Emerytura po rozwodzie w Belgii — czy możesz dostać świadczenie za lata pracy byłego małżonka?

Po rozwodzie nie dostajesz części przelewu emerytalnego byłego małżonka, ale w określonych sytuacjach belgijski system emerytalny może doliczyć Ci prawa za lata małżeństwa na podstawie jego kariery. W systemie pracowników najemnych chodzi o pension de conjoint divorcé. Były małżonek nie traci przez to swojej emerytury.

Ten poradnik dotyczy przede wszystkim osoby rozwiedzionej z pracownikiem najemnym w Belgii. Przy karierze osoby samozatrudnionej zasady są inne, a przy karierze urzędniczej nie stosuje się tego samego mechanizmu.

Uwaga: reforma emerytalna 2025–2029 została uchwalona 28 maja 2026 r. i opublikowana w Moniteur belge 1 czerwca 2026 r. (Service fédéral des Pensionsi, SFP). Według NN Insurance Belgium nie zmienia ona zasad pension de conjoint divorcé — obowiązują dotychczasowe reguły. Rząd zapowiedział w umowie koalicyjnej, że w przyszłości chce stopniowo wygaszać to świadczenie; to zapowiedź, a nie obowiązujące prawo. Strona SFP o pension de conjoint divorcé zawiera jeszcze ogólny komunikat o reformie — przed decyzją sprawdź aktualne informacje SFP.

Kiedy w ogóle warto sprawdzić to prawo?

Sprawdź pension de conjoint divorcé, jeśli:

• byłeś lub byłaś formalnie w związku małżeńskim;
• małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód;
• były małżonek pracował w okresie małżeństwa jako pracownik najemny;
• w tych samych latach Twoje własne zarobki były niższe od poziomu uwzględnianego przy obliczeniu świadczenia;
• dochodzisz do momentu ustalania własnej emerytury.

Samo wspólne mieszkanie ani cohabitation légalei / wettelijke samenwoning nie daje tego prawa na takich samych zasadach jak małżeństwo.

Jakie warunki stawia SFP?

Według Service fédéral des Pensions musisz spełnić wszystkie poniższe warunki:

• masz prawo do własnej emerytury (pension de retraitei);
• nie zawarłeś ponownie małżeństwa — chyba że nowe małżeństwo zostało rozwiązane przez śmierć współmałżonka albo rozwód;
• nie zostałeś pozbawiony władzy rodzicielskiej (FR: déchu(e) de l'autorité parentale);
• nie zostałeś skazany za zamach na życie byłego małżonka.

Prawa nie ma też, jeżeli były małżonek w czasie małżeństwa miał wyłącznie karierę urzędniczą.

Czy zabierasz część emerytury byłemu małżonkowi?

Nie.

To częste nieporozumienie. Belgijski organ emerytalny nie dzieli jednej emerytury między byłych małżonków. Twoje ewentualne prawo jest obliczane osobno w ustawowym systemie emerytalnym. Były partner zachowuje swoje własne świadczenie.

Dlatego przy rozmowie z SFP pytaj o pension de conjoint divorcé, a nie o „podział emerytury byłego męża lub żony”.

Co oznacza 62,5%?

W systemie pracowników najemnych do obliczenia bierze się za lata małżeństwa 62,5% wynagrodzenia byłego małżonka, a następnie odejmuje się Twoje własne wynagrodzenie jako pracownika w tym samym okresie.

To nie oznacza, że dostaniesz 62,5% miesięcznej emerytury byłego małżonka.

W uproszczeniu dla każdego kwalifikującego się roku sprawdza się różnicę między:

• 62,5% wynagrodzenia byłego małżonka;
• Twoim własnym wynagrodzeniem uwzględnianym przez system.

Jeżeli Twoje własne wynagrodzenie było wyższe od tej wartości, za dany rok nie powstaje dodatkowe prawo z tytułu rozwodu.

Za jakie lata można otrzymać takie prawa?

Co do zasady liczą się lata przypadające na okres małżeństwa, ale nie należy utożsamiać tego automatycznie z całym okresem wspólnego życia.

Według SFP okres małżeństwa kończy się w dniu, w którym rozwód zostaje wpisany (transkrybowany) do rejestru stanu cywilnego (FR: transcrit dans les registres de l'état civili) — a nie w dniu wydania wyroku.

SFP nie uwzględnia też lat, za które:

• masz okresy w innym belgijskim albo zagranicznym systemie emerytalnym (np. w polskim ZUS) — z wyjątkiem okresów pracy na własny rachunek;
• już pobierasz własną emeryturę.

Przy weryfikacji dossier przygotuj:

• datę zawarcia małżeństwa;
• datę wpisania rozwodu do rejestru stanu cywilnego;
• informacje o własnej karierze;
• informacje o tym, w jakim systemie pracował były małżonek;
• dokumenty dotyczące okresów pracy za granicą, jeśli występowały.

Jeżeli rozwód został orzeczony za granicą, sprawdź również, czy został prawidłowo odnotowany w belgijskich rejestrach — od tego zależy data końca okresu małżeństwa.

Co jeśli były małżonek był samozatrudniony?

Dla kariery indépendant / zelfstandige istnieje odrębny sposób ustalania praw po rozwodzie. Nie należy stosować do niego prostego opisu przeznaczonego dla pracowników najemnych.

W takim przypadku właściwe informacje uzyskasz w INASTI/RSVZ. Jeżeli kariera była mieszana — np. część lat na etacie, część jako samozatrudniony — każdy fragment kariery może wymagać sprawdzenia w odpowiednim systemie.

Co jeśli były małżonek był urzędnikiem?

Klasyczna pension de conjoint divorcé opisana dla pracowników najemnych nie działa przy karierze wyłącznie urzędniczej — SFP wprost wyklucza prawo, gdy były małżonek w czasie małżeństwa był tylko urzędnikiem.

Nie zakładaj więc, że lata pracy w administracji będą potraktowane tak samo jak zatrudnienie w sektorze prywatnym.

Czy trzeba składać osobny wniosek?

Nie zawsze.

Według SFP prawo jest badane automatycznie, gdy składasz wniosek o własną emeryturę.

Osobny wniosek jest potrzebny, jeżeli w chwili rozwodu już pobierałeś emeryturę — chyba że była to emerytura w stawce małżeńskiej (FR: taux de ménagei).

Nie oznacza to jednak, że warto biernie czekać. Jeżeli w mypension.be nie widzisz kariery lub okresu małżeństwa, albo rozwód nastąpił za granicą, skontaktuj się z SFP przed datą rozpoczęcia emerytury.

Jak sprawdzić swoją sytuację krok po kroku?

1. Sprawdź dane w mypension.be

Zweryfikuj przede wszystkim:

• własną karierę;
• okresy zatrudnienia w Belgii;
• planowaną datę emerytury;
• czy dane stanu cywilnego są prawidłowe.

2. Ustal status zawodowy byłego małżonka

Najważniejsze pytanie brzmi: czy w okresie małżeństwa był:

• pracownikiem najemnym;
• samozatrudnionym;
• urzędnikiem;
• czy miał karierę mieszaną.

Od tego zależy właściwy system.

3. Nie licz świadczenia samym procentem

Nie mnoż swojej lub cudzej emerytury przez 62,5%. Ten procent jest elementem obliczenia wynagrodzeń za lata małżeństwa, a nie prostym udziałem w miesięcznej emeryturze byłego partnera.

4. Poproś SFP o sprawdzenie dossier

Jeżeli zbliżasz się do emerytury, poproś o ustalenie, czy system uwzględnił prawa po rozwodzie. Najlepiej zrobić to przed rozpoczęciem świadczenia, aby wyjaśnić brakujące okresy lub dane stanu cywilnego.

Co jeśli ponownie zawarłeś małżeństwo?

Ponowne małżeństwo co do zasady wyklucza prawo do pension de conjoint divorcé. Według SFP prawo może istnieć tylko wtedy, gdy nowe małżeństwo zostało już rozwiązane przez śmierć współmałżonka albo rozwód.

Jeżeli kolejne małżeństwo się zakończyło albo sytuacja rodzinna jest złożona, poproś SFP o indywidualne sprawdzenie prawa.

Co jeśli masz emeryturę także z Polski?

Polska emerytura i belgijska pension de conjoint divorcé to dwa odrębne elementy dossier, ale nie są od siebie niezależne. Według SFP lata, w których masz okresy w innym — także zagranicznym — systemie emerytalnym, nie są brane pod uwagę przy pension de conjoint divorcé (wyjątek: okresy pracy na własny rachunek). Jeżeli w latach małżeństwa pracowałeś w Polsce i masz za ten czas okresy w ZUS, te lata mogą zostać pominięte.

Nie odejmuj jednak samodzielnie polskiej emerytury od wyliczenia — przy karierze Polska–Belgia podaj SFP pełną historię ubezpieczenia i informację o świadczeniach zagranicznych, a SFP ustali, które lata się kwalifikują.

Co zrobić, jeśli SFP nie uwzględnił lat małżeństwa?

Najpierw sprawdź, czy problem wynika z:

• braku danych o rozwodzie lub małżeństwie;
• niepełnej belgijskiej kariery;
• innego statusu zawodowego byłego małżonka;
• Twoich własnych zarobków w tych samych latach;
• ponownego małżeństwa;
• okresów w zagranicznym systemie emerytalnym.

Poproś SFP o pisemne wyjaśnienie sposobu obliczenia. Jeżeli decyzja emerytalna jest już wydana, zwróć uwagę na pouczenie o środkach i terminie zaskarżenia — nie czekaj do kolejnej corocznej informacji.

Najważniejsze

Po rozwodzie możesz mieć dodatkowe belgijskie prawa emerytalne wynikające z kariery byłego małżonka, ale nie jest to podział jego emerytury. Dla pracownika najemnego podstawą jest mechanizm pension de conjoint divorcé, w którym 62,5% dotyczy wynagrodzenia za lata małżeństwa i jest porównywane z Twoją własną karierą. Warunkiem jest m.in. prawo do własnej emerytury i brak nowego małżeństwa (chyba że zostało rozwiązane).

Przed przejściem na emeryturę sprawdź mypension.be i poproś SFP o potwierdzenie, że okres małżeństwa został prawidłowo uwzględniony.