Jesteś w ciąży i pracujesz — kiedy poinformować pracodawcę, iść na badania i skorzystać z écartement?

Jeżeli jesteś w ciąży i pracujesz na etacie w Belgii, warto poinformować pracodawcę w sposób, który można później udowodnić. Od chwili, gdy pracodawca wie o ciąży, uruchamiają się ważne mechanizmy ochronne: m.in. ochrona przed zwolnieniem związanym z ciążą oraz prawo do płatnej nieobecności na niezbędne badania prenatalne.

Jeżeli stanowisko stwarza ryzyko dla ciebie lub dziecka, możliwe jest dostosowanie pracy, przeniesienie na inne stanowisko, a gdy to niemożliwe — częściowe albo całkowite écartement du travail / werkverwijdering.

Ten poradnik dotyczy ochrony w czasie pracy przed i wokół urlopu macierzyńskiego. Samo planowanie urlopu macierzyńskiego omawiamy w poradniku Pracuję na etacie — jak zaplanować urlop macierzyński i wypłatę z mutuelle?.

Czy musisz od razu powiedzieć pracodawcy o ciąży?

Nie musisz informować pracodawcy w dniu, w którym dowiesz się o ciąży. SPF Emploi zaleca jednak przekazanie informacji, ponieważ od tego momentu działają szczególne mechanizmy ochronne.

Najbezpieczniejsza forma to:

• list polecony z zaświadczeniem lekarskim, albo
• przekazanie dokumentu osobiście i uzyskanie potwierdzenia odbioru.

Przed przewidywanym porodem istnieje osobny obowiązek przekazania zaświadczenia z przewidywaną datą porodu: najpóźniej 7 tygodni przed tą datą, a przy ciąży mnogiej — 9 tygodni.

Czy możesz wyjść z pracy na badanie prenatalne?

Tak, jeżeli pracodawca został poinformowany o ciąży.

Masz prawo do nieobecności z zachowaniem wynagrodzenia przez czas potrzebny na badanie prenatalne, gdy badania nie da się wykonać poza godzinami pracy.

Prawo obejmuje również konieczny dojazd.

Jakie warunki trzeba spełnić?

• badanie musi być związane z ciążą,
• nie może być realnie możliwe do wykonania poza godzinami pracy,
• powinnaś uprzedzić pracodawcę, chyba że wystąpiła siła wyższa,
• jeżeli regulamin, układ zbiorowyi albo pracodawca tego wymaga, trzeba przedstawić zaświadczenie potwierdzające nieobecność.

To nie jest automatycznie cały dzień wolny. Płatna nieobecność obejmuje czas niezbędny do wizyty i podróży.

Co jeśli praca jest ryzykowna dla ciąży?

Pracodawca ma obowiązki związane z ochroną zdrowia pracownicy ciężarnej i dziecka. W sytuacji ryzyka kluczową rolę odgrywa conseiller en prévention-médecin du travail / preventieadviseur-arbeidsarts, czyli lekarz medycyny pracy.

Na podstawie oceny medycznej i ryzyka można zastosować kolejne środki.

1. Dostosowanie warunków lub czasu pracy

Jeżeli ryzyko można usunąć zmianą organizacji pracy, pierwszym rozwiązaniem może być ograniczenie określonych czynności, ekspozycji albo godzin.

2. Przeniesienie do innej bezpiecznej pracy

Jeżeli dotychczasowego stanowiska nie da się bezpiecznie dostosować, pracodawca może zaproponować inną pracę zgodną z zaleceniami lekarza medycyny pracy.

3. Całkowite odsunięcie od pracy

Jeżeli nie da się zapewnić odpowiedniej pracy, możliwe jest całkowite écartement du travail.

Nie jest to zwykłe zwolnienie chorobowe ani decyzja podejmowana wyłącznie przez przełożonego. Podstawą jest ochrona macierzyństwa i ocena ryzyka zawodowego.

Kto płaci podczas całkowitego écartement?

Przy całkowitym odsunięciu od pracy w okresie ciąży świadczenie wypłaca mutuellei / ziekenfonds w ramach ubezpieczenia chorobowo-macierzyńskiego.

INAMIi podaje, że przy całkowitym écartement w czasie ciąży świadczenie wynosi 78,237% ograniczonego do pułapu dziennego wynagrodzenia brutto. Jest wypłacane od pierwszego dnia odsunięcia do tygodnia poprzedzającego przewidywaną datę porodu.

Według INAMI mutuelle potrąca z tego świadczenia zaliczkę na podateki (précompte professionnel) w wysokości 11,11%.

Przy częściowym odsunięciu — gdy dalej pracujesz na dostosowanym stanowisku za niższe wynagrodzenie — INAMI przewiduje świadczenie w wysokości 60% różnicy między wynagrodzeniem brutto sprzed odsunięcia a wynagrodzeniem za dostosowaną pracę (z pułapem).

A jeśli ryzyko dotyczy karmienia po porodzie?

Écartement po urlopie macierzyńskim to inny mechanizm niż zwykłe pauses d’allaitement.

Jeżeli ryzyko zawodowe nadal uniemożliwia bezpieczną pracę podczas karmienia, możliwe jest odsunięcie także po urlopie macierzyńskim. INAMI wskazuje przy całkowitym odsunięciu świadczenie w wysokości 60% ograniczonego do pułapu dziennego wynagrodzenia brutto, a przy odsunięciu z powodu karmienia okres może trwać maksymalnie do 5 miesięcy od porodu. Limit 5 miesięcy po porodzie podają też zasady macierzyńskie FNRS dla zatrudnionych badaczek.

Jeżeli możesz normalnie pracować i potrzebujesz tylko przerw na karmienie lub odciąganie mleka, zastosowanie mają odrębne zasady o pauses d’allaitement.

Ochrona przed zwolnieniem

Od momentu, gdy pracodawca został poinformowany o ciąży, nie może jednostronnie zakończyć stosunku pracy z powodu ciąży lub stanu wynikającego z ciąży i porodu.

Ochrona trwa do jednego miesiąca po zakończeniu urlopu postnatalnego, z uwzględnieniem szczególnych zasad, gdy okres poporodowy zostaje odpowiednio przedłużony.

Nie oznacza to absolutnego zakazu każdego zwolnienia. Pracodawca może zakończyć umowę z przyczyn całkowicie niezwiązanych z ciążą, ale w okresie ochronnym to on musi wykazać prawidłową, niezależną przyczynę.

Jeżeli o to poprosisz, pracodawca powinien podać powód zwolnienia na piśmie. Według SPF Emploi, gdy nie ma ważnego powodu zwolnienia albo pracodawca go nie poda, musi zapłacić dodatkowe ryczałtowe odszkodowanie odpowiadające 6 miesiącom wynagrodzenia brutto, poza innymi należnościami wynikającymi z rozwiązania umowy.

Co z umową na czas określony albo interim?

Ciąża nie zmienia automatycznie umowy terminowej w CDIi.

Jednocześnie przepisy chronią przed nieprzedłużeniem umowy z powodu ciąży lub porodu. Jeżeli pracodawca wiedział o ciąży, może być zobowiązany do wykazania, że brak dalszej umowy nie ma związku z ciążą.

W pracy tymczasowej znaczenie ma również użytkownik, u którego faktycznie wykonujesz pracę.

Co zrobić, jeśli pracodawca ignoruje ryzyko?

Jeżeli twoja praca obejmuje np. substancje niebezpieczne, duży wysiłek fizyczny, ryzyko biologiczne albo inne zagrożenia:

1. przekaż informację o ciąży w sposób możliwy do udowodnienia,
2. skontaktuj się z lekarzem medycyny pracy lub służbą prewencji,
3. poproś o formalną ocenę stanowiska,
4. zachowaj decyzję dotyczącą zastosowanego środka,
5. przy écartement skontaktuj się z mutuelle w sprawie świadczenia.

Jeżeli problem dotyczy naruszenia praw pracowniczych, możesz skontaktować się z właściwą inspekcją Contrôle des lois sociales.

Co zrobić, jeśli pracodawca zwalnia cię krótko po poinformowaniu o ciąży?

Zachowaj:

• dowód poinformowania pracodawcy o ciąży,
• wypowiedzenie lub dokument rozwiązania umowy,
• e-maile i wiadomości,
• oceny pracy sprzed i po poinformowaniu o ciąży,
• informacje o rekrutacji osoby na twoje miejsce,
• pisemne uzasadnienie pracodawcy.

Przy sporze o przyczynę zwolnienia znaczenie ma chronologia. Dlatego dowód daty, kiedy pracodawca dowiedział się o ciąży, jest bardzo ważny.