Pamiętaj! Prawo pracy zmienia się regularnie, a niektóre zasady mogą być już częściowo lub całkowicie nieaktualne.
Umowa o pracę w Belgii może być zawarta ustnie lub pisemnie, ale w wielu przypadkach forma pisemna jest konieczna, aby określone warunki były ważne. Nawet jeśli prawo nie wymaga spisanej umowy, warto zadbać o dokument, który jasno określa obowiązki i prawa obu stron. Czytelna umowa pozwala uniknąć nieporozumień i chroni pracownika w razie sporu.
Czy umowa o pracę musi być pisemna?
Prawo nie nakłada obowiązku pisemnego sporządzania każdej umowy o pracę, ale w niektórych sytuacjach forma pisemna jest obowiązkowa. Dotyczy to między innymi:
- umowy na czas określony (CDD – contrat à durée déterminée po francusku / AODT, nazywana też CBD – contract van bepaalde duur – po niderlandzku);
- umowy na czas nieokreślony? — forma pisemna nie jest wymagana, ale zalecana;
- umowy o pracę w niepełnym wymiarze czasu;
- umowy zastępstwa;
- pracy przez agencję interim;
- umowy dla pracownika wykonującego pracę zdefiniowaną zadaniowo;
- umowy studenckiej;
- umowy o pracę wykonywaną w domu.
Jeśli wymagana umowa nie zostanie podpisana, kontrakt i tak istnieje — ale zazwyczaj w formie korzystniejszej dla pracownika.
Przykład: jeśli nie podpisano pisemnego CDD, automatycznie uznaje się, że pracownik ma umowę na czas nieokreślony (CDI). Więcej informacji na temat umów znajdziesz w artykule Jakie są rodzaje umów o pracę w Belgii? (CDI-AOD, CDD-AODT, zastępstwo, studencka).
Elementy, które warto umieścić w każdej umowie
Nawet jeśli prawo nie wymaga spisania kontraktu, dobrze jest, aby znalazły się w nim podstawowe informacje. Ułatwia to późniejsze dochodzenie praw i wyjaśnianie ewentualnych sporów.
Najważniejsze elementy, które powinna zawierać umowa o pracę:
- dane pracodawcy;
- dane pracownika;
- miejsce wykonywania pracy;
- wymiar czasu pracy i stały/zmienny harmonogram;
- wysokość wynagrodzenia, częstotliwość i sposób jego wypłaty;
- okres obowiązywania umowy (czas określony lub nieokreślony);
- opis stanowiska i głównych obowiązków;
- ewentualne zobowiązania szczególne związane ze stanowiskiem (np. poufność).
Niektóre elementy mogą być opisane w regulaminie pracy lub w układzie zbiorowym (CCT – conventions collectives de travail po francusku / CAO’s – collectieve arbeidsovereenkomsten po niderlandzku). Warto zawsze sprawdzić, czy w danej branży obowiązuje konkretny układ zbiorowy określający dodatkowe zasady.
Klauzule, które muszą być spisane na piśmie
Niektóre postanowienia są ważne tylko wtedy, gdy są zawarte w formie pisemnej. Dotyczy to między innymi:
- klauzuli o zakazie konkurencji;
- warunków delegacji za granicę;
- uzgodnień dotyczących zmiennych godzin pracy;
- niektórych dodatków lub świadczeń.
Jeśli nie zostaną spisane w umowie – traktuje się je tak, jakby nie istniały, albo sprowadza do minimum przewidzianego przez prawo.
Co jeśli nie podpisano żadnej umowy?
Brak pisemnej umowy nie oznacza braku zatrudnienia. Umowa o pracę istnieje, jeśli spełnione są elementy typowe dla stosunku pracy:
- pracownik wykonuje polecenia pracodawcy,
- pracownik pracuje w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę,
- pracownik otrzymuje wynagrodzenie.
W sporze pracownik może udowodnić istnienie umowy poprzez:
- listy płac;
- e-maile;
- wiadomości;
- oświadczenia świadków;
- inne dokumenty związane z pracą.
Brak pisemnej umowy może być także sygnałem, że praca nie została zgłoszona do DIMONA — co może oznaczać pracę „na czarno”.