Przemoc w domu — kiedy sprawca musi się wyprowadzić? Tymczasowy zakaz pobytu w Belgii

Jeśli grozi ci niebezpieczeństwo teraz, dzwoń pod 101 (policja) albo 112 (pomoc medyczna, straż). Linie pomocy, z którymi możesz porozmawiać bez zgłaszania sprawy policji, opisujemy w poradniku Przemoc w domu lub związku w Belgii — gdzie szukać bezpiecznej pomocy?.

Tak, w Belgii osoba stosująca przemoc może zostać czasowo usunięta z domu, a ty i dzieci możecie zostać na miejscu. Służy do tego tymczasowy zakaz pobytu (FR interdiction temporaire de résidence, NL tijdelijk huisverbod). Nakłada go prokurator na maksymalnie 14 dni, a sąd rodzinny może go przedłużyć najwyżej o 3 miesiące. Według Droits Quotidiens ten środek jest jednak w praktyce stosowany rzadko i nie wszędzie, dlatego warto znać też inne drogi.

Czym jest tymczasowy zakaz pobytu

To środek ochronny przy przemocy domowej, oparty na federalnej ustawie z 15 maja 2012 r. o tymczasowym zakazie pobytu w razie przemocy domowej. Obowiązuje w całej Belgii. Nie jest wyrokiem za przestępstwo i nie zastępuje skargi na policji. Ma szybko oddzielić osobę stwarzającą zagrożenie od pozostałych domowników.

Osoba objęta zakazem musi:

• opuścić wspólne mieszkanie;
• nie wchodzić do niego przez cały czas trwania zakazu;
• nie kontaktować się z osobami wskazanymi w decyzji ani z osobami mieszkającymi pod tym adresem (np. z partnerem, dziećmi).

Kiedy prokurator może nałożyć zakaz

Według ustawy i strony rządu Flandrii (vlaanderen.be) zakaz dotyczy osoby pełnoletniej, której obecność w mieszkaniu stwarza poważne i bezpośrednie zagrożenie (FR menace grave et immédiate, NL ernstig en onmiddellijk gevaar) dla bezpieczeństwa innych mieszkańców.

Ważne:

• nie musi chodzić o partnera — wystarczy, że to dorosły domownik (np. dorosłe dziecko, krewny, współlokator), bo nie jest wymagany związek emocjonalny;
• zakaz może zapaść nawet wtedy, gdy nie doszło jeszcze do przestępstwa — liczy się zagrożenie.

Kto decyduje i jak to przebiega

Zakazu nie załatwiasz sama ani sam w urzędzie. Decyzję podejmuje prokurator (FR procureur du Roi, NL procureur des Konings). Według vlaanderen.be robi to po przesłuchaniu podejrzanego przez policję i musi swoją decyzję uzasadnić.

Jeśli wzywasz policję albo zgłaszasz przemoc, opowiedz dokładnie, co się dzieje w domu, czy ktoś grozi, czy są w domu dzieci i czy boisz się powrotu tej osoby. Te informacje pomagają ocenić zagrożenie.

Zakaz zaczyna obowiązywać, gdy osoba, której dotyczy, zostanie o nim ustnie powiadomiona. Według Droits Quotidiens decyzja trafia do niej, do ciebie jako osoby chronionej, do lokalnego szefa policji, do sędziego rodzinnego i do maison de justice (NL justitiehuis).

Jak długo trwa zakaz

• Do 14 dni od powiadomienia osoby objętej zakazem.
• W tym czasie sprawą zajmuje się sąd rodzinny (FR tribunal de la famille, NL familierechtbank). Sędzia sprawdza, czy decyzja była zgodna z prawem.
• Sąd może zakaz uchylić albo przedłużyć go maksymalnie o 3 miesiące od wyroku.

Jeżeli trafisz na starszą stronę internetową, która podaje 10 dni albo sędziego pokoju, to opis wcześniejszego stanu prawnego. Obecnie zakaz trwa do 14 dni, a kontrolę sprawuje sąd rodzinny.

Jakie masz prawa jako osoba chroniona

• Dostajesz kopię decyzji o zakazie.
• Wsparcie asystenta sprawiedliwości. Według Droits Quotidiens assistant de justice z maison de justice ma cię poinformować i pomóc.
• Pomoc przy posiedzeniu sądu. Według vlaanderen.be, jeśli chcesz pomocy na posiedzeniu sądu rodzinnego, wspiera cię dienst slachtofferonthaal (służba przyjmowania ofiar).

Według vlaanderen.be osoba usunięta z domu musi sama skontaktować się z justitiehuis. Asystent sprawiedliwości (NL justitieassistent) rozmawia z nią i z osobami w chronionym mieszkaniu, a potem regularnie sporządza sprawozdania o przebiegu zakazu, ryzyku dalszej przemocy i krokach podjętych, by szukać pomocy.

Co, jeśli osoba objęta zakazem go łamie

Złamanie zakazu albo jego przedłużenia jest przestępstwem. Według vlaanderen.be grozi za to kara od 8 dni do roku więzienia lub grzywna. Od 1 września 2026 r. ustawa (art. 5/1 i 5/2) odsyła w tym miejscu do kary poziomu 2 według nowego Kodeksu karnego.

Jeśli ta osoba wraca do mieszkania, nachodzi cię albo próbuje się kontaktować mimo zakazu, dzwoń pod 101. Zachowaj wiadomości, nagrania połączeń i daty zdarzeń, jeżeli możesz to zrobić bezpiecznie.

Co zrobić, gdy prokurator nie nakłada zakazu

Droits Quotidiens pisze wprost, że ta decyzja jest rzadko stosowana, a praktyka zależy od regionu — jako przykład podaje Brukselę, gdzie środek nie jest stosowany. To opis praktyki, nie przepis, ale warto się z tym liczyć. Zapytaj adwokata, prokuraturę albo służbę pomocy ofiarom, jak wygląda to w twoim okręgu.

Masz też inne możliwości:

Możesz opuścić mieszkanie i nie jest to twoja wina

Według Droits Quotidiens (aktualizacja 25.09.2026) wyprowadzka ofiary przemocy nie jest winą — niezależnie od tego, czy jesteście małżeństwem, kohabitantami prawnymi czy parą bez formalnego związku. Osoba stosująca przemoc nie może złożyć na ciebie skargi za opuszczenie domu.

Przed wyjściem, jeżeli to bezpieczne, zabierz kopie ważnych dokumentów: dowodu osobistego lub paszportu, umowy małżeńskiej, umowy najmu albo aktu zakupu, dyplomów i wyciągów z konta. Po swoje rzeczy możesz później wrócić w asyście policjanta.

Szybko ureguluj sprawy w sądzie rodzinnym

• Małżonkowie i kohabitanci prawni (FR cohabitants légauxi) mogą poprosić sędziego rodzinnego o pilne i tymczasowe środki (FR mesures urgentes et provisoires). Sędzia może np. ustalić, kto spłaca kredyt hipoteczny, jak wygląda opieka nad dziećmi i kto korzysta z samochodu.
• Pary bez formalnego związku: o dzieciach (miejsce pobytu, alimenty) decyduje sędzia rodzinny, a o majątku sąd pierwszej instancji (FR tribunal de première instance).

Jeśli zabierasz dzieci

Władzę rodzicielską nadal wykonujecie wspólnie. Żeby uniknąć zarzutu uprowadzenia dziecka albo porzucenia rodziny, według Droits Quotidiens trzeba szybko:

1. zgłosić policji wyprowadzkę i jej powód;
2. poprosić sędziego rodzinnego o ustalenie miejsca pobytu dzieci i zasad władzy rodzicielskiej.

Wyrzucenie sprawcy bez zakazu prokuratora

Żeby zmusić drugą osobę do opuszczenia mieszkania bez decyzji prokuratora, potrzebny jest według Droits Quotidiens tytuł wykonawczy (np. wyrok albo akt notarialny). Nie próbuj tego załatwiać sama ani sam — skorzystaj z pomocy adwokata. Bezpłatną albo częściowo bezpłatną pomoc prawną opisujemy w poradniku o adwokacie pro deo.

Jeśli twój pobyt w Belgii zależy od partnera

Jeżeli masz kartę pobytu z łączenia rodzin, powiedz o tym pracownikowi pomocy albo adwokatowi, zanim podejmiesz decyzję. Skutki pobytowe zależą od twojego dokumentu i sytuacji.

Krótko: na co się przygotować

• Zagrożenie teraz: 101 albo 112.
• Rozmowa i porada: 1712 (po niderlandzku, bezpłatnie i anonimowo, pon.–pt. 9:00–18:00) albo 0800 30 030 — Écoute Violences Conjugales (po francusku, bezpłatnie i anonimowo).
• Zakaz pobytu nakłada prokurator, nie składasz wniosku samodzielnie; trwa do 14 dni, sąd rodzinny może go przedłużyć do 3 miesięcy.
• Gdy zakazu nie ma: możesz bezpiecznie odejść, zgłoś to policji i jak najszybciej zwróć się do sędziego rodzinnego.