Drugi filar emerytury — gdzie sprawdzić rezerwy z poprzednich prac w Belgii?

Pracowałeś w Belgii u kilku pracodawców i w serwisie mypension.be widzisz kwoty z tzw. drugiego filaru? To oszczędności emerytalne, które zbierał dla Ciebie pracodawca albo Twój sektor. Wyjaśniamy, co oznacza pokazana tam rezerwa, kto zarządza tymi pieniędzmi, kiedy można je dostać i co zrobić, gdy czegoś brakuje.

Poradnik dotyczy pracowników najemnych objętych planem emerytalnym pracodawcy lub sektora. Nie opisuje prywatnego oszczędzania na emeryturę (trzeci filar), emerytury dla samozatrudnionych ani podatków od wypłaty.

Krótka odpowiedź

Nie, rezerwa pokazana w mypension.be nie jest kwotą, którą możesz wypłacić dziś. To kapitał, który do określonego dnia odłożono na Twoją emeryturę dodatkową — FR: pension complémentairei, NL: aanvullend pensioen. Pieniędzmi zarządza instytucja emerytalna (zakład ubezpieczeń albo fundusz emerytalny) wybrana przez pracodawcę lub sektor, a nie mypension.be. Emerytura dodatkowa jest wypłacana dopiero wtedy, gdy przechodzisz na emeryturę — także wcześniejszą.

Czym jest drugi filar emerytury?

W Belgii emeryturę można zbierać z trzech źródeł:

• pierwszy filar — emerytura ustawowa wypłacana przez państwo,
• drugi filar — emerytura dodatkowa związana z pracą, organizowana przez pracodawcę lub sektor,
• trzeci filar — indywidualne oszczędzanie na emeryturę.

Według Wikifin, serwisu edukacyjnego FSMA, pracodawca albo sektor, w którym pracujesz, może zdecydować o utworzeniu emerytury dodatkowej dla pracowników. Robi to w ramach planu emerytalnego — FR: plan de pension, NL: pensioenplan. Plan może zorganizować:

• pracodawca — plan firmowy, np. w formie ubezpieczenia grupowego — FR: assurance groupe, NL: groepsverzekering,
• sektor — plan sektorowy, wspólny dla firm z danej branży.

Składki zwykle płaci pracodawca. Niektóre plany przewidują też składkę własną pracownika, potrącaną z wynagrodzenia — zobaczysz ją wtedy na pasku płacowymi. Więcej o potrąceniach z pensji przeczytasz w poradniku Brutto, netto, składki i zaliczki – z czego składa się belgijska pensja?.

Kto zarządza pieniędzmi z drugiego filaru?

Pracodawca nie trzyma tych pieniędzy u siebie. Zgodnie z prawem musi przekazywać składki do zewnętrznej instytucji emerytalnej — FR: organisme de pension, NL: pensioeninstelling. Może to być:

• zakład ubezpieczeń — FR: compagnie d'assurance, NL: verzekeringsonderneming,
• fundusz emerytalny — FR: fonds de pension, NL: pensioenfonds.

Wikifin podkreśla, że ten obowiązek chroni pracowników na wypadek upadłości pracodawcy.

Warto rozróżnić role:

Według FSMA dane o emeryturach dodatkowych pracowników i samozatrudnionych trafiają do bazy DB2P, którą prowadzi Sigedis. Baza obejmuje także plany z poprzednich miejsc pracy. Sigedis ani mypension.be nie wypłacają pieniędzy.

Co oznacza rezerwa pokazana w mypension.be?

Rezerwa nabyta — FR: réserves acquises, NL: verworven reserves — to kwota emerytury dodatkowej, którą już dla Ciebie zebrano. FSMA opisuje ją jako rezerwę emerytalną, którą uczestnik planu zgromadził do danego momentu kariery i która do niego należy.

Pamiętaj o trzech rzeczach:

1. To stan na konkretny dzień. Dane w zestawieniu są co do zasady wyceniane na 1 stycznia, więc nie pokazują bieżącego salda z dzisiejszego dnia.
2. To nie jest kwota do wypłaty teraz. Emerytura dodatkowa jest wypłacana dopiero przy przejściu na emeryturę (także wcześniejszą). Wikifin wyjaśnia, że nie można jej odebrać wcześniej, nawet po odejściu od pracodawcy.
3. Kwota może się jeszcze zmienić. Jeżeli nadal pracujesz w planie, dochodzą kolejne składki. W planach ze zdefiniowaną składką zestawienie pokazuje dodatkowo trzy prognozy przyszłej emerytury przy różnych scenariuszach gospodarczych.

Według CSC emerytura dodatkowa jest prawie zawsze wypłacana jako jednorazowy kapitał zaraz po przejściu na emeryturę. Można też poprosić o wypłatę w formie renty.

Jak sprawdzić rezerwy z poprzednich prac?

1. Wejdź na mypension.be i zaloguj się przez itsmei albo belgijski dowód osobisty (eID).
2. Otwórz część o emeryturze dodatkowej. Według CSC znajdziesz tam plany bieżące i plany „uśpione” z poprzednich miejsc pracy.
3. Przy każdym planie sprawdź nazwę instytucji emerytalnej i jej dane kontaktowe.
4. Pobierz regulamin planu emerytalnego — FR: règlement de pension, NL: pensioenreglement. Zawiera wszystkie zasady planu. Regulamin dostaniesz też od pracodawcy albo od instytucji emerytalnej.
5. Przeczytaj roczne zestawienie swoich praw emerytalnych (do końca 2023 r. znane jako FR: fiche de pension; od 2024 r. zmieniła się jego forma). Sigedis co roku udostępnia je w mypension.be i w skrzynce eBox.

Co się dzieje z rezerwą po zmianie pracy?

Zmiana pracodawcy nie oznacza utraty tego, co już zebrano. Wikifin wyjaśnia, że rezerwy nabyte należą do Ciebie, także gdy sam składasz wypowiedzenie.

Rezerwy nie wypłacisz w chwili odejścia z pracy, także po zwolnieniu. FSMA wyjaśnia, że trzeba poczekać do przejścia na emeryturę, bo emerytura dodatkowa ma uzupełniać emeryturę ustawową.

Według Wikifin procedura po odejściu wygląda tak:

1. Pracodawca ma 30 dni na pisemne poinformowanie instytucji emerytalnej o Twoim odejściu.
2. Instytucja emerytalna przysyła Ci dokument wyjścia — FR: fiche de sortie, NL: uittredingsfiche — z kwotą zgromadzonych rezerw i pyta, co chcesz z nimi zrobić.
3. Możesz dokonać wyboru od razu albo go odłożyć. Jeżeli wybierasz od razu, masz 30 dni od otrzymania dokumentu, aby przekazać decyzję pracodawcy.
4. Jeżeli w tym terminie nie przekażesz decyzji, przyjmuje się, że rezerwa zostaje w dotychczasowym planie. Większość pozostałych opcji (przeniesienie) możesz wybrać także później.

Zanim wybierzesz opcję, zapytaj pracodawcę lub instytucję emerytalną o skutki dla gwarantowanego zwrotu i ochrony na wypadek śmierci.

W dokumencie wyjścia zobaczysz możliwe opcje. Zwykle są to:

• pozostawienie rezerwy w dotychczasowym planie — bez nowych składek;
• pozostawienie rezerwy z zachowaniem ochrony na wypadek śmierci — według Wikifin tę opcję trzeba wybrać w ciągu 12 miesięcy od otrzymania dokumentu wyjścia;
• przeniesienie do struktury przyjmującej — FR: structure d'accueil, NL: onthaalstructuur — prowadzonej przez dotychczasową instytucję emerytalną;
• przeniesienie do instytucji emerytalnej nowego pracodawcy lub sektora — według Wikifin nowa instytucja nie może odmówić, a przeniesienie jest bezpłatne;
• przeniesienie do indywidualnej umowy ubezpieczenia w uprawnionej instytucji emerytalnej.

Uwaga: wybór opcji po odejściu z pracy zależy od Twojego planu i regulaminu. Ten poradnik nie zastępuje informacji z dokumentu wyjścia.

Drugi filar a trzeci filar

Drugi filar to nie to samo co prywatne oszczędzanie na emeryturę. Trzeci filar to dobrowolne, indywidualne oszczędzanie z ulgą podatkową — np. ubezpieczenie lub fundusz oszczędzania emerytalnego (FR: épargne-pension, NL: pensioensparen) albo oszczędzanie długoterminowe. Zawierasz je sam w banku lub u ubezpieczyciela, więc nie zobaczysz go w mypension.be jako planu pracodawcy.

Co zrobić, gdy czegoś brakuje albo dane się nie zgadzają?

• Nie widzisz planu z poprzedniej pracy — zapytaj byłego pracodawcę albo jego sekretariat socjalny, czy firma lub sektor miały plan emerytalny i w jakiej instytucji.
• Kwota albo okres ubezpieczenia wydają się błędne — skontaktuj się z instytucją emerytalną wskazaną przy planie w mypension.be. To ona zarządza Twoją rezerwą.
• Nie rozumiesz regulaminu lub opcji po odejściu — zwróć się do pracodawcy lub instytucji emerytalnej. Jeżeli należysz do związku zawodowego, poproś o pomoc swój związek.
• Nie możesz się zalogować — przygotuj itsme albo eID z kodem PIN. Bez tego nie zobaczysz swoich danych w mypension.be.

Uwaga: ten poradnik opisuje zasady ogólne. O wysokości i warunkach wypłaty Twojej emerytury dodatkowej decyduje regulamin Twojego planu i instytucja emerytalna.