Przemoc w domu lub związku w Belgii — gdzie szukać bezpiecznej pomocy?

Jeżeli partner, były partner albo inna osoba w domu grozi ci, uderza, poniża, izoluje, kontroluje pieniądze, telefon, lokalizację albo kontakty, nie musi dojść do ciężkiego pobicia, żeby sytuacja była przemocą. W Belgii możesz skorzystać z pomocy także wtedy, gdy nie jesteś jeszcze gotowy na zgłoszenie sprawy policji. W bezpośrednim zagrożeniu dzwoń jednak od razu pod 101 po policję albo 112 po pilną pomoc medyczną lub straż pożarną.

Jeśli zagrożenie jest natychmiastowe

Nie czekaj na otwarcie linii konsultacyjnej, jeśli:

• ktoś właśnie ci grozi lub cię atakuje;
• obawiasz się, że ty albo dziecko możecie zostać za chwilę skrzywdzeni;
• potrzebna jest pilna interwencja policji;
• występuje nagłe zagrożenie zdrowia lub życia.

W Belgii (według serwisu 112.be):

• 101 — pilna pomoc policji;
• 112 — pilna pomoc medyczna i straż pożarna.

Jeżeli możesz bezpiecznie opuścić miejsce zagrożenia i udać się do osoby lub miejsca, któremu ufasz, zrób to bez wdawania się w konfrontację. Nie próbuj samodzielnie „udowadniać” sprawcy przemocy ani zapowiadać działań, jeśli może to zwiększyć ryzyko.

Przemoc domowa nie oznacza tylko bicia

Belgijskie materiały dotyczące przemocy między partnerami i byłymi partnerami obejmują znacznie więcej niż przemoc fizyczną. Federalny Institut pour l’égalité des femmes et des hommes (IEFHi) wymienia m.in. następujące formy.

Przemoc może być:

• fizyczna;
• psychiczna i emocjonalna;
• seksualna;
• ekonomiczna;
• związana z tzw. honorem;
• cyfrowa;
• związana z groźbami, zastraszaniem lub stalkingiem — IEFH wskazuje nękanie jako jedną z form przemocy po rozstaniu.

Może też przyjmować formę contrôle coercitif / dwingende controle, czyli powtarzającego się kontrolowania i ograniczania wolności drugiej osoby.

Przykłady to m.in.:

• kontrolowanie telefonu, wiadomości lub lokalizacji;
• izolowanie od rodziny i znajomych;
• odbieranie dostępu do pieniędzy;
• ciągłe poniżanie i zastraszanie;
• grożenie odebraniem dzieci;
• śledzenie po rozstaniu;
• wymuszanie dostępu do kont i aplikacji;
• niszczenie rzeczy;
• kontrolowanie codziennych decyzji.

Nie musisz samodzielnie określić prawnej kwalifikacji zachowania, zanim poprosisz o pomoc.

Flandria i niderlandzkojęzyczna pomoc: 1712

1712 to profesjonalna linia pomocy dotycząca przemocy, nadużyć i krzywdzenia dzieci.

Według strony rządu Flandrii i strony 1712 telefon 1712 działa od poniedziałku do piątku od 9:00 do 18:00. Dostępne są też czat i e-mail: według strony 1712 czat działa od poniedziałku do czwartku w godz. 13:00–17:00 i 18:00–22:00, a w piątek do 17:00; na e-mail odpowiedź przychodzi w ciągu 2 dni roboczych. Godziny czatu mogą się zmieniać, dlatego sprawdź je przed kontaktem. Poza godzinami pracy linii strona 1712 wskazuje całodobowe Tele-onthaal (106) i Zelfmoordlijn (1813), a w nagłych sytuacjach — 101 i 112.

Rozmowa telefoniczna:

• jest bezpłatna;
• może być anonimowa — nie musisz mówić, kim jesteś;
• nie pojawia się na rachunku telefonicznym;
• jest prowadzona przez profesjonalnych pracowników.

1712 udziela informacji i porad. Rząd Flandrii odsyła też do pomocy dla ofiar w CAW — Centrum Algemeen Welzijnswerk.

Według rządu Flandrii z linii może skorzystać każdy, kto styka się z przemocą, nadużyciami lub krzywdzeniem dzieci albo ma o nie pytania.

Francuskojęzyczna Belgia: Écoute Violences Conjugales

Dla osób korzystających z francuskiego działa linia Écoute Violences Conjugales — 0800 30 030. Według operatora numer jest bezpłatny i anonimowy; na stronie można też skorzystać z czatu.

To linia pierwszego kontaktu dotycząca przemocy między partnerami. Nie jest numerem alarmowym.

Strona główna operatora nie podaje godzin działania linii ani czatu, dlatego przed połączeniem sprawdź aktualne informacje na ecouteviolencesconjugales.be.

Jeżeli sytuacja jest nagła, nie czekaj na tę linię — wybierz 101 albo 112.

Czy trzeba najpierw iść na policję?

Nie, żeby uzyskać pierwszą pomoc informacyjną lub psychospołeczną.

Możesz najpierw porozmawiać z 1712, Écoute Violences Conjugales, CAW, właściwą francuskojęzyczną służbą społeczną albo inną organizacją pomocową.

Zgłoszenie policji jest osobną decyzją, chyba że sytuacja wymaga natychmiastowej interwencji ze względu na bezpieczeństwo.

Jeżeli chcesz omówić możliwość zgłoszenia, linia pomocy może wyjaśnić dostępne ścieżki i skierować do właściwej instytucji.

Co jeśli nie ma przemocy fizycznej?

Nadal warto skontaktować się z pomocą.

Kontrola finansowa, izolacja, groźby, stalking, przemoc cyfrowa i powtarzające się poniżanie mogą tworzyć wzorzec przemocy nawet bez widocznych obrażeń.

Federalny Institut pour l’égalité des femmes et des hommes opisuje contrôle coercitif jako powtarzające się zachowania mające podporządkować partnera lub byłego partnera i ograniczyć jego zasoby oraz wolność.

Nie czekaj na „gorszy incydent”, żeby zapytać specjalistę, czy sytuacja wymaga dalszego działania.

Jeśli dzieci widzą lub słyszą przemoc

Dziecko może być dotknięte przemocą także wtedy, gdy nie jest bezpośrednio bite.

Jeżeli w domu są dzieci, powiedz o tym osobie udzielającej pomocy. Pozwala to lepiej ocenić ryzyko i dobrać właściwe wsparcie.

W nagłym zagrożeniu dziecka również wybierz 101 lub 112.

Jeśli sprawca kontroluje telefon albo komputer

Jeżeli podejrzewasz, że druga osoba sprawdza twoją historię, wiadomości lub lokalizację, korzystaj z pomocy w sposób, który nie zwiększa ryzyka.

Może to oznaczać użycie urządzenia, do którego sprawca nie ma dostępu, np. telefonu zaufanej osoby albo komputera w bezpiecznym miejscu.

Nie wykonuj gwałtownych zmian w ustawieniach telefonu, kont czy lokalizacji, jeśli obawiasz się, że ich zauważenie może sprowokować przemoc. Najpierw omów bezpieczny sposób działania ze specjalistą.

Czy warto dokumentować przemoc?

Jeżeli jest to bezpieczne, zachowanie dokumentów może później pomóc w kontakcie z policją, prawnikiem, lekarzem lub służbą społeczną.

Mogą to być:

• wiadomości i e-maile;
• zdjęcia uszkodzeń lub obrażeń;
• dokumentacja medyczna;
• daty i krótki opis zdarzeń;
• dokumenty dotyczące szkód;
• informacje o świadkach.

Nie ryzykuj jednak bezpieczeństwa po to, by zebrać dowody. Priorytetem jest ochrona osoby zagrożonej.

Jeśli nie masz własnych pieniędzy

Przemoc ekonomiczna jest jedną z form przemocy partnerskiej.

Jeżeli nie masz dostępu do własnego konta, pieniędzy, dokumentów albo mieszkania, powiedz o tym pracownikowi pomocy. Może to mieć znaczenie przy kierowaniu do pomocy społecznej, prawnej i mieszkaniowej.

Nie zakładaj, że musisz najpierw samodzielnie zorganizować pieniądze albo nowe mieszkanie, żeby w ogóle móc poprosić o pomoc.

Jeśli jesteś migrantem lub obawiasz się o pobyt

Nie rezygnuj z kontaktu z pomocą wyłącznie dlatego, że twój pobyt, mieszkanie albo finanse są powiązane z partnerem.

Konsekwencje pobytowe zależą od konkretnego statusu i nie można ich prawidłowo ocenić jednym ogólnym poradnikiem. Powiedz pracownikowi pomocy, jaki masz dokument pobytowy, i poproś o skierowanie do wyspecjalizowanej pomocy prawnej.

Nie podejmuj decyzji o pozostaniu w niebezpiecznej sytuacji tylko na podstawie groźby partnera, że „stracisz pobyt”.

Przemoc seksualna wymaga osobnej ścieżki

Jeżeli doszło do przemocy seksualnej, w Belgii działają Centres de Prise en charge des Violences Sexuelles / Zorgcentra na Seksueel Geweld (CPVS/ZSG).

Według oficjalnej strony CPVS centra działają całą dobę i zapewniają bezpłatną opiekę medyczną, wsparcie psychologiczne i badanie medyczno-sądowe. Złożenie skargi nie jest warunkiem pomocy; zebrany materiał dowodowy jest przechowywany przez uzgodniony okres, gdybyś później zdecydował się złożyć zawiadomienie. Więcej wyjaśniamy w poradniku Doświadczyłeś przemocy seksualnej — gdzie dostać pomoc bez wcześniejszego zgłoszenia na policję?.

Co może zrobić świadek lub bliska osoba?

Według rządu Flandrii z linii 1712 może skorzystać każdy, kto styka się z przemocą — nie tylko osoba bezpośrednio jej doświadczająca. Écoute Violences Conjugales informuje, że linia 0800 30 030 wspiera także otoczenie osoby doznającej przemocy.

W rozmowie opisz to, co rzeczywiście widzisz lub słyszysz. Nie naciskaj ofiary na natychmiastową konfrontację ze sprawcą ani na działanie, które może zwiększyć zagrożenie.

Pomocne jest:

• wysłuchanie bez oceniania;
• zaoferowanie bezpiecznego kontaktu;
• pomoc w znalezieniu profesjonalnej pomocy;
• wezwanie 101 lub 112, gdy zagrożenie jest bezpośrednie.

Krótka checklista

Zagrożenie teraz

• Policja: 101
• Pilna pomoc medyczna lub straż: 112

Potrzebujesz rozmowy i skierowania

• Flandria / pomoc NL: 1712
• Pomoc FR: 0800 30 030 — Écoute Violences Conjugales

Przed kontaktem

• wybierz bezpieczny telefon lub urządzenie, jeśli ktoś cię kontroluje;
• nie konfrontuj sprawcy tylko po to, by zdobyć dowód;
• powiedz od razu, jeśli w sytuację zaangażowane są dzieci;
• powiedz o problemach z dokumentami, pieniędzmi lub mieszkaniem;
• w razie przemocy seksualnej zapytaj o CPVS/ZSG.

Najważniejsze: nie musisz najpierw udowodnić, że sytuacja „jest wystarczająco poważna”. Profesjonalna linia pomocy może pomóc ją ocenić i wskazać bezpieczne kolejne kroki.