Benefity: bony żywieniowe, ekoczeki, telefon i auto służbowe

System benefitów pozapłacowych w Belgii jest bardzo rozbudowany. Pracodawcy mogą oferować pracownikom różne dodatki, które zwiększają wynagrodzenie netto bez podnoszenia kosztów składkowych. Najpopularniejsze z nich to bony żywieniowe (chèques-repas po francusku / maaltijdcheques po niderlandzku), ekoczeki (écochèques po francusku / ecocheques po niderlandzku), służbowy telefon oraz auto służbowe (voiture de société po francusku / bedrijfswagens po niderlandzku). Każdy z tych benefitów działa na innych zasadach i podlega osobnym regulacjom.

Bony żywieniowe

Bony (lub czeki) żywieniowe (chèques-repas po francusku / maaltijdcheques po niderlandzku) to najbardziej rozpowszechniony benefit w Belgii. Są to elektroniczne (a dawniej papierowe) bony przeznaczone na zakup żywności lub gotowych posiłków. Otrzymuje je wielu pracowników, ale zasady ich przyznawania zależą od układów zbiorowych pracy (CCT/CAO's) oraz decyzji pracodawcy.

Zmiana od 1 stycznia 2026 r.

Do końca 2025 r. maksymalna wartość jednego czeku wynosiła 8 euro, z czego:

pracodawca pokrywał maksymalnie 6,91 euro,
pracownik pokrywał obowiązkowe minimum 1,09 euro.

Od 1 stycznia 2026 r. rząd podniósł maksymalną wartość czeku do 10 euro. Oznacza to, że:

wkład pracodawcy może wynieść maksymalnie 8,91 euro,
wkład pracownika pozostaje na poziomie 1,09 euro.

Ważne: podwyższenie maksymalnego pułapu nie oznacza, że każdy pracodawca musi automatycznie zwiększyć kwotę bonu. To jedynie możliwość — decyzja zależy od układu zbiorowego sektora lub ustaleń w firmie.

Czy bony żywieniowe są obowiązkowe?

Tak — ale tylko wtedy, gdy nakazuje to układ zbiorowy pracy (CCT/CAO's):

układ zbiorowy sektorowy (zawarty na poziomie sektora — komisji parytetowej),
układ zbiorowy firmowy, podpisany między pracodawcą a delegacją związkową.

Jeśli obowiązuje taki układ zbiorowy, pracodawca musi przyznawać czeki.
Jeżeli nie ma żadnego ustalenia — pracodawca może je wprowadzić dobrowolnie, ale nie ma obowiązku.

Zasady przyznawania

Gdy pracodawca wprowadza bony żywieniowe, musi to być zapisane:

w umowie o pracę,
albo w firmowym układzie zbiorowym (CCT/CAO's),
albo w sektorowym układzie zbiorowym (CCT/CAO's).

Bon można otrzymać tylko za dzień faktycznie przepracowany. Nie przysługuje za:

dni chorobowe,
urlopy płatne,
inne dni nieobecności.

Wyjątek: przysługują za dni płatnego urlopu edukacyjnego (szkoleniowego).

Wartość i składki

Aby bon był zwolniony ze składek i podatku, muszą być spełnione m.in. takie warunki:

pracownik dopłaca co najmniej 1,09 euro,
pracodawca dopłaca maksymalnie ustawową górną kwotę,
bon jest imienny — w przypadku elektronicznych czeków warunek ten jest spełniany automatycznie,
ważność wynosi maksymalnie 12 miesięcy,
wprowadzony został przez układ zbiorowy (CCT/CAO's) lub zapis w umowie,
wydawany jest przez firmę posiadającą oficjalną akredytację (Edenred, Monizze, Pluxee, G.O.T.).

Jeśli choć jeden warunek nie jest spełniony — pracodawca musi zapłacić składki społeczne.

Czy mam prawo do czeków podczas urlopu?

Nie — w zdecydowanej większości przypadków czeki przysługują wyłącznie za dni pracy.

Wyjątek: przysługują za dni płatnego urlopu edukacyjnego (szkoleniowego).

Ekoczeki (ecocheques)

Ekoczeki (écochèques po francusku / ecocheques po niderlandzku) to bony na produkty i usługi o charakterze ekologicznym. Mogą być przyznawane tylko wtedy, gdy przewiduje to układ zbiorowy sektorowy, firmowy lub indywidualna umowa (jeżeli nie ma delegacji związkowej w danej firmie).

Najważniejsze zasady

Maksymalna wartość jednego ecocheque: 10 euro.
Maksymalny roczny limit: 250 euro na pracownika.
Ważność: 24 miesiące.
Można je wydać wyłącznie na produkty z oficjalnej listy układu zbiorowego (CCT/CAO's) numeru 98 (np. sprzęt ekologiczny, transport zrównoważony, recykling, produkty z lokalnych gospodarstw w systemie „krótki obieg”).

Pracodawca nie ma obowiązku ich przyznawania, o ile nie wynika to z CCT/CAO's.

Reaktywacja po upływie terminu

Ecocheques można reaktywować w ciągu 3 miesięcy od wygaśnięcia — pierwsza prośba o reaktywację jest darmowa, za kolejne można zapłacić do 5 euro. Reaktywowane czeki są ważne przez 3 miesiące.

Telefon służbowy

Telefon służbowy może być przyznawany na różne sposoby, a wszystkie zasady muszą wynikać z umowy o pracę lub regulaminu.

Korzystanie z prywatnego telefonu do celów służbowych

Pracodawca powinien zwracać pracownikowi koszty związane z pracą. Obejmuje to również rozmowy prowadzone z prywatnego telefonu — o ile pracownik potrafi udowodnić, że były to rozmowy służbowe.

Możliwe formy rozliczeń:

miesięczna ryczałtowa kwota zwrotu,
zwrot na podstawie rachunku,
nota kosztowa.

Czy abonament służbowy obejmuje dodatkowe usługi oraz prywatne rozmowy za granicą?

Decyduje o tym umowa o pracę. Może być tam zapisane, że:

telefon służbowy służy wyłącznie do pracy,
albo że wolno go używać prywatnie, z rozliczeniem lub bez.

Typowe modele:

pracodawca płaci stałą miesięczną kwotę, a resztę pokrywa pracownik,
pracodawca płaci za połączenia, ale nie za transfer danych,
pracownik płaci za połączenia międzynarodowe i dodatkowe usługi jak numery specjalne.

Utrata telefonu służbowego

Zasady odpowiedzialności są takie same jak przy każdym sprzęcie firmy:

za zwykłe, sporadyczne zaniedbanie pracownik nie odpowiada,
za powtarzające się zaniedbania — może zostać obciążony kosztami,
za rażące niedbalstwo lub działanie celowe — pracownik ponosi pełną odpowiedzialność.

Jeśli pracownik uważa karę za nieuzasadnioną, może skierować sprawę do sądu pracy.

Auto służbowe

Samochód służbowy (voiture de société po francusku / bedrijfswagens po niderlandzku) jest jednym z najczęściej spotykanych benefitów w Belgii. Korzystają z niego zarówno pracownicy umysłowi, jak i pracownicy fizyczni zatrudnieni w sektorach, w których codzienna praca odbywa się poza siedzibą firmy i wymaga dojazdów na różne miejsca zleceń. Może być używany do celów prywatnych, o ile pozwala na to umowa lub car policy.

Używanie do celów prywatnych

Najczęściej pracodawcy zezwalają na używanie auta prywatnie — również na wyjazdy urlopowe.
Czasem jednak:

auto można używać wyłącznie służbowo,
pracownik musi pokrywać część kosztów przejazdów prywatnych.

Wszystkie zasady powinny być zapisane w umowie i car policy.

Czy trzeba wykupić własne ubezpieczenie?

Nie — samochód jest rejestrowany na pracodawcę, który odpowiada za ubezpieczenie.
Warto jednak sprawdzić car policy, ponieważ niektóre firmy wprowadzają dodatkowe obowiązki dotyczące udziału własnego.

Odpowiedzialność przy wypadku

W pracy:

za drobne, jednorazowe błędy pracownik nie odpowiada,
za powtarzające się zaniedbania — może zostać obciążony,
za ciężkie wykroczenia (np. jazda po alkoholu) — pracownik odpowiada finansowo.

Poza godzinami pracy:
Ochrona jest mniejsza, pracownik odpowiada jak zwykły kierowca.

Kto płaci mandaty?

Zawsze osoba (fizyczna), która popełniła wykroczenie.

Pracodawca otrzymuje mandat (ponieważ samochód jest zarejestrowany na firmę), ale zazwyczaj refakturuje go pracownikowi. Od kilku lat pracodawca będący osobą prawną ma obowiązek wskazać dane osoby fizycznej, która faktycznie popełniła wykroczenie — w przeciwnym razie grozi mu dodatkowa kara. Samo opłacenie mandatu, nawet przez sprawcę wykroczenia, nie wystarcza. Kierowca musi zostać formalnie zidentyfikowany w systemie, aby wykroczenie zostało przypisane do jego kartoteki.

Wyjątek: pracodawca nie może żądać zwrotu mandatu, jeśli sam polecił jazdę z nadmierną prędkością (na przykład w celu dotrzymania terminu dostawy).

Czy można być ukaranym za (zbyt) wiele mandatów?

Zasadniczo nie jest to powód do konsekwencji dyscyplinarnych.
Jednak w zawodach opartych na prowadzeniu pojazdu (np. kierowca autobusu lub ciężarówki, kierowca dostawczy) powtarzające się poważne wykroczenia mogą być uznane za naruszenie obowiązków.