Zachorowałeś po końcu umowy — czy dni choroby liczą się do urlopu i wakacyjnego?

Jeśli w Belgii chorujesz, dni choroby mogą liczyć się do urlopu i wakacyjnego tak, jakbyś pracował. Nazywa się to zrównaniem dni nieaktywności z dniami pracy — FR: journées assimilées, NL: gelijkgestelde dagen. Zrównanie nie jest jednak automatyczne. Krajowy urząd urlopów rocznych — FR: Office national des vacances annuellesi (ONVA), NL: Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie (RJV) — wymaga, żebyś w ostatnim zwykłym dniu pracy przed okresem choroby był związany umową o pracę (lub umową o naukę zawodu). Jeśli umowa skończyła się wcześniej, a choroba zaczęła się dopiero potem, ten warunek może nie być spełniony.

Poradnik dotyczy pracowników sektora prywatnego w całej Belgii, przede wszystkim pracowników fizycznych (FR: ouvriers, NL: arbeiders), którym wakacyjne wypłaca ONVA albo kasa urlopowa.

Jak choroba wpływa na urlop w kolejnym roku?

Liczbę dni urlopu i wysokość wakacyjnego ustala się na podstawie pracy w roku obrachunkowym, czyli w roku poprzedzającym rok urlopu. Portal belgijskiego zabezpieczenia społecznego wyjaśnia, że u pracowników fizycznych dni urlopu liczy się proporcjonalnie do pracy w tym roku. Przykład: choroba w 2025 r. wpływa na urlop i wakacyjne w 2026 r.

ONVA liczy jako dni pracy te dni, w które pracowałeś albo normalnie powinieneś był pracować. Do tego dochodzą dni nieaktywności zrównane z pracą, m.in. choroba, wypadek, urlop macierzyński czy ochrona macierzyństwa. Okres choroby musi być uznany przez kasę chorych (mutuellei / ziekenfonds).

Pełny wymiar to cztery tygodnie urlopu. Przy pracy pięć dni w tygodniu odpowiada to 20 dniom.

Warunek: umowa w dniu przed chorobą

Według ONVA, aby dni nieaktywności zostały zrównane z dniami pracy, musisz być związany umową o pracę lub umową o naukę zawodu w zwykłym dniu pracy poprzedzającym okres zrównania. ONVA podaje przykład:

• umowa zaczyna się 1 lutego i chorujesz od pierwszego dnia — zrównanie nie przysługuje;
• chorujesz od drugiego dnia — zrównanie przysługuje.

ONVA zaznacza, że mogą obowiązywać także inne warunki, a zrównanie jest proporcjonalne do twojego wymiaru pracy.

Co, jeśli zachorowałeś po końcu umowy?

Jeśli umowa o pracę skończyła się przed rozpoczęciem choroby, w dniu poprzedzającym chorobę nie byłeś już związany umową. Według warunku ONVA takie dni choroby co do zasady nie są zrównane z pracą, nawet gdy przez cały ten czas pobierasz zasiłek z kasy chorych.

Uwaga: częsta sytuacja to zwolnienie z odprawą zamiast okresu wypowiedzenia — FR: indemnité de rupturei, NL: opzeggingsvergoeding. Umowa kończy się wtedy w dniu zwolnienia, a odprawa obejmuje okres późniejszy. Ani ONVA, ani inne przeczytane przez nas źródła nie wyjaśniają wprost, czy choroba rozpoczęta w okresie objętym odprawą spełnia warunek umowy w dniu poprzedzającym. Nie zakładaj odpowiedzi — zapytaj ONVA lub swój związek zawodowy, podając datę końca umowy, okres objęty odprawą i datę początku choroby.

Jeżeli chorowałeś już w czasie trwania umowy i choroba trwała dalej po jej zakończeniu, sytuacja wygląda inaczej niż przy chorobie rozpoczętej po końcu umowy. Również wtedy poproś ONVA o sprawdzenie, które dni zostały uwzględnione.

Ile dni choroby może być zrównanych?

Przy chorobie lub wypadku niezwiązanym z pracą zrównuje się pierwsze 12 miesięcy niezdolności do pracy. Podają to zarówno Securex (dla pracodawców), jak i serwis Droits Quotidiens (dla pracowników):

• choroba krótsza niż 12 miesięcy — nie tracisz dni urlopu w następnym roku;
• choroba dłuższa niż 12 miesięcy — po 12 miesiącach kolejne dni choroby nie są już zrównane, więc w następnym roku możesz mieć mniej urlopu.

Krótki powrót do pracy między dwiema chorobami może nie przerywać liczenia 12 miesięcy: kolejna choroba bywa traktowana jako kontynuacja poprzedniej. Źródła różnie opisują długość takiego powrotu, dlatego w swojej sprawie sprawdź to w ONVA lub w związku zawodowym.

Jak sprawdzić, co policzyła ONVA?

Pracownicy fizyczni mogą sprawdzić wyliczenie w serwisie Mon compte de vacances / Mijn vakantierekening ONVA. Zalogujesz się aplikacją itsmei, czytnikiem eID, kodem bezpieczeństwa na smartfonie albo przez eIDAS. Serwis pokazuje m.in.:

• kwotę i datę wypłaty wakacyjnego,
• liczbę dni urlopu,
• szczegółowe wyliczenie, pracodawców i wynagrodzenia przyjęte do obliczeń.

Porównaj dane z własnymi dokumentami: datą końca umowy, dokumentami z ostatniej wypłaty i zaświadczeniami z kasy chorych o okresie niezdolności do pracy.

Pracownikom umysłowym (FR: employés, NL: bedienden) wakacyjne co do zasady wypłaca pracodawca, a nie ONVA. Wyliczenie sprawdzają u pracodawcy lub w jego sekretariacie socjalnym. Przy zmianie pracy pomocne jest zaświadczenie urlopowe — zobacz poradnik Kończy się umowa o pracę — jakie dokumenty musi wydać pracodawca i co zrobić bez C4?.

Co zrobić, jeśli wyliczenie wydaje się błędne?

1. Zbierz daty i dokumenty: koniec umowy, okres objęty odprawą, początek i koniec niezdolności do pracy (zaświadczenia z kasy chorych).
2. Napisz do ONVA przez formularz kontaktowy dla pracowników na stronie urzędu i poproś o wyjaśnienie, które dni zostały uwzględnione i dlaczego.
3. Poproś o pomoc związek zawodowy, jeśli do niego należysz — związki prowadzą sprawy urlopowe swoich członków.
4. Pilnuj terminu odwołania. Według ONVA odwołanie możesz złożyć w ciągu 3 lat od 31 grudnia roku obrachunkowego, na podstawie którego liczono wakacyjne. Przykład ONVA: wakacyjne za 2024 r., liczone z pracy w 2023 r., możesz zakwestionować do 31.12.2026. Termin można przedłużyć, wysyłając sprzeciw listem poleconym — od jego otrzymania biegnie nowy okres 3 lat.
5. Odwołanie do sądu pracyi (FR: tribunal du travail, NL: arbeidsrechtbank) składasz pisemnie we właściwym dla miejsca zamieszkania sądzie pracy, w sekretariacie sądui albo listem poleconym. ONVA podaje, że co do zasady pokrywa koszty postępowania, chyba że odwołanie jest nieuzasadnione lub złożone na szkodę urzędu.

Niewykorzystane dni po zwolnieniu

Po zwolnieniu lub odejściu z pracy dostajesz od ONVA lub kasy urlopowej wakacyjne w roku po zakończeniu umowy, zwykle między 2 maja a 30 czerwca. Otrzymujesz też dni urlopu, które trzeba wykorzystać w tym roku. ONVA zaznacza, że jeśli ich nie wykorzystasz, a pobierasz zasiłek dla bezrobotnych lub świadczenie z kasy chorych, dni te zostaną ci przypisane na koniec roku.

Ogólne zasady wakacyjnego opisujemy w poradniku Wakacyjne w Belgii: zasady, kwoty i terminy wypłat. Jak zgłosić niezdolność do pracy w kasie chorych, przeczytasz w poradniku Choroba — w jakim terminie zgłosić niezdolność do pracy do mutuelle?.