Partner nie pracuje w Belgii — kiedy możesz dopisać go do mutuelle jako osobę na utrzymaniu?

Jeśli Twój mąż, żona lub partner mieszka z Tobą w Belgii, ale nie ma własnego prawa do refundacji leczenia, możliwe jest zgłoszenie go do Twojej kasy chorych jako osoby na utrzymaniu — po francusku personne à chargei, po niderlandzku persoon ten laste. Nie następuje to automatycznie po ślubie, wspólnym zameldowaniu ani utracie pracy. Uprawnienie musi potwierdzić mutuellei / ziekenfonds.

Kto może być osobą na utrzymaniu w ubezpieczeniu zdrowotnym?

Belgijski INAMI/RIZIVi rozróżnia cztery kategorie:

• małżonek — conjoint à charge / echtgenoot ten laste;
• partner mieszkający razem — cohabitant à charge / samenwonende ten laste, niezależnie od tego, czy zarejestrowano wspólne pożycie prawne;
• dziecko do określonego wieku, zazwyczaj poniżej 25 lat;
• w odpowiednich warunkach wstępny, np. rodzic lub dziadek (według RIZIV także teściowie).

Ten poradnik dotyczy przede wszystkim dorosłego partnera albo małżonka, który nie pracuje lub ma bardzo ograniczone własne uprawnienia. Partner nie otrzymuje dodatkowego odrębnego „zasiłku” — korzysta z prawa do zwrotu kosztów leczenia w obowiązkowym systemie na podstawie uprawnień osoby ubezpieczonej. Według RIZIV osoba na utrzymaniu nie płaci wtedy własnej składki.

Jakie warunki trzeba spełnić?

W zależności od rodzaju relacji kasa chorych sprawdza trzy zasadnicze warunki (RIZIV zaznacza, że w zależności od kategorii niektóre z nich nie mają zastosowania).

1. Własne dochody poniżej limitu

Dochody z pracy i dochody zastępcze, np. niektóre świadczenia, są uwzględniane przy ocenie. Limit jest kwartalny i zmienia się przy indeksacji, dlatego nie należy oceniać sytuacji na podstawie kwoty z nieaktualnej ulotki. Aktualne tabele publikuje INAMI; kasa chorych potwierdzi, które przychody zalicza do testu.

Wysokość dochodów nie jest jedynym kryterium. Osoba bez zarobków może mimo wszystko mieć własne prawo do ubezpieczenia i wówczas nie kwalifikuje się jako osoba na utrzymaniu.

2. Brak własnego uprawnienia do obowiązkowego ubezpieczenia bez indywidualnej dopłaty

Według INAMI m.in. emeryci i osoby bezrobotne posiadające własne uprawnienia do opieki zdrowotnej nie mogą po prostu przenieść ubezpieczenia na partnera. Podobnie część pracowników ma własne prawa z tytułu zatrudnienia — RIZIV wyjaśnia, że pracownik najemny ma takie „bezpłatne” prawo, gdy jego dochody osiągają określoną kwotę minimalną. Serwis Droits Quotidiens ujmuje to tak: jeśli partner może być sam ubezpieczonym (titulaire) bez płacenia dopłaty lub osobistej składki, nie może być osobą na utrzymaniu — choć istnieją wyjątki, w których można wybrać status osoby na utrzymaniu. Sam fakt, że ktoś przestał pracować, nie znaczy, że stracił własne prawa tego samego dnia, ani nie daje automatycznie statusu osoby na utrzymaniu.

Poproś kasę o formalne sprawdzenie assurabilité / verzekerbaarheid — uprawnień osoby, którą chcesz dopisać.

3. Wspólne zamieszkanie

Zasadniczo trzeba mieszkać z osobą, u której jest się na utrzymaniu. Dla małżonków istnieją określone wyjątki; nie zakładaj jednak, że osobne adresy nie mają znaczenia. Dodatkowo jedna osoba ubezpieczona może mieć tylko jednego partnera niebędącego małżonkiem na utrzymaniu; według RIZIV nie może mieć takiego partnera, jeśli pozostaje w małżeństwie albo — przy separacji faktycznej — ma na utrzymaniu małżonka. Droits Quotidiens ostrzega też, że jeśli para mieszka razem z niektórymi innymi osobami, partner może nie móc zostać osobą na utrzymaniu — zapytaj o to kasę.

Ważne: status osoby na utrzymaniu w mutuelle nie jest tym samym co „dziecko/małżonek na utrzymaniu” w podatku dochodowym ani statusem rodzinnym wpływającym na wysokość zasiłku chorobowego. W tych systemach mogą obowiązywać inne definicje i progi.

Osoba na utrzymaniu nie dostaje zasiłku chorobowego

Według Droits Quotidiens osoba na utrzymaniu ma prawo do zwrotu kosztów leczenia, ale nie ma prawa do świadczeń (indemnités) w razie niezdolności do pracy z powodu choroby lub wypadku. Gdy partner zacznie pracować, warto jak najszybciej zarejestrować go jako samodzielnie ubezpieczonego.

Jak zgłosić partnera do mutuelle?

1. Ustal, czy partner jest już zarejestrowany we własnym imieniu w jakiejkolwiek belgijskiej kasie chorych. Nie zamykaj pochopnie istniejącego prawa do refundacji.
2. Skontaktuj się z Twoją kasą chorych i powiedz: Je souhaite inscrire mon conjoint / mon cohabitant comme personne à charge (NL: Ik wil mijn partner als persoon ten laste aansluiten).
3. Poproś o odpowiedni formularz rejestracyjny i oświadczenie o dochodach (déclaration sur l'honneur / verklaring op eer).
4. Przygotuj dokument tożsamości i numer NISSi/BIS, potwierdzenie wspólnego zamieszkania lub małżeństwa, a także dowody dochodów i dotychczasowego statusu ubezpieczeniowego, jeżeli kasa ich zażąda.
5. Przekaż dokumenty wskazanym kanałem; poproś o potwierdzenie daty rozpoczęcia uprawnienia i możliwości korzystania z refundacji.
6. Dopiero po potwierdzeniu sprawdź u lekarza lub farmaceuty, że informacja o uprawnieniach jest aktualna.

Dokładny komplet załączników ustala kasa chorych według sytuacji rodzinnej i zawodowej. Sam wpis w rejestrze gminnym nie zastępuje wniosku do mutuelle. Ogólna strona przystąpienia do kasy (np. „lid worden” w CM) opisuje członkostwo i oferty dodatkowe, ale sama nie rozstrzyga, czy partner spełnia warunki osoby na utrzymaniu.

Czy dopisanie partnera jest bezpłatne?

INAMI wskazuje, że osoba prawidłowo zarejestrowana na utrzymaniu nie płaci osobistej składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne z tego tytułu. Nie oznacza to automatycznie, że cała oferta dodatkowa każdej mutuelle — członkostwo w świadczeniach uzupełniających i dobrowolne polisy hospitalizacyjne — jest bez jakichkolwiek kosztów. Zapytaj kasę osobno o składki uzupełniające i prywatne polisy.

Co, jeśli partner zacznie pracować lub dostawać świadczenie?

Zgłoś zmianę mutuelle. Pojawienie się własnego prawa do ubezpieczenia lub przekroczenie właściwego limitu dochodu może oznaczać konieczność samodzielnej rejestracji partnera jako uprawnionego. Nie czekaj na przypadkową odmowę refundacji wizyty.

Co zrobić, jeśli kasa odmawia?

• Poproś o pisemne uzasadnienie, wskazanie niespełnionego warunku i ewentualną datę końca starej ochrony.
• Zweryfikuj dochody w prawidłowym kwartale oraz to, czy partner faktycznie ma własne uprawnienie do ubezpieczenia.
• Przy utracie pracy sprawdź, czy wcześniejsze ubezpieczenie nie jest nadal ważne; brak pensji nie musi oznaczać braku uprawnień.
• W razie niejasności poproś o pomoc dział socjalny mutuelle i o wyjaśnienie możliwości formalnego zakwestionowania decyzji.

A co z dziećmi?

Dziecko co do zasady może zostać zgłoszone do ubezpieczenia jednego z rodziców, ale reguły wieku, pracy studenckiej i własnego prawa ubezpieczeniowego są inne niż dla małżonka. Dla noworodka istnieje odrębny poradnik o dopisaniu do mutuelle po urodzeniu. Nie przenoś zasad dziecka na dorosłego partnera.

Warunki wynikają z federalnego ubezpieczenia zdrowotnego. Ostatecznej kwalifikacji i daty ochrony dokonuje wybrana kasa chorych.