Mam polisę na życie w Polsce — czy zgłosić ją w belgijskim podatku i do PCC?

Jeżeli mieszkasz w Belgii i rozliczasz się tu jako rezydent podatkowy, a masz polisę na życie zawartą z polskim ubezpieczycielem, musisz pamiętać o zeznaniu podatkowym. Istnienie takiej umowy wykazujesz w belgijskiej deklaracji podatku dochodowego od osób fizycznych — FR: impôt des personnes physiques (IPP), NL: personenbelasting. Natomiast do PCC/CAPi w Narodowym Banku Belgii polisy sam nie zgłaszasz — inaczej niż zagraniczne konto bankowe.

Ten FAQ wyjaśnia, co i gdzie wykazać, jakich danych szukać w umowie i kiedy sprawa wymaga sprawdzenia u doradcy. Nie jest poradą podatkową w konkretnej sprawie.

Kogo dotyczy ten FAQ?

Osoby, która:

• jest belgijskim rezydentem podatkowym i składa belgijskie zeznanie IPP;
• ma indywidualną polisę na życie zawartą z ubezpieczycielem mającym siedzibę w Polsce (albo w innym kraju poza Belgią);
• jest w tej umowie ubezpieczającym, czyli stroną, która zawarła umowę — FR: preneur d'assurancei, NL: verzekeringnemer.

Osobnej oceny wymagają: ubezpieczenia grupowe przez pracodawcę, polisy zawarte przez belgijski oddział lub spółkę zagranicznego ubezpieczyciela oraz sytuacja nierezydenta, który składa zeznanie INR.

Czy polisę na życie trzeba zgłosić do PCC/CAP?

Nie. Narodowy Bank Belgii w FAQ o zagranicznych rachunkach odpowiada wprost: indywidualnych ubezpieczeń na życie zawartych z ubezpieczycielem mającym siedzibę za granicą nie zgłasza się do PCC. Trzeba natomiast wykazać ich istnienie w zeznaniu podatkowym IPP, podając imię i nazwisko ubezpieczającego oraz kraj siedziby ubezpieczyciela.

PCC — FR: Point de contact central des comptes et contrats financiers, NL: Centraal Aanspreekpunt (CAP) — rejestruje m.in. belgijskie rachunki i niektóre umowy finansowe, w tym polisy na życie, ale te dane przekazują instytucje finansowe działające w Belgii. Osoby prywatne zgłaszają tam same swoje zagraniczne rachunki.

Nie zgłaszaj więc polisy formularzem przeznaczonym dla kont. Jeśli masz również konto w polskim banku, procedurę opisujemy w osobnym poradniku: Konto w Polsce — jak zgłosić je w Belgii do PCC/CAP i zeznania podatkowego?

Gdzie w zeznaniu wykazać zagraniczną polisę?

W części 1 zeznania, w ramce poświęconej zagranicznym rachunkom i zagranicznym umowom ubezpieczenia na życie. Według omówienia deklaracji 2026 (dochody 2025) opublikowanego przez belgijski serwis billy.tech jest to ramka XIII, rubryka B („assurances-vie à l'étranger”), a kod dla podatnika to 1076. Test-Achats w 2019 r. podawał kody 1076-88 i 2076-88 (ten drugi dla małżonka lub partnera prawnego), wtedy w ramce XIV.

Numer ramki i kod zmieniały się między latami. Przed wypełnieniem sprawdź je w formularzu i objaśnieniach za rok, który rozliczasz — w Tax-on-webi lub w papierowej deklaracji.

W zeznaniu podajesz:

• imię i nazwisko ubezpieczającego;
• kraj, w którym ma siedzibę ubezpieczyciel (np. Polska).

Czyje polisy uwzględnić?

Wikifin (portal edukacyjny regulatora finansowego FSMA) wskazuje, że chodzi o polisy zagraniczne posiadane przez:

• ciebie;
• twojego małżonka lub partnera prawnego — FR: cohabitant légali, NL: wettelijk samenwonende;
• twoje małoletnie dzieci.

Przejrzyj więc umowy całej rodziny, a nie tylko własne.

Kiedy polisa jest „zagraniczna”?

O tym, czy umowa jest zagraniczna, decyduje siedziba ubezpieczyciela, a nie język umowy ani waluta. Polisa zawarta z towarzystwem mającym siedzibę w Polsce jest zagraniczna.

Wyjątek: umowa zawarta przez belgijską jednostkę zagranicznego ubezpieczyciela jest traktowana jako belgijska. Wersja francuska Wikifin mówi o belgijskim oddziale (succursale belge), a niderlandzka o belgijskiej spółce zależnej (Belgische dochteronderneming). To dwie różne konstrukcje prawne. Jeżeli twoja polisa była zawierana przez podmiot w Belgii, poproś ubezpieczyciela o potwierdzenie, który podmiot jest stroną umowy.

Polisa ochronna czy inwestycyjna — czy to ma znaczenie?

Dla obowiązku wykazania w zeznaniu odczytane źródła mówią ogólnie o indywidualnych ubezpieczeniach na życie i nie wyłączają żadnego rodzaju. Wikifin dzieli ubezpieczenia na życie na:

• ubezpieczenie na dożycie — świadczenie, jeśli ubezpieczony żyje w ustalonym dniu;
• ubezpieczenie na wypadek śmierci — świadczenie, jeśli ubezpieczony umrze przed określoną datą;
• ubezpieczenie mieszane — łączy oba warianty.

W Belgii rozróżnia się też grupy (gałęzie) ubezpieczeń:

• branch 21 — FR: branche 21, NL: tak 21: ubezpieczenie z gwarantowanym oprocentowaniem;
• branch 23 — FR: branche 23i, NL: tak 23: wynik nie jest gwarantowany i zależy od wyników funduszy inwestycyjnych.

Rodzaj polisy ma znaczenie przede wszystkim dla podatku od składek, ulg i opodatkowania wypłat. Polska polisa z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (UFK) może przypominać konstrukcję branch 23, ale belgijskiej klasyfikacji konkretnej umowy nie zakładaj z góry — potwierdź ją u ubezpieczyciela lub doradcy.

Czy od składek płaci się belgijską taksę ubezpieczeniową?

W Belgii od składek ubezpieczeniowych pobiera się roczną taksę — FR: taxe annuelle sur les opérations d'assurancei, NL: taks op de verzekeringspremies. Według Wikifin podstawowa stawka wynosi 4,40%, a dla ubezpieczeń na życie zawartych przez osoby fizyczne 2%. W belgijskich polisach taksa jest zwykle potrącana ze składki przez ubezpieczyciela.

Przy polisie zagranicznej sprawa jest mniej oczywista:

• taksa dotyczy operacji ubezpieczeniowych, w których ryzyko jest położone w Belgii; odczytane źródła nie rozstrzygają, kiedy dotyczy to polisy zawartej w Polsce, np. jeszcze przed przeprowadzką;
• zgodnie z Kodeksem opłat i podatków różnych — FR: Code des droits et taxes divers — taksę rozliczają kolejno: ubezpieczyciele działający w Belgii, belgijscy pośrednicy przy umowach z zagranicznymi ubezpieczycielami bez odpowiedzialnego przedstawiciela w Belgii oraz w określonych sytuacjach sami zagraniczni ubezpieczyciele; ubezpieczający płaci sam „we wszystkich innych przypadkach”;
• jeżeli zobowiązany jest ubezpieczający, przepisy przewidują złożenie zgłoszenia we właściwym urzędzie w ciągu miesiąca od daty polisy i zapłatę taksy w ciągu trzech miesięcy od terminu każdej składki.

Zapytaj polskiego ubezpieczyciela, czy rozlicza belgijską taksę za klientów mieszkających w Belgii (np. przez przedstawiciela). Jeżeli nie, wyjaśnij swoją sytuację z SPF Finances lub doradcą podatkowym.

Czy składki na polską polisę można odliczyć w Belgii?

Belgijska ulga za oszczędzanie długoterminowe — FR: épargne à long terme — może dotyczyć polis branch 21 lub 23, ale tylko przy spełnieniu warunków. Wikifin wymienia m.in.:

• umowa zawarta na co najmniej 10 lat;
• zawarcie umowy przed ukończeniem 65 lat;
• ubezpieczający jest uposażonym na wypadek dożycia, a na wypadek śmierci — osoby z kręgu rodziny do drugiego stopnia, małżonek lub partner prawny (nie partner faktyczny).

Odczytane źródła nie mówią, czy i na jakich warunkach ulga przysługuje przy polisie zagranicznego ubezpieczyciela. Nie zakładaj więc ani tego, że ulga przysługuje, ani że jest wykluczona. Zapytaj ubezpieczyciela, czy wystawia dokumenty wymagane do belgijskiej ulgi, a wątpliwości wyjaśnij z SPF Finances lub doradcą.

Jak opodatkowana jest wypłata z polisy?

To odrębne zagadnienie, które zależy od rodzaju umowy, czasu jej trwania i zdarzenia (dożycie, wykup, śmierć). Według Wikifin w Belgii:

• przy wcześniejszym wykupie polisy branch 21 lub 23 (przed upływem 8 lat) może być należny podatek od dochodów z kapitału — FR: précomptei mobilier;
• świadczenia z tytułu śmierci są zasadniczo zwolnione z podatku dochodowego, ale zwykle należy się od nich podatek od spadków;
• od 1 stycznia 2026 r. od zrealizowanych zysków może potencjalnie mieć zastosowanie nowy podatek od zysków kapitałowych (nie dotyczy świadczeń z tytułu śmierci).

Przy polisie zagranicznej trzeba też uwzględnić umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Belgią. Przed wykupem lub wypłatą skonsultuj skutki podatkowe z doradcą.

Co zrobić krok po kroku?

1. Znajdź umowę i sprawdź, kto jest ubezpieczającym i gdzie ma siedzibę ubezpieczyciel.
2. Przejrzyj także polisy małżonka lub partnera prawnego oraz małoletnich dzieci.
3. Ustal, czy umowa nie była zawarta przez belgijski oddział lub spółkę ubezpieczyciela.
4. W zeznaniu IPP w części 1 wykaż istnienie polisy w ramce dotyczącej zagranicznych umów ubezpieczenia na życie (sprawdź aktualny numer ramki i kod).
5. Nie zgłaszaj polisy do PCC/CAP. Do PCC/CAP zgłaszasz samodzielnie zagraniczne rachunki, a nie polisy.
6. Zapytaj ubezpieczyciela o belgijską taksę od składek i dokumenty do ewentualnej ulgi.
7. Przy wykupie, zmianie lub wypłacie z polisy sprawdź skutki podatkowe z doradcą.

Uwaga: ten FAQ opisuje obowiązek informacyjny dla indywidualnej polisy zagranicznej. Nie zastępuje porady podatkowej. W razie wątpliwości skontaktuj się z SPF Finances — FR: SPF Finances, NL: FOD Financiën — albo z doradcą podatkowym.