Mam BIM — czy lekarz lub dentysta może doliczyć dopłatę ponad oficjalną stawkę?

Jeżeli masz status podwyższonej refundacji (BIMi) — FR: intervention majorée, NL: verhoogde tegemoetkoming — lekarz ani dentysta nie może co do zasady doliczyć ci dopłaty do honorarium — FR: supplément d'honoraires, NL: ereloonsupplementi — przy refundowanym leczeniu ambulatoryjnym. Od 1 stycznia 2026 r. zakaz obejmuje u lekarzy wszystkich pacjentów z BIM, a od 1 lipca 2026 r. wszystkie refundowane zabiegi u dentysty. Zakaz dotyczy też lekarzy i dentystów bez konwencji.

Nie oznacza to jednak, że każda wizyta jest bezpłatna. Poniżej wyjaśniamy, czym dopłata różni się od udziału własnego, gdzie kończy się zakaz i co zrobić z podejrzanym rachunkiem.

Kogo dotyczy zakaz dopłat?

Zakaz chroni osoby, które w dniu wizyty mają aktywny status BIM w swojej kasie chorych (mutualitéi / ziekenfonds). Według Test Achats i ABSyM-BVAS zakaz wprowadzano etapami:

Test Achats i Test Aankoop podają, że od 1 lipca 2026 r. zakaz u dentystów obejmuje wszystkie badania i zabiegi stomatologiczne refundowane przez ubezpieczenie zdrowotne. Wcześniej obowiązywała lista świadczeń z art. 5 nomenklatury (urzędowej listy refundowanych zabiegów stomatologicznych) opublikowana przez INAMIi.

Jak uzyskać sam status, opisujemy w poradniku BIM — kiedy kasa chorych przyznaje wyższą refundację, a kiedy trzeba złożyć wniosek?.

Czy zakaz dotyczy lekarza bez konwencji?

Tak. Zakaz obejmuje wszystkich lekarzy: konwencjonowanych — FR: conventionnés, NL: geconventioneerdi — częściowo konwencjonowanych i niekonwencjonowanych, lekarzy rodzinnych i specjalistów, w gabinecie i w szpitalu. Tak wynika z FAQ zrzeszenia lekarzy ABSyM-BVAS. To samo dotyczy dentystów i ortodontów, z konwencją lub bez.

Lekarz bez konwencji może nadal pobierać dopłaty od pacjentów bez BIM. Wobec pacjenta z BIM jego status nie ma znaczenia.

Według ABSyM-BVAS lekarz ma obowiązek sprawdzić twój status ubezpieczenia w dniu świadczenia, przez oprogramowanie połączone z kasami chorych lub portal MyCareNet.

Udział własny to nie to samo co dopłata

Na rachunku mogą pojawić się różne pozycje. Tylko jedna z nich jest objęta zakazem:

Według ABSyM-BVAS lekarz nie może też zaokrąglić rachunku w górę o więcej niż 0,02 €.

Udział własny wlicza się do rocznego limitu kosztów leczenia, dopłaty do honorariów nie. Więcej: MAF — które koszty leczenia wliczają się do rocznego limitu?.

Kiedy lekarz może jednak pobrać więcej?

ABSyM-BVAS wskazuje jako wyjątek szczególne wymagania pacjentai — FR: exigences particulières, NL: bijzondere eisen — dotyczące np. czasu lub miejsca wizyty. Lekarz może wtedy naliczyć specjalną taryfę, ale musi to prawidłowo oznaczyć w rozliczeniu.

ABSyM-BVAS podaje przykłady z porozumienia lekarzy z kasami chorych na lata 2024–2025, m.in.:

• konsultacja na twoją prośbę po godz. 21:00, w weekend lub w święto (z wyjątkami);
• u specjalisty wizyta domowa, o którą nie prosił twój lekarz prowadzący.

Lista szczególnych wymagań wynika z kolejnych porozumień i może się zmienić. Jeśli lekarz powołuje się na ten wyjątek, poproś go o wyjaśnienie przed wizytą.

Uwaga: według ABSyM-BVAS twoja zgoda nie pozwala obejść zakazu. To zakaz ustawowy, więc podpisane oświadczenie „zgadzam się na dopłatę” nie legalizuje dopłaty do refundowanego świadczenia.

Co zmieniło się u dentysty 1 lipca 2026 r.?

Od 1 lipca 2026 r. dentysta i ortodonta nie mogą doliczać dopłat do żadnego refundowanego zabiegu stomatologicznego u pacjenta z BIM. Wcześniej zakaz obejmował tylko wybrane świadczenia. Artykuły z 2025 r. wymieniają zabiegi, przy których dopłata była wtedy jeszcze dozwolona, np. leczenie kanałowe albo konsultację u ortodonty lub periodontologa. Nie opieraj się na tej liście: przy konkretnym zabiegu zapytaj kasę chorych, czy od 1 lipca 2026 r. jest objęty zakazem.

Według INAMI dopłatą nie są taryfy maksymalne, które porozumienie dentystów z kasami chorych przewiduje dla niektórych świadczeń, ani świadczenia spoza nomenklatury — te dentysta może nadal policzyć także pacjentowi z BIM.

Jeżeli dentysta proponuje dopłatę z innego powodu (np. szczególne wymaganie pacjenta, dodatkowe materiały lub techniki albo leczenie ortodontyczne), przed leczeniem zapytaj swoją kasę chorych, czy taka dopłata jest w twojej sytuacji dozwolona.

Przed droższym leczeniem poproś o pisemny kosztorys, który oddziela zabiegi refundowane od nierefundowanych.

Czy zakaz obowiązuje w szpitalu?

Tylko przy leczeniu ambulatoryjnym, czyli bez hospitalizacji. Według ABSyM-BVAS obejmuje to także konsultacje w szpitalu i pomoc na oddziale ratunkowym (urgences), jeśli nie zostałeś przyjęty do szpitala.

Zakaz nie obejmuje:

• hospitalizacji z noclegiem;
• hospitalizacji jednodniowej — FR: hospitalisation de jour, NL: daghospitalisatie. Pacjent jednodniowy jest traktowany jak hospitalizowany.

O tym, kiedy przy hospitalizacji możliwe są dopłaty (np. przy wyborze pokoju jednoosobowego), przeczytasz w poradniku Hospitalizacja w Belgii: co pokrywa kasa chorych, a co jest za dopłatą.

Czy gabinet może odmówić wizyty pacjentowi z BIM?

Nie. Test Achats przypomina, że prawo zakazuje odmowy wizyty z powodu statusu BIM. Według ABSyM-BVAS lekarz nie może też korzystać z informacji o BIM do planowania terminów, a dane o statusie dostaje tylko do rozliczeń.

Co zrobić przed wizytą?

1. Sprawdź w aplikacji lub w oddziale kasy chorych, czy twój status BIM jest aktywny.
2. Jeśli prosisz o wizytę wieczorem, w weekend lub w domu, zapytaj, czy gabinet potraktuje ją jako szczególne wymaganie i ile zapłacisz.
3. U dentysty poproś o kosztorys z podziałem na zabiegi refundowane i nierefundowane.
4. Zachowaj rachunek, dokument potwierdzający płatność i korespondencję o cenie.

Pobrano dopłatę — co zrobić?

1. Poproś gabinet o szczegółowy rachunek: data, rodzaj świadczenia, oficjalna taryfa, udział własny i dopłata.
2. Sprawdź w kasie chorych, czy w dniu wizyty miałeś aktywny status BIM i jak rozliczono wizytę.
3. Jeśli dopłata nie wynika ze szczególnego wymagania ani z nierefundowanej usługi, poproś gabinet na piśmie o korektę i zwrot.
4. Zgłoś sprawę. Test Achats wskazuje trzy miejsca:
   • swoją kasę chorych;
   • Unia, niezależną belgijską instytucję publiczną, przez formularz zgłoszeniowy;
   • federalną służbę mediacji ds. praw pacjenta — NL: Federale Ombudsdienst Rechten van de Patiënti — e-mail: [email protected].
5. Te same miejsca wskazuje Test Achats, gdy gabinet odmówił ci wizyty z powodu BIM.

Zachowaj kopie dokumentów. Nie publikuj w internecie rachunków z danymi o zdrowiu ani numeru rejestru krajowegoi.

Najważniejsze w skrócie

• Przy BIM nie płacisz dopłat do refundowanego leczenia ambulatoryjnego: u lekarza od 1 stycznia 2026 r., u dentysty od 1 lipca 2026 r.
• Zakaz obowiązuje także u lekarzy i dentystów bez konwencji.
• Nadal płacisz udział własny i usługi nierefundowane.
• Wyjątek u lekarza: szczególne wymagania pacjenta. Każdą inną proponowaną dopłatę u dentysty sprawdź wcześniej w kasie chorych.
• Hospitalizacja, także jednodniowa, nie jest objęta tym zakazem.
• Ogólnie o tym, za co płacisz w systemie obowiązkowym, przeczytasz w poradniku Co obejmuje obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, a co wymaga dopłaty.