Wcześniejsza emerytura w Belgii od 2027 r. — kogo dotknie malus i kto jest chroniony?

Jeśli przejdziesz na wcześniejszą emeryturę w 2027 r. lub później i nie spełnisz dwóch warunków kariery, twoja belgijska emerytura brutto zostanie trwale obniżona. To malus emerytalny — FR: malus pensioni, NL: pensioenmalus. Obniżka wynosi od 0 do 5% za każdy rok przed wiekiem ustawowym, zależnie od roku urodzenia. Malusu unikniesz, jeśli masz 35 lat po co najmniej 156 dni pracy i łącznie 7 020 dni pracy, albo jeśli prawo do wcześniejszej emerytury masz już najpóźniej 1 stycznia 2027 r.

Ustawa o reformie emerytalnej została według Federalnego Urzędu Emerytalnego przegłosowana 28 maja 2026 r. i opublikowana w Moniteur belge 1 czerwca 2026 r. Poradnik dotyczy przede wszystkim pracowników najemnych; zasady dla samozatrudnionych opisujemy w osobnej sekcji. Nie zastępuje indywidualnego wyliczenia.

Za emerytury odpowiada Federalny Urząd Emerytalny — FR: Service fédéral des Pensionsi (SFP), NL: Federale Pensioendienst (FPD).

Kogo dotyczy malus?

Malus dotyczy tylko wcześniejszej emerytury (FR: pension anticipée, NL: vervroegd pensioen), która zaczyna się od 2027 r. Nie dotyczy emerytury w ustawowym wieku emerytalnym ani później.

Ustawowy wiek emerytalny zależy od roku urodzenia:

Jak uniknąć malusu: dwa warunki naraz

W dniu rozpoczęcia wcześniejszej emerytury musisz spełniać oba warunki:

1. 35 lat kariery, w których masz co najmniej 156 dni faktycznej pracy w każdym roku;
2. łącznie 7 020 dni faktycznej pracy w całej karierze.

Spełnienie tylko jednego warunku nie wystarcza.

Przykład z SFP: Jean ma 36 lat po co najmniej 156 dni pracy, ale łącznie tylko 6 580 dni zamiast 7 020. Spełnia jeden warunek z dwóch, więc przy wcześniejszej emeryturze dostanie malus.

Lata, w których masz mniej niż 156 dni, nie pomagają uniknąć malusu. Według SFP nadal liczą się jednak przy obliczaniu wysokości emerytury.

Które dni się liczą?

Do warunków malusu liczą się dni faktycznej pracy oraz część dni zrównanych z pracą. Securex zauważa, że lista dni zrównanych przy malusie jest szersza niż przy bonusie emerytalnym. RTBF podaje, że do obu warunków malusu liczą się także dni choroby. Pełną listę publikuje SFP; przy wątpliwościach poproś urząd o sprawdzenie twojej kariery.

Dni rezerwy i dni wyrównawcze

SFP przewiduje dwa mechanizmy, które pomagają dobić do 156 dni w roku:

• Dni wyrównawcze — FR: jours d'équilibre. Dotyczą pracy w niepełnym wymiarze ze zmiennym grafikiem (od 150 do 162 dni rocznie). Dni ponad 156 w jednym roku mogą uzupełnić rok poniżej 156 dni w tym samym nieprzerwanym okresie pracy w niepełnym wymiarze.
• Dni rezerwy — FR: jours de réserve, NL: reservedagen. Łącznie maksymalnie 5 dni na całą karierę, które uzupełniają niepełne lata.

Oba mechanizmy działają automatycznie — nie wybierasz, do którego roku trafią. Najpierw stosowane są dni wyrównawcze, potem dni rezerwy.

Ile wynosi malus?

Malus to procent emerytury brutto za każdy rok przejścia na emeryturę przed wiekiem ustawowym. Według INASTIi i Securex stawka zależy od roku urodzenia:

Według INASTI obniżka liczy się proporcjonalnie do liczby miesięcy przed datą emerytury ustawowej i jest trwała — obowiązuje przez cały czas pobierania emerytury.

Przykład z SFP: Jean, urodzony w 1975 r., przechodzi na emeryturę 4 lata przed wiekiem ustawowym. Jego emerytura brutto wynosiłaby 1 800 euro. Malus: 4 × 5% = 20%, więc dostanie 1 440 euro brutto.

Uwaga: roczniki przy malusie nie są takie same jak przy bonusie emerytalnym. Nie przenoś tabeli z jednego systemu na drugi.

Kto jest chroniony przed malusem?

Według SFP i Securex malus nie obejmuje cię, jeśli:

• spełniłeś warunki wcześniejszej emerytury przed 2027 r. i odkładasz przejście na emeryturę;
• spełniasz warunki wcześniejszej emerytury dokładnie 1 stycznia 2027 r.

W obu przypadkach możesz przejść na emeryturę później i nadal nie dostaniesz malusu. SFP zastrzega, że inne przyszłe zmiany przepisów mogą jednak wpłynąć na wysokość emerytury.

Masz kilka emerytur?

Malus ocenia się osobno dla każdej emerytury, w dniu, w którym ona się zaczyna. Jedna emerytura może więc mieć malus, a druga nie — zależnie od tego, czy w tym momencie spełniasz warunki.

Przykład z SFP: Anne ma prawo do emerytury nauczycielskiej i emerytury z pracy najemnej. Jeśli weźmie obie emerytury w 2027 r., od emerytury nauczycielskiej malus nie zostanie odjęty, a od emerytury z pracy najemnej — tak. Gdyby obie emerytury wzięła w 2028 r. w wieku ustawowym, żadna nie miałaby malusu.

Wcześniejsza emerytura od 2027 r. — co jeszcze się zmienia

Malus to jedno. Reforma zmienia też same warunki przejścia na wcześniejszą emeryturę od 2027 r.:

• rok kariery liczy się tylko wtedy, gdy masz w nim co najmniej 156 dni pracy lub dni zrównanych;
• wyjątek: pierwszy rok kariery liczy się już przy 104 dniach, jeśli wcześniej nie miałeś roku z 156 dniami lub więcej (dni rezerwy nie pomagają w tym wyjątku);
• dodatkowa ścieżka: od 60 lat przy 42 latach kariery po co najmniej 234 dni pracy w każdym roku (bez dni rezerwy).

Minimalny wiek i długość kariery według SFP:

SFP opisuje też przepisy przejściowe: dla osób urodzonych przed 1966 r. data wcześniejszej emerytury może przesunąć się najwyżej o 1 rok w porównaniu z dotychczasowymi zasadami, a dla urodzonych w 1966 r. — najwyżej o 2 lata.

Samozatrudnieni

Według INASTI (FR: Institut national d'assurances sociales pour travailleurs indépendants, NL: RSVZ) osoba samozatrudniona spełnia warunki w kwartałach:

• 156 dni = 2 kwartały w roku,
• 7 020 dni = 90 kwartałów w całej karierze.

Liczą się m.in. kwartały ze składkami z działalności głównej (także samozatrudnieni studenci, osoby rozpoczynające działalność, małżonek współpracującyi w pełnym statusie oraz samozatrudnieni dodatkowo, jeśli budują prawa emerytalne), kwartały zwolnienia ze składek po urodzeniu dziecka, do 4 kwartałów prawa pomostowego (droit passerelle) oraz kwartały zrównane z powodu choroby. Stawki malusu są takie same jak w tabeli wyżej.

Urzędnicy: SFP wymienia malus wśród zasad obowiązujących wszystkie grupy, w tym urzędników. Szczegóły swojej kariery sprawdź w SFP.

Lata pracy w Polsce

SFP w informacjach o reformie nie opisuje osobno, czy i jak lata pracy w Polsce liczą się do warunków 35 lat i 7 020 dni przy malusie. Nie zakładaj, że się liczą albo że się nie liczą. Jeśli masz część kariery w Polsce, zapytaj SFP wprost przed wyborem daty emerytury.

Co zrobić teraz

1. Sprawdź swoją karierę w MyPension — czy wszystkie lata i dni są wpisane, także okresy pracy za granicą.
2. Policz lata z co najmniej 156 dniami i łączną liczbę dni. Brakujące okresy zgłoś do SFP; przygotuj umowy, paski płacowei i zaświadczenia.
3. Sprawdź, czy prawo do wcześniejszej emerytury masz najpóźniej 1 stycznia 2027 r. To chroni cię przed malusem nawet przy późniejszym przejściu.
4. Poproś SFP o wyliczenie dla kilku dat przejścia na emeryturę — z malusem i bez.
5. Jeśli myślisz raczej o odroczeniu emerytury, przeczytaj poradnik Bonus emerytalny w Belgii: co zachowujesz z lat 2024–2025 i co zmienia się od 2026 r.?.

O co zapytać urząd emerytalny?

• Ile mam lat z co najmniej 156 dniami i ile dni łącznie?
• Czy mam prawo do wcześniejszej emerytury najpóźniej 1 stycznia 2027 r.?
• Czy moje lata pracy w Polsce liczą się do warunków malusu i do warunków wcześniejszej emerytury?
• Ile wyniesie moja emerytura brutto, jeśli przejdę na nią rok, dwa lub trzy lata przed wiekiem ustawowym?
• Czy dni rezerwy lub dni wyrównawcze zostały już uwzględnione w mojej karierze?