Jesteś rodziną zastępczą — kiedy przysługuje 6 dni congé pour soins d’accueil?

Jeżeli jesteś pracownikiem i zostałeś formalnie wyznaczony jako rodzic lub opiekun zastępczy, możesz skorzystać z congé pour soins d’accueil / pleegzorgverlof na konkretne obowiązki związane z pieczą zastępczą. To maksymalnie 6 dni w roku kalendarzowym na rodzinę zastępczą, a nie 6 dni na każdego opiekuna. Za te dni pracodawca nie wypłaca zwykłego wynagrodzenia, ale możesz wystąpić o ryczałtowe świadczenie ONEM/RVAi.

Ten urlop nie służy do zwykłej codziennej opieki nad dzieckiem i nie należy go mylić z dłuższym urlopem dla rodziców zastępczych przy długotrwałym umieszczeniu dziecka.

Kto może skorzystać?

Prawo dotyczy pracowników związanych umową o pracę oraz pracowników kontraktowych sektora publicznego i szkolnictwa, jeżeli zostali oficjalnie wyznaczeni jako rodzina zastępcza przez właściwy organ.

Podstawą może być m.in. decyzja sądu albo uznanego przez właściwą wspólnotę belgijską organu lub służby pieczy zastępczej (np. Aide à la Jeunesse, Comité Bijzondere Jeugdbijstand). Urlop dotyczy pieczy zastępczej nad dziećmi oraz osobami z niepełnosprawnością.

Według SPF Emploi przepisy co do zasady nie obejmują urzędników statutowych, subsydiowanych pracowników szkolnictwa wolnego (vrij onderwijs) zatrudnionych bez umowy o pracę, samozatrudnionych i współpracujących małżonków ani wolontariuszy; urzędnicy statutowi i pracownicy szkolnictwa bez umowy o pracę podlegają ewentualnym zasadom swojego statutu.

Samo faktyczne zajmowanie się dzieckiem krewnego bez formalnego umieszczenia nie wystarcza do automatycznego zastosowania tego urlopu.

Na jakie sytuacje można wziąć te dni?

Urlop służy do sytuacji bezpośrednio związanych z umieszczeniem osoby w rodzinie zastępczej, gdy twoja obecność jest rzeczywiście konieczna, a praca uniemożliwia wykonanie obowiązku.

ONEM wskazuje w szczególności:

• stawiennictwo przed właściwymi organami sądowymi lub administracyjnymi;
• kontakty rodziny zastępczej z rodzicami dziecka lub innymi ważnymi dla niego osobami;
• kontakty z właściwą służbą pieczy zastępczej.

Inna sytuacja może zostać uznana, jeżeli służba pieczy zastępczej potwierdzi, że twoja obecność jest absolutnie konieczna. Nie można jednak używać tego urlopu do zdarzeń, które są już objęte innym prawem do nieobecności, np. zwykłym congé pour raisons impérieusesi w razie nagłego zdarzenia rodzinnego.

Ile dni przysługuje?

Limit wynosi 6 dni nieobecności w roku kalendarzowym.

Jeżeli w tej samej rodzinie zastępczej formalnie wyznaczono dwoje pracujących opiekunów, limit jest wspólny. Trzeba więc podzielić sześć dni między oboje.

Przykład: jeżeli jedna osoba wykorzystała 4 dni, drugiej pozostają maksymalnie 2 dni z tego rocznego kredytu.

Każdy z opiekunów powinien przekazać swojemu pracodawcy oświadczenie honorowe wskazujące uzgodniony podział dni.

Czy pracodawca płaci za te dni?

Nie. W czasie congé pour soins d’accueil wykonanie umowy o pracę jest zawieszone i pracodawca nie ma obowiązku wypłacania wynagrodzenia za te dni.

Stratę dochodu może częściowo kompensować świadczenie ONEM/RVA.

ONEM podaje, że od 1 września 2026 r. ryczałt wynosi 154,71 euro za dzień nieobecności — tyle samo dla wszystkich pracowników; świadczenie jest wypłacane co miesiąc z dołu. Kwota jest indeksowana, dlatego przed późniejszym wnioskiem sprawdź aktualną tabelę ONEM.

Jak zgłosić urlop pracodawcy?

1. Poinformuj pracodawcę

Co do zasady zawiadom pracodawcę co najmniej 2 tygodnie wcześniej. Jeżeli nie było to możliwe, poinformuj go tak szybko, jak można rozsądnie oczekiwać.

2. Pokaż formalne wyznaczenie

Pracodawca może wymagać dokumentu potwierdzającego, że zostałeś formalnie wyznaczony jako rodzic/opiekun zastępczy.

3. Udokumentuj konkretny powód

Na żądanie pracodawcy przedstaw dowód zdarzenia uzasadniającego nieobecność. Jeżeli chodzi o sytuację niewymienioną wprost w podstawowym katalogu, potrzebne może być zaświadczenie właściwej służby pieczy zastępczej wskazujące, dlaczego twoja obecność była niezbędna.

4. Przy dwojgu opiekunów dołącz podział dni

Każdy pracujący opiekun składa swojemu pracodawcy oświadczenie honorowe o tym, jak wspólnie podzieliliście roczny limit 6 dni.

Jak uzyskać pieniądze z ONEM?

Świadczenie nie jest wypłacane automatycznie tylko dlatego, że pracodawca zaakceptował nieobecność.

Potrzebny jest formularz C61, w wersji francuskiej ONEM nazwany „C61 Soins d’accueil”, a w wersji niderlandzkiej RVA — według sekretariatu socjalnego Securex — „C61 Pleegzorgen”:

• część pracownika wypełniasz ty;
• część pracodawcy wypełnia pracodawca;
• formularz przekazujesz do właściwego biura ONEM/RVA.

Nie myl go z opvangverlof — to osobny, dłuższy urlop na przyjęcie dziecka w związku z adopcją, pleegvoogdij lub długotrwałą pieczą zastępczą (tak rozróżnia je m.in. ACV).

ONEM zaleca sposób wysyłki pozwalający udowodnić termin. Przy osobistym złożeniu warto poprosić o potwierdzenie odbiorui.

Jaki jest termin dla ONEM?

Wniosek o świadczenie musi dotrzeć do ONEM najpóźniej w ciągu 2 miesięcy, liczonych od dnia następującego po dniu nieobecności objętym wnioskiem.

Jeżeli w jednym formularzu podajesz kilka odległych od siebie dni, trzeba uważać, aby każdy z nich mieścił się w terminie. ONEM wyraźnie wskazuje, że spóźnienie może oznaczać utratę świadczenia za dzień, którego termin już minął.

Dlatego nie warto czekać do wykorzystania całego sześciodniowego limitu.

Czy te dni można wykorzystać na chorobę dziecka zastępczego?

Nie automatycznie. ONEM odróżnia congé pour soins d’accueil od congé pour raisons impérieuses.

Jeżeli sytuacją jest np. nagła choroba, wypadek lub hospitalizacja osoby mieszkającej z tobą, może mieć zastosowanie właśnie urlop z powodu pilnych przyczyn rodzinnych, a nie sześciodniowy pleegzorgverlof.

Najpierw ustal, jaki typ nieobecności odpowiada rzeczywistemu zdarzeniu. Ma to znaczenie dla dokumentów, limitu i sposobu zapłaty.

Co zrobić, jeśli pracodawca mówi, że „rodzina zastępcza nie ma specjalnego urlopu”?

Poproś dział kadr o sprawdzenie art. 30quater belgijskiej ustawy o umowach o pracę oraz informacji SPF Emploi i ONEM dotyczących congé pour soins d’accueil / pleegzorgverlof.

Przygotuj:

• decyzję o formalnym umieszczeniu;
• dokument dotyczący konkretnego zdarzenia;
• datę planowanej nieobecności;
• oświadczenie o podziale dni, jeśli drugi opiekun również pracuje.

Jeżeli spór dotyczy prawa do nieobecności, problem dotyczy relacji pracownik–pracodawca. Jeżeli pracodawca akceptuje urlop, ale ONEM odmawia świadczenia, poproś ONEM o pisemne uzasadnienie — od decyzji można odwołać się do sądu pracyi w terminie wskazanym w decyzji.

Najważniejsze w skrócie

• Limit to maksymalnie 6 dni na rok kalendarzowy na rodzinę zastępczą.
• Przy dwojgu pracujących opiekunów dni trzeba podzielić.
• Urlop dotyczy określonych obowiązków pieczy zastępczej, a nie dowolnej opieki.
• Zawiadom pracodawcę zasadniczo co najmniej 2 tygodnie wcześniej.
• Za te dni pracodawca nie płaci pensji; możesz wnioskować o świadczenie ONEM.
• Wniosek C61 trzeba dostarczyć ONEM w terminie — nie później niż 2 miesiące dla każdego żądanego dnia.
• Nie myl tego urlopu z dłuższym urlopem związanym z długoterminowym umieszczeniem dziecka ani z congé pour raisons impérieuses.