Zwolnienie za ciężkie przewinienie — jakie terminy i dowody sprawdzić?

Zwolnienie za motif gravei / dringende reden może zakończyć umowę natychmiast, bez okresu wypowiedzenia i bez odszkodowania za wypowiedzenie. Pracodawca nie może jednak użyć tej procedury dowolnie. Belgijskie prawo przewiduje dwa odrębne terminy po 3 dni robocze, a ciężar udowodnienia ciężkiego przewinienia spoczywa na stronie, która się na nie powołuje.

Jeżeli dostałeś takie zwolnienie, najważniejsza jest oś czasu. Zapisz wszystkie daty i zachowaj dokumenty zanim zaczniesz oceniać sam zarzut.

Co oznacza motif grave

Motif grave to zachowanie, które powoduje, że dalsza współpraca zawodowa staje się natychmiast i definitywnie niemożliwa.

Nie istnieje prosta lista czynów, które zawsze automatycznie spełniają ten warunek.

Znaczenie mogą mieć m.in.:

• charakter czynu,
• okoliczności,
• stanowisko pracownika,
• stopień odpowiedzialności,
• wcześniejsze zachowanie,
• reakcja pracodawcy.

Jeżeli strony się nie zgadzają, ostatecznie ocenia to sąd pracyi.

Pierwszy termin: 3 dni robocze na rozwiązanie umowy

Pracodawca, który chce powołać się na motif grave, musi zakończyć umowę w ciągu 3 dni roboczych, licząc od dnia następującego po dniu, w którym miał pewną wiedzę o faktach stanowiących podstawę zwolnienia.

Kluczowe pytanie brzmi więc nie tylko:

Kiedy zdarzenie miało miejsce?

ale również:

Kiedy osoba uprawniona do zwolnienia pracownika rzeczywiście uzyskała wystarczająco pewną wiedzę o zdarzeniu?

To mogą być różne daty.

Drugi termin: 3 dni robocze na podanie powodów

Po zakończeniu umowy biegnie drugi, odrębny termin.

Przyczyny uzasadniające motif grave trzeba przekazać pracownikowi w ciągu 3 dni roboczych od dnia następującego po rozwiązaniu umowy.

Powody powinny być opisane wystarczająco konkretnie, aby pracownik wiedział, jakie fakty są mu zarzucane.

Nie wystarczy samo ogólne hasło „utrata zaufania” bez wskazania zdarzeń, na których pracodawca opiera zwolnienie.

Sobota liczy się jako dzień roboczy

Przy tych krótkich terminach łatwo popełnić błąd.

Droits Quotidiens wskazuje, że:

• sobota jest liczona jako dzień roboczy,
• niedziela nie jest liczona,
• ustawowy dzień świąteczny również nie jest liczony.

Nie licz więc automatycznie tylko dni od poniedziałku do piątku.

Choroba lub urlop pracownika same w sobie nie zawieszają tych terminów.

Czy oba pisma mogą przyjść jednocześnie

Tak.

Pracodawca może w jednym dokumencie:

• poinformować o natychmiastowym rozwiązaniu umowy;
• jednocześnie dokładnie opisać motif grave.

W takim przypadku wspólny dokument musi zostać przekazany w terminie dotyczącym samego rozwiązania umowy.

Jak powinny zostać przekazane przyczyny

SPF Emploi wskazuje trzy typowe formy zawiadomienia o przyczynach:

• list polecony,
• doręczenie przez komornika,
• wręczenie pisma pracownikowi za podpisem potwierdzającym odbiór.

Jeżeli podpisałeś odbiór, sam podpis potwierdza przede wszystkim otrzymanie dokumentu. Nie musi oznaczać, że zgadzasz się z zarzutami.

Zrób kopię każdego dokumentu, który podpisujesz.

Co sprawdzić od razu po zwolnieniu

Przygotuj prostą tabelę:

Nie zawsze będziesz wiedzieć, kiedy pracodawca uzyskał „pewną wiedzę” o faktach. Zapisz jednak wszystko, co może to pokazywać, np.:

• e-maile,
• zaproszenia na spotkanie,
• protokoły,
• wiadomości od przełożonego,
• wcześniejsze ostrzeżenia.

Jakie dowody zachować

Zachowaj legalnie dostępne dokumenty związane ze sprawą:

• umowę o pracę,
• regulamin pracy,
• pismo o zwolnieniu,
• pismo z opisem motif grave,
• wcześniejsze ostrzeżenia,
• e-maile i wiadomości dotyczące zdarzenia,
• potwierdzenia czasu pracy,
• dokumenty z rozmów dyscyplinarnych,
• nazwiska świadków.

Nie usuwaj danych z systemów pracodawcy i nie kopiuj informacji, do których nie masz prawa dostępu. Spór pracowniczy nie daje prawa do naruszania tajemnicy firmy albo danych osobowych innych osób.

Kto musi udowodnić ciężkie przewinienie

Jeżeli to pracodawca zwalnia pracownika za motif grave, pracodawca musi wykazać fakty, na które się powołuje.

Dotyczy to nie tylko samego zachowania, ale również elementów niezbędnych do zastosowania tej wyjątkowej procedury.

Samo przekonanie pracodawcy, że doszło do ciężkiego przewinienia, nie kończy sporu. W razie postępowania oceny dokonuje sąd pracy.

Czy każde poważne naruszenie oznacza motif grave

Nie.

W praktyce w sporach pojawiają się m.in. przypadki:

• kradzieży,
• przemocy,
• poważnej niesubordynacji,
• oszustwa,
• poważnego naruszenia zasad bezpieczeństwa.

To jednak nie są automatyczne etykiety.

Sąd ocenia fakty i kontekst konkretnej sprawy. Zachowanie, które w jednej sytuacji uzasadnia natychmiastowe zerwanie umowy, w innej może zostać ocenione inaczej.

Co jeśli pracodawca nie dotrzyma terminów

Niedotrzymanie wymogów motif grave może spowodować, że pracodawca nie będzie mógł skutecznie pozbawić pracownika normalnych konsekwencji zwykłego rozwiązania umowy, w szczególności należnego odszkodowania za okres wypowiedzenia.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że zatrudnienie „wraca do życia” i masz następnego dnia po prostu wrócić do pracy.

Trzeba oddzielić:

• fakt zakończenia stosunku pracy,
• od prawidłowości zastosowania motif grave i wynikających z niego skutków finansowych.

Co z zasiłkiem dla bezrobotnych

Zwolnienie za motif grave może mieć wpływ na ocenę prawa do bezrobocia przez ONEM/RVAi.

Nie rezygnuj jednak z rejestracji i wniosku tylko dlatego, że pracodawca użył tego określenia.

Po zakończeniu zatrudnienia:

1. odbierz dokument C4;
2. zarejestruj się w regionalnym urzędzie pracy;
3. złóż wniosek przez CAPAC/HVW albo organizację płatniczą związku;
4. przekaż wymagane wyjaśnienia, jeśli ONEM o nie poprosi.

ONEM dokonuje własnej oceny na potrzeby świadczeń.

Co zrobić, jeśli nie zgadzasz się ze zwolnieniem

Przy motif grave nie zwlekaj z konsultacją.

Zbierz:

• oba zawiadomienia albo wspólne pismo,
• C4,
• umowę,
• regulamin pracy,
• swoją oś czasu,
• dowody dotyczące zarzutu.

Następnie skontaktuj się ze związkiem zawodowym, prawnikiem prawa pracy albo innym doradcą, który może ocenić dokumenty.

Nie podajemy tu jednego „uniwersalnego terminu na odwołanie”, ponieważ właściwe roszczenie i jego termin zależą od podstawy prawnej sprawy.

Najważniejsze w skrócie

Przy motif grave sprawdź cztery rzeczy:

1. kiedy pracodawca uzyskał pewną wiedzę o faktach;
2. kiedy dokładnie rozwiązano umowę;
3. kiedy i jak przekazano szczegółowe powody;
4. jakie dowody istnieją po obu stronach.

W tej procedurze kilka dni może zmienić wynik sporu. Najpierw zabezpiecz dokumenty i daty, a dopiero potem oceniaj, czy zarzut rzeczywiście uzasadnia natychmiastowe zwolnienie.