada musi się ujawnić w tym okresie.
• 2 miesiące od wykrycia wady — w tym czasie (a najlepiej od razu) zawiadom sprzedawcę.
• 1 rok od wykrycia wady — co do zasady na skierowanie sprawy do sądu.

Przy towarach używanych sprzedawca może skrócić gwarancję, ale nie poniżej 1 roku i tylko wtedy, gdy wyraźnie cię o tym poinformuje. Szczegóły zakupów używanych wymagają osobnego omówienia.

Czego możesz żądać od sprzedawcy?

Najpierw: naprawa albo wymiana

Możesz wybrać naprawę lub wymianę towaru, o ile wybrane rozwiązanie jest możliwe i rozsądne dla sprzedawcy.

Potem: obniżka ceny albo zwrot pieniędzy

Jeżeli naprawa ani wymiana nie są możliwe albo rozsądne, możesz żądać obniżenia ceny albo zwrotu pieniędzy. Nie zakładaj, że przy każdej wadzie od razu dostaniesz zwrot — zwykle najpierw sprzedawca ma szansę naprawić albo wymienić towar.

Jak zgłosić wadę krok po kroku?

1. Zbierz dowód zakupu — paragon, fakturę lub kartę gwarancyjną. Bez nich trudno dochodzić praw.
2. Opisz wadę — kiedy się pojawiła i na czym polega. Zrób zdjęcia lub nagranie, jeśli to możliwe.
3. Zawiadom sprzedawcę na piśmie (e-mail lub list polecony) w ciągu 2 miesięcy od wykrycia wady. Napisz, że korzystasz z gwarancji ustawowej (garantie légale / wettelijke garantie), i wskaż, czy chcesz naprawy, czy wymiany.
4. Zachowaj kopie — wysłanej wiadomości, potwierdzenia nadania i odpowiedzi sklepu.
5. Jeśli sklep odmawia lub odsyła do producenta — odpowiedz na piśmie, przypominając, że gwarancja ustawowa obciąża sprzedawcę i jest bezpłatna.

Co oznaczają nowe oznaczenia gwarancji od 27 września 2026 r.?

Od 27 września 2026 r. w sklepach i na stronach sprzedawców w UE obowiązują dwa ujednolicone oznaczenia:

• ujednolicona informacja o gwarancji ustawowej — FR: notice harmonisée — przypomina, że każdy konsument w UE ma co najmniej 2 lata ochrony z gwarancji ustawowej. Sprzedawca powinien ją wyraźnie pokazać w sklepie lub na stronie internetowej;
• etykieta GARAN — oznacza dobrowolną gwarancję trwałości producenta, która trwa dłużej niż 2 lata, obejmuje cały produkt i nie wiąże się z dodatkowymi kosztami dla konsumenta.

Etykieta GARAN nie zwalnia sprzedawcy z gwarancji ustawowej. Deklaracja takiej gwarancji powinna wyraźnie wskazywać, że nadal możesz bezpłatnie dochodzić swoich praw od sprzedawcy. Zachowaj paragon i dokument gwarancji producenta.

Gdzie szukać pomocy, gdy sklep odmawia?

• Sprzedawca z Belgii — złóż skargę do Służby Mediacji dla Konsumentów — FR: Service de Médiation pour le Consommateur. To niezależna służba publiczna, która bezpłatnie pomaga w sporach konsumentów z firmami.
• Sprzedawca z innego kraju UE — jeżeli mieszkasz w Belgii, skontaktuj się z Europejskim Centrum Konsumenckim Belgia — FR: Centre Européen des Consommateurs (CEC), NL: ECC België.
• Sąd — pamiętaj o rocznym terminie od wykrycia wady.

Uwaga: mediacja i pomoc CEC nie rozstrzygają sprawy za ciebie. Zachowaj całą korespondencję i dowody.

Lista kontrolna

• sprawdź, czy kupiłeś towar od firmy jako konsument;
• policz, czy od dostawy nie minęły 2 lata;
• zgłoś wadę sprzedawcy na piśmie w ciągu 2 miesięcy od jej wykrycia;
• żądaj bezpłatnej naprawy lub wymiany, a gdy to niemożliwe — obniżki ceny lub zwrotu;
• nie płać za „gwarancję” w pierwszych 2 latach, jeśli chodzi o wadę objętą gwarancją ustawową;
• przy odmowie: pismo do sklepu, potem mediacja lub CEC.