BIM — kiedy kasa chorych przyznaje wyższą refundację, a kiedy trzeba złożyć wniosek?

Status BIMi daje niższe dopłaty do leczenia w Belgii. Część osób dostaje go automatycznie, bo pobiera określone świadczenie. Inni muszą złożyć w swojej kasie chorych wniosek z badaniem dochodów gospodarstwa domowego. Poniżej wyjaśniamy, która ścieżka dotyczy Ciebie, co przygotować i czy liczy się dochód z Polski.

Czym jest status BIM?

Podwyższona refundacja — FR: intervention majorée (status BIM, bénéficiaire de l'intervention majorée), NL: verhoogde tegemoetkoming — to prawo do wyższego zwrotu kosztów leczenia z obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Przyznaje je Twoja kasa chorych (mutualitéi / ziekenfonds), a nie gmina ani CPASi.

Według kas chorych status BIM daje m.in.:

• niższy udział własny (ticket modérateuri / remgeld) przy wizytach i zabiegach, np. wizyta u lekarza ogólnego, u którego masz globalną kartotekę medyczną (DMGi/GMD), kosztuje wtedy około 1 €;
• obowiązkowy system bezpośrednich rozliczeń u lekarza pierwszego kontaktu — płacisz tylko swoją część na miejscu (więcej: Tiers payant: na czym polega i kiedy płacisz mniej na miejscu);
• niższy próg maksymalnej faktury (maximum à factureri, MAF) — po przekroczeniu rocznego limitu dopłat kasa zwraca nadwyżkę;
• ochronę przed częścią dodatkowych honorariów lekarzy i dentystów;
• dodatkowe zniżki poza ochroną zdrowia, np. w transporcie publicznym (SNCB, STIB, TEC, De Lijn), a także niektóre korzyści z ubezpieczenia uzupełniającego danej kasy.

Szczegółowy zakres zniżek pozazdrowotnych zależy od przewoźnika, gminy lub regionu. O tym, co pokrywa samo ubezpieczenie, przeczytasz w poradniku Co obejmuje obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, a co wymaga dopłaty.

Kiedy kasa chorych przyznaje BIM automatycznie?

Nie musisz składać wniosku, jeśli pobierasz jedno ze świadczeń, które samo w sobie daje prawo do BIM. Kasy chorych wymieniają m.in.:

• dochód integracyjny z CPAS/OCMW (revenu d'intégration / leefloon) lub równoważną pomoc przez 3 kolejne miesiące;
• gwarancję dochodu dla osób starszych (GRAPA / IGO);
• zasiłek dla osoby z niepełnosprawnością wypłacany przez SPF Sécurité sociale / FOD Sociale Zekerheid;
• zasiłek pomocy dla osób starszych (Walonia, Bruksela) albo flamandzki budżet opieki dla osób starszych;
• podwyższone świadczenia rodzinne na dziecko z niepełnosprawnością;
• status małoletniego cudzoziemca bez opieki (MENA) oraz status sieroty poniżej 25 lat.

W takiej sytuacji kasa dostaje informację o świadczeniu przez wymianę danych między instytucjami i nadaje status sama. Jeśli pobierasz takie świadczenie, a nie widzisz BIM (np. w aplikacji lub na koncie online kasy), zapytaj w swoim oddziale.

Kiedy kasa sama sprawdza dochody, bez Twojego wniosku?

Druga ścieżka to przyznanie z urzędu (d'office) po kontroli dochodów przez kasę. Dotyczy przede wszystkim osób samotnych (także z dziećmi na utrzymaniu), które od co najmniej 3 miesięcy są:

• na kontrolowanym bezrobociu pełnym,
• w niezdolności do pracy albo na inwalidztwie,
• samozatrudnione w niezdolności do pracy z tzw. asymilacją choroby.

Kasy podają dodatkowe warunki: dochody poniżej limitu oraz brak nieruchomości poza tą, w której mieszkasz. Kasy prowadzą też tzw. przepływ proaktywny (flux proactif) — wymianę danych między INAMI/RIZIVi, SPF Finances (fiskus), kasami chorych i Bankiem Krzyżowym Zabezpieczenia Społecznego (Banque-carrefour de la sécurité sociale), aby wskazać osoby, które mogą mieć prawo do BIM. Jeśli dostaniesz z kasy list z propozycją złożenia oświadczenia, odpowiedz na niego — sam list nie oznacza jeszcze przyznania statusu.

Kiedy trzeba złożyć wniosek?

We wszystkich pozostałych przypadkach status BIM dostajesz tylko na wniosek, po badaniu dochodów gospodarstwa domowego. Kasy rozróżniają dwie sytuacje.

Wniosek ze statusem „osłonowym”

Jeśli ktoś w gospodarstwie ma określony status, bada się dochody z miesiąca poprzedzającego wniosek (przeliczone na rok) i obowiązuje nieco wyższy limit. Dotyczy to m.in.:

• emerytów,
• osób na inwalidztwie lub w niezdolności do pracy ponad 3 miesiące,
• bezrobotnych od ponad 3 miesięcy,
• osób z niepełnosprawnością,
• rodzin niepełnych (famille monoparentale),
• samozatrudnionych korzystających z tzw. prawa pomostowego (droit passerelle).

Wniosek wyłącznie dochodowy

Jeśli nikt w gospodarstwie nie ma takiego statusu, ale dochody są niskie, kasa bada dochody brutto podlegające opodatkowaniu z całego poprzedniego roku kalendarzowego. To ścieżka np. dla osób pracujących z niskimi zarobkami.

Czy niższy dochód wystarczy?

Sam niski dochód wystarczy tylko wtedy, gdy cały dochód gospodarstwa domowego mieści się w limicie. Limit to kwota podstawowa plus dodatek za każdą kolejną osobę w gospodarstwie. Kwoty są indeksowane, a dla każdej z dwóch ścieżek obowiązuje inny limit — aktualne wartości podaje INAMI/RIZIV w tabeli limitów oraz Twoja kasa chorych. Przed złożeniem wniosku sprawdź je u swojej kasy; wiele kas ma też symulator online.

Uwaga: liczy się suma dochodów wszystkich członków „gospodarstwa BIM”, a nie tylko Twoja pensja.

Kto należy do gospodarstwa BIM?

Według kas chorych liczysz siebie, małżonka lub partnera, z którym mieszkasz, oraz osoby na Twoim utrzymaniu. Gospodarstwo BIM nie musi być takie samo jak skład rodziny w rejestrze gminy — np. dorosły krewny, który tylko mieszka pod tym samym adresem, zwykle się nie liczy.

Jakie dochody się liczą?

Kasy wymieniają m.in.:

• wynagrodzenia i dochody z pracy na własny rachunek,
• emerytury, zasiłki chorobowe i inwalidzkie, zasiłki dla bezrobotnych,
• alimenty,
• dochody z nieruchomości i kapitału oraz inne dochody.

Nie liczy się m.in. świadczeń rodzinnych (allocations familiales / kinderbijslag), zasiłków dla osób z niepełnosprawnością oraz wakacyjnych zarobków dzieci, na które przysługują świadczenia rodzinne.

Czy dochód z Polski wchodzi do kontroli?

Tak. Kasa chorych MC wprost wskazuje, że liczą się także dochody pochodzące z zagranicy (y compris ceux provenant de l'étranger). Jeśli Ty lub Twój partner macie emeryturę, wynagrodzenie, czynsz z wynajmu mieszkania albo inne dochody w Polsce, musisz je wykazać w oświadczeniu.

W praktyce:

1. Przygotuj dokumenty potwierdzające polskie dochody za właściwy okres (np. decyzję ZUS o emeryturze, PIT, umowę najmu, zaświadczenie od pracodawcy).
2. Zapytaj w kasie, czy potrzebuje tłumaczenia i w jakiej formie.
3. Nie pomijaj tych dochodów — kasa weryfikuje zadeklarowane dochody.

Jak złożyć wniosek krok po kroku?

1. Sprawdź symulator swojej kasy chorych (jeśli jest) albo zapytaj w oddziale, czy mieścisz się w limicie.
2. Umów wizytę w oddziale kasy chorych lub zapytaj o formularz online.
3. Zabierz belgijski dowód osobisty z kodem PIN i dokumenty dochodowe całego gospodarstwa: ostatnią decyzję podatkową (avertissement-extrait de rôle / aanslagbiljet), fiszki płacowe, wyciągi z decyzji o świadczeniach, dowody dochodów zagranicznych.
4. Wypełnij oświadczenie na słowo honoru (déclaration sur l'honneur). Od złożenia wniosku masz według MC i CM 2 miesiące na uzupełnienie oświadczenia i dokumentów.
5. Poczekaj na decyzję — kasa sprawdza dochody i pisemnie informuje o wyniku oraz dacie, od której status obowiązuje.

Jeśli jeszcze nie jesteś zapisany do kasy chorych, zacznij od poradnika Jak zapisać się do mutuelle krok po kroku.

Jak długo obowiązuje status i kiedy go tracisz?

Według MC prawo przyznane na wniosek obowiązuje do 31 grudnia roku następującego po roku przyznania, a potem przedłuża się automatycznie, dopóki spełniasz warunki. Kasa weryfikuje zadeklarowane dochody w ramach tzw. kontroli systematycznej (contrôle systématique).

Status może wygasnąć, gdy:

• zmieni się skład gospodarstwa (np. zamieszkasz z partnerem, dziecko przestanie być na utrzymaniu),
• dochody wzrosną ponad limit,
• stracisz status lub świadczenie, które dawało prawo do BIM.

Zgłaszaj kasie każdą zmianę dochodów lub składu gospodarstwa. Kasa ma obowiązek pisemnie poinformować Cię o końcu prawa.

BIM a inne ulgi

Status BIM często otwiera drogę do innych ulg, ale to osobne procedury z własnymi warunkami. Na przykład taryfa socjalna na prąd i gaz nie przysługuje automatycznie każdej osobie z BIM — sprawdź zasady w poradniku Jak sprawdzić, czy przyznano taryfę socjalną na prąd i gaz?.

Co zrobić, gdy coś jest nie tak?

• Kasa odmówiła — poproś o pisemne uzasadnienie i sprawdź, czy w obliczeniu nie uwzględniono osób lub dochodów, które nie powinny się liczyć.
• Twoja sytuacja właśnie się pogorszyła (np. utrata pracy, rozstanie) — złóż nowy wniosek; przy niektórych statusach liczy się dochód z ostatniego miesiąca, a nie z poprzedniego roku.
• Masz BIM, a lekarz pobiera pełną stawkę — sprawdź, czy status jest widoczny w systemie kasy (np. w jej aplikacji lub na zaświadczeniu), i pokaż go w gabinecie.
• Nie wiesz, czy zgłosić dochód z Polski — zgłoś go i zapytaj kasę o sposób udokumentowania. Dochody zagraniczne są częścią badania dochodów.

Uwaga: ten poradnik wyjaśnia zasady ogólne. O przyznaniu statusu w Twoim przypadku decyduje kasa chorych po zbadaniu dokumentów.