Rok chorobowego — co oznacza przejście do invalidité?

Jeśli jesteś pracownikiem najemnym i chorujesz dłużej niż rok, Twoja kasa chorych zmienia Ci status z „niezdolności pierwotnej” na inwalidztwo. Nie oznacza to renty przyznanej na stałe. Wyjaśniamy, co się zmienia, kto decyduje, co musisz zrobić i gdzie szukać pomocy, gdy decyzja jest dla Ciebie niekorzystna.

Czy po roku chorobowego automatycznie dostajesz rentę na stałe?

Nie. Po roku niezdolności do pracy przechodzisz z okresu niezdolności pierwotnej — FR: incapacité primaire, NL: primaire arbeidsongeschiktheid — do okresu inwalidztwa — FR: invalidité, NL: invaliditeit. Zasiłek nadal wypłaca Twoja kasa chorych (mutualitéi / ziekenfonds), ale:

• o uznaniu inwalidztwa decyduje już nie sama kasa, lecz organ przy INAMI/RIZIVi,
• uznanie przyznaje się na określony czas, a potem sprawa jest ponownie badana,
• inwalidztwo może się skończyć, jeśli lekarze uznają, że możesz znów pracować.

Inwalidztwo z kasy chorych to także inna sprawa niż uznanie niepełnosprawności przez SPF Sécurité sociale / FOD Sociale Zekerheid i niż emerytura. To osobne procedury, w innych instytucjach i na innych zasadach.

Kiedy dokładnie zaczyna się inwalidztwo?

Kasy chorych liczą rok od pierwszego dnia niezdolności do pracy. Pierwszy rok to niezdolność pierwotna, a od drugiego roku mówi się o inwalidztwie. Jeśli nie wiesz, od kiedy kasa liczy Twój rok, zapytaj w swoim oddziale.

Kto decyduje o uznaniu inwalidztwa?

Decydują dwie strony:

1. Lekarz orzecznik kasy chorych — FR: médecin-conseil, NL: adviserend arts — przygotowuje raport z danymi medycznymi, społecznymi i zawodowymi i przesyła propozycję.
2. Rada Lekarska ds. Inwalidztwa przy INAMI/RIZIV — FR: Conseil médical de l'invalidité (CMI), NL: Geneeskundige Raad voor Invaliditeit (GRI) — akceptuje lub zmienia tę propozycję. To ona decyduje, czy uznać Cię za inwalidę i czy przedłużyć ten status.

Rada może też zażądać dodatkowych raportów albo wezwać Cię na dodatkowe badanie lekarskie. Stawienie się na takie badanie jest obowiązkowe.

Uwaga: zdolność do pracy ocenia się z uwzględnieniem Twoich kwalifikacji, doświadczenia i wykształcenia, a nie tylko dotychczasowego stanowiska. Decyzja o końcu niezdolności nie musi więc oznaczać, że możesz wrócić do swojej poprzedniej pracy.

Czy musisz złożyć wniosek o inwalidztwo?

Nie składasz osobnego wniosku o przejście do inwalidztwa — sprawę przekazuje dalej lekarz orzecznik Twojej kasy. Kasa przed przejściem przysyła Ci jednak dokumenty do wypełnienia. Najważniejszy to formularz 225, czyli oświadczenie o sytuacji rodzinnej i dochodach gospodarstwa domowego. Wypełnij go i odeślij jak najszybciej, bo od tych danych zależy wysokość zasiłku.

Po przejściu do inwalidztwa zwykle nie musisz już wysyłać zaświadczeń lekarskich o przedłużeniu niezdolności do pracy, tak jak w pierwszym roku.

Jak zmienia się wysokość zasiłku?

W pierwszym roku pracownik dostaje z kasy chorych zwykle 60% wynagrodzenia brutto (z górnym limitem). W inwalidztwie kasa przelicza zasiłek na nowo i procent zależy od Twojej sytuacji rodzinnej:

Zasiłek liczy się od wynagrodzenia z górnym limitem, a dzienne kwoty maksymalne są indeksowane. Aktualne stawki i limity podaje Twoja kasa chorych.

Od zasiłku inwalidzkiego, który przekracza określony próg, kasa potrąca 3,5% na rzecz emerytury ustawowej. Dlatego wypłata „na rękę” może być niższa, niż wynika z samego procentu.

Ten poradnik nie obejmuje osób samozatrudnionych — w ich przypadku zasiłek jest ryczałtowy i obowiązują inne zasady.

Co musisz robić w czasie inwalidztwa?

• Stawiaj się na wezwania lekarza orzecznika kasy i Rady Lekarskiej ds. Inwalidztwa.
• Zgłaszaj kasie zmiany w sytuacji rodzinnej (np. zamieszkanie z partnerem, dziecko przestaje być na utrzymaniu), bo zmieniają one procent zasiłku.
• Nie podejmuj pracy bez zgody lekarza orzecznika. Częściowy powrót do pracy jest możliwy, ale tylko po uzyskaniu jego zgody i w zakresie dostosowanym do Twojego stanu zdrowia.
• Nie łącz zasiłku z innymi dochodami (np. zasiłkiem dla bezrobotnych czy wynagrodzeniem) bez wiedzy kasy — grozi to zwrotem świadczeń i karami.
• Zawiadom kasę przed wyjazdem za granicę.

Jeśli wracasz do pracy, zawiadom pracodawcę i kasę chorych. Kasa poda Ci, jakie zaświadczenie o powrocie do pracy masz dostarczyć i w jakim terminie.

Co zrobić, gdy nie zgadzasz się z decyzją?

1. Przeczytaj uważnie list od kasy chorych lub Rady — zapisz datę jego otrzymania.
2. Poproś kasę o wyjaśnienie decyzji, jeśli czegoś nie rozumiesz.
3. Złóż odwołanie do sądu pracy — FR: tribunal du travail — w ciągu 3 miesięcy od otrzymania decyzji. Postępowanie może trwać nawet 1–2 lata.
4. Skorzystaj z pomocy — swojej kasy chorych albo związku zawodowego, jeśli do niego należysz.

Jeśli kasa uzna, że nie jesteś już niezdolny do pracy, oprócz odwołania możesz m.in. wrócić do pracy (także dostosowanej), ubiegać się o zasiłek dla bezrobotnych albo poprosić o pomoc CPAS/OCMWi. Sprawdź swoją sytuację z kasą, związkiem zawodowym lub doradcą, zanim podejmiesz decyzję.

Gdzie szukać pomocy?

• Twoja kasa chorych — w sprawie terminów, formularza 225, wysokości zasiłku i zgody na pracę. Jeśli nie jesteś jeszcze zapisany, zobacz poradnik Jak zapisać się do mutuelle krok po kroku.
• Lekarz orzecznik kasy — w sprawie oceny medycznej i powrotu do pracy.
• Związek zawodowy lub pomoc prawna — przy odwołaniu do sądu pracy.

Uwaga: ten poradnik wyjaśnia zasady ogólne dla pracowników najemnych. O uznaniu inwalidztwa i wysokości zasiłku w Twoim przypadku decydują kasa chorych i Rada Lekarska ds. Inwalidztwa.