Wyjazd do Polski na święta, gdy dostajesz dochód integracyjny z CPAS — kiedy zgłosić wyjazd i jak liczyć 4 tygodnie?

Jeżeli dostajesz z CPAS/OCMWi dochód integracyjnyi — FR: revenu d'intégration (RIS), NL: leefloon — możesz pojechać do rodziny w Polsce na święta i nie stracisz przez to prawa do pomocy. Musisz jednak pilnować dwóch zasad z art. 23 § 5 ustawy z 26 maja 2002 r. o prawie do integracji społecznej:

• wyjazd na 7 kolejnych dni lub dłużej zgłaszasz w CPAS przed wyjazdem, podając, jak długo cię nie będzie i w jakim celu;
• w jednym roku kalendarzowym (1 stycznia – 31 grudnia) możesz spędzić za granicą łącznie najwyżej 4 tygodnie. Za każdy dzień ponad limit CPAS wstrzymuje wypłatę dochodu integracyjnego.

Krótszy wyjazd, poniżej 7 kolejnych dni, nie wymaga zgłoszenia i nie wlicza się do limitu. Inaczej jest przy innej pomocy CPAS niż dochód integracyjny: wtedy wyjazd zgłaszasz zawsze (szczegóły niżej).

Uwaga: zasady w tym poradniku opisujemy według art. 23 § 5 ustawy z 26 maja 2002 r., przewodnika Primabook federalnej służby ds. integracji społecznej (SPP IS / POD MI) oraz strony CPAS Evere. Ustawa mówi o pobycie za granicą trwającym „tydzień lub dłużej” (FR: une semaine ou plus); liczenie tego jako 7 kolejnych dni to sposób przyjęty w przewodniku SPP IS. Jeśli twój CPAS poda ci inne wyliczenie, poproś o nie na piśmie.

Dlaczego CPAS w ogóle pyta o wyjazd?

Dochód integracyjny przysługuje osobie, która zwykle i faktycznie mieszka w Belgii — FR: résidence habituellei et effective, NL: gewoonlijke en werkelijke verblijfplaats. Według SPP IS ten dochód nie jest „eksportowany”: nie można go pobierać, mieszkając za granicą. Krótki wyjazd jest dozwolony, ale CPAS musi wiedzieć, kiedy wyjeżdżasz i kiedy wracasz.

„Za granicą” oznacza każdy kraj poza Belgią, także sąsiednie: Francję, Holandię, Niemcy czy Luksemburg. Wyjazd do Polski liczy się tak samo jak każdy inny.

Kiedy trzeba zgłosić wyjazd?

Do okresu za granicą wliczają się dzień wyjazdu i dzień powrotu do Belgii. Wyjazd od poniedziałku do niedzieli to już 7 dni i wymaga zgłoszenia.

Jak liczy się limit 4 tygodni?

Według przewodnika SPP IS CPAS bierze pod uwagę tylko wyjazdy trwające co najmniej 7 kolejnych dni. Każdy taki wyjazd przelicza na pełne tygodnie: tydzień to 7 kolejnych dni, a niepełny tydzień nie jest doliczany. W przykładach SPP IS:

Z tej zasady wynika, że np. 13 dni za granicą to 1 pełny tydzień, bo niepełny drugi tydzień nie jest doliczany.

Gdy wykorzystasz limit 4 tygodni, każdy kolejny pobyt za granicąi w tym samym roku CPAS liczy już co do dnia, a nie w tygodniach. W przykładzie SPP IS osoba, która wykorzystała 4 tygodnie, wyjeżdża we wrześniu na 5 dni i CPAS wstrzymuje wypłatę dochodu integracyjnego za te 5 dni.

CPAS Evere opisuje tę samą zasadę prościej: dochód jest wypłacany, jeśli wszystkie wyjazdy trwające co najmniej 7 kolejnych dni nie przekraczają łącznie 4 tygodni (28 dni) w roku. Jeśli limit przekroczysz w trakcie dłuższego wyjazdu, sposób przeliczenia dni bywa skomplikowany. Wtedy poproś swój CPAS o wyliczenie przed wyjazdem.

Kilka dodatkowych zasad z przewodnika SPP IS:

• do limitu liczą się tylko okresy, w których masz prawo do dochodu integracyjnego. Wyjazd sprzed przyznania dochodu się nie liczy;
• wyjazd w czasie, gdy odbywasz sankcję CPAS (wypłata jest wtedy wstrzymana), wlicza się do limitu;
• po przeprowadzce do innej gminy w trakcie roku limit się nie zeruje. Nowy CPAS sprawdza w poprzednim, ile tygodni już wykorzystałeś;
• CPAS powinien cię poinformować, gdy osiągniesz limit 4 tygodni w danym roku.

Przykład: wyjazd na święta przez Nowy Rok

Planujesz wyjazd do Polski od 20 grudnia do 6 stycznia. Licząc dzień wyjazdu i dzień powrotu, to 18 kolejnych dni za granicą, więc wyjazd musisz zgłosić przed 20 grudnia.

Taki wyjazd przypada na dwa lata kalendarzowe: 12 dni w grudniu i 6 dni w styczniu. Limit liczy się osobno dla każdego roku kalendarzowego. Przewodnik SPP IS i strona CPAS Evere nie wyjaśniają jednak, jak CPAS dzieli jeden wyjazd na przełomie roku. Przy zgłoszeniu zapytaj więc, ile tygodni zostanie zaliczonych do limitu w każdym roku. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy wyjeżdżałeś już wcześniej w tym roku.

Jak zgłosić wyjazd?

Formę zgłoszenia ustala twój CPAS/OCMW. Zapytaj o nią swojego asystenta socjalnego w CPAS. Na przykład CPAS Evere przyjmuje zgłoszenie na miejscu albo online i prosi o:

• oświadczenie na honor z powodem wyjazdu i dokładną datą wyjazdu oraz powrotu;
• kopię paszportu (lub dokumentu podróży);
• kopię biletów: lotniczych, kolejowych, autobusowych.

To przykład z jednego CPAS. Inny ośrodek może prosić o inne dokumenty albo mieć własny formularz.

Niezależnie od kanału zachowaj dowód złożenia zgłoszenia: potwierdzenie z systemu online, pieczątkę na kopii albo e-mail od asystenta. Jak to zrobić przy pierwszym wniosku, opisujemy w poradniku Pierwszy wniosek do CPAS — jak go złożyć i zachować potwierdzenie?.

Wyjątki: kiedy CPAS może nie wstrzymać wypłaty?

CPAS może zdecydować, że nie wstrzyma dochodu integracyjnego mimo przekroczenia limitu, jeżeli wyjazd uzasadniają wyjątkowe okoliczności — FR: circonstances exceptionnelles, NL: uitzonderlijke omstandigheden. Warunek: zgłosiłeś wyjazd w CPAS przed wyjazdem.

Według SPP IS takimi okolicznościami mogą być w szczególności:

• opieka nad ciężko chorym członkiem rodziny;
• studia lub staż za granicą w ramach nauki prowadzącej do dyplomu (np. Erasmus).

Ta lista nie jest zamknięta, ale CPAS ocenia każdą sprawę indywidualnie. Jeżeli jedziesz do Polski, bo choruje ktoś bliski, zgłoś to od razu i dołącz dokument, który to potwierdza. Nie zakładaj, że zgoda jest automatyczna.

Inna pomoc z CPAS niż dochód integracyjny

Jeżeli dostajesz z CPAS inną pomoc społeczną — FR: aide sociale, NL: maatschappelijke dienstverlening — a nie dochód integracyjny, zasady są ostrzejsze:

• według CPAS Evere wyjazd zgłaszasz przed każdym wyjazdem, bez względu na jego długość;
• zasadniczo taka pomoc nie jest wypłacana w czasie pobytu za granicą. CPAS sprawdza każdą sytuację osobno;
• według Droits Quotidiens CPAS nie musi się zgodzić. Niektóre ośrodki akceptują krótki wyjazd uzasadniony wyjątkową sytuacją (np. opieka nad chorym bliskim), inne tylko wyjazd konieczny.

W takiej sytuacji najpierw zapytaj CPAS, a dopiero potem kupuj bilety.

Co zrobić, jeśli…

…wyjechałeś i nie zgłosiłeś wyjazdu?

Według SPP IS niezgłoszony wyjazd i tak wlicza się do limitu 4 tygodni. Dodatkowo CPAS może, oceniając sprawę indywidualnie, nałożyć sankcję przewidzianą w art. 30 § 1 ustawy z 26 maja 2002 r. Po powrocie skontaktuj się z asystentem socjalnym, podaj prawdziwe daty i pokaż bilety. Nie czekaj, aż CPAS sam to wykryje.

…musisz przedłużyć pobyt w Polsce?

Jeżeli zostajesz dłużej, niż zgłosiłeś (np. choroba, odwołany lot), poinformuj CPAS jak najszybciej, telefonicznie lub e-mailem. Zachowaj dokumenty, które to potwierdzają: zaświadczenie lekarskiei albo informację przewoźnika. Dni ponad limit mogą oznaczać wstrzymanie wypłaty za te dni, chyba że CPAS uzna wyjątkowe okoliczności.

…CPAS wstrzymał wypłatę i uważasz, że niesłusznie?

Od decyzji CPAS możesz się odwołać do sądu pracyi. Termin i sposób opisujemy w poradniku Odmowa pomocy CPAS — gdzie się odwołać i od kiedy liczyć trzy miesiące?.

…pobierasz inne świadczenie, nie z CPAS?

Każde świadczenie ma własne zasady wyjazdów:

• zasiłek dla bezrobotnych (ONEM/RVAi): według Droits Quotidiens bezrobotny ma 4 tygodnie urlopu w roku i nie musi prosić ONEM o zgodę. Zobacz Wyjazd do Polski na bezrobociu — jak rozliczyć wakacje i uniknąć potrąceń;
• zasiłek chorobowy z mutuellei: według Droits Quotidiens wyjazd do kraju UE/EOG trzeba zgłosić kasie chorych przed wyjazdem, a do innych krajów potrzebna jest jej zgoda;
• GRAPAi/IGO (SFPi): obowiązują inny limit dni i inne zasady liczenia. Zobacz Pobierasz GRAPA lub IGO i jedziesz do Polski — jak zgłosić wyjazd i policzyć dni?.

Nie przenoś zasad z jednego świadczenia na drugie.

Lista kontrolna przed wyjazdem

• Policz dni wyjazdu razem z dniem wyjazdu i dniem powrotu.
• Sprawdź, ile tygodni za granicą wykorzystałeś już w tym roku kalendarzowym (zapytaj CPAS, jeśli nie wiesz).
• Wyjazd na 7 dni lub dłużej zgłoś przed wyjazdem: daty, powód, kopia dokumentu, bilety.
• Przy wyjeździe na przełomie roku zapytaj, jak CPAS zaliczy go do limitu w każdym roku.
• Zachowaj potwierdzenie zgłoszenia.
• Jeśli dostajesz inną pomoc CPAS niż dochód integracyjny, zgłoś każdy wyjazd i poczekaj na odpowiedź.
• Jeśli coś się zmieni w trakcie wyjazdu, poinformuj CPAS od razu.