Pamiętaj! Procedura oraz wymagane dokumenty mogą się różnić w zależności od gminy i konkretnego urzędu.
Osoby, które nie urodziły się w Belgii, ale mieszkają tu legalnie od minimum 5 lat, mogą ubiegać się o obywatelstwo belgijskie poprzez wniosek. Warunkiem jest legalny i nieprzerwany pobyt, posiadanie prawa pobytu bez ograniczeń oraz spełnienie wymogów dotyczących integracji, pracy lub sytuacji rodzinnej. Poniższy poradnik omawia wszystkie główne ścieżki dostępne dla mieszkańców Belgii.
Warunki pobytowe – kto może rozpocząć procedurę?
Minimalny okres pobytu
Aby ubiegać się o obywatelstwo na podstawie pięcioletniego pobytu, trzeba spełnić trzy podstawowe warunki:
– co najmniej 5 lat legalnego pobytu w Belgii,
– pobyt nieprzerwany,
– prawo pobytu bez ograniczeń w momencie złożenia wniosku.
Legalny pobyt oznacza wszystkie okresy, które były objęte elektroniczną kartą pobytu (E/EU, E+/EU+).
Kiedy 5 lat liczy się wstecznie?
Niektóre procedury pozwalają na liczenie pięciu lat od wcześniejszej daty:
– osoba uznana za uchodźcę liczy 5 lat od dnia złożenia wniosku o status uchodźcy,
– osoba z ochroną uzupełniającą liczy 5 lat od dnia przyznania tej ochrony,
– osoba, która złożyła wniosek o łączenie rodzin, liczy okres 5 lat od dnia złożenia tego wniosku.
Ścieżka 1: Obywatelstwo na podstawie pracy lub integracji zawodowej
Kto może z niej skorzystać?
Osoba, która:
– legalnie i nieprzerwanie mieszka w Belgii co najmniej 5 lat,
– ma prawo pobytu bezterminowego,
– pracowała w ciągu ostatnich 5 lat.
Wariant 1: praca bez przerw
Jeśli praca była wykonywana bez przerw, wystarczy jakikolwiek rodzaj zatrudnienia:
– umowa o pracę,
– praca przez agencję interim,
– art. 60,
– działalność gospodarcza (własna działalność, pomocnik u osoby z własną działalnością lub przez spółkę)
Rodzaj umowy, wymiar etatu i wysokość wynagrodzenia nie mają znaczenia. Ważna jest ciągłość zatrudnienia. Urlopy i chorobowe liczą się jako okres zatrudnienia.
Wariant 2: praca z przerwami
Można ubiegać się o obywatelstwo mimo przerw, jeśli spełnione są warunki minimalne:
– co najmniej 468 przepracowanych dni jako pracownik,
– lub 6 opłaconych kwartałów składkowych jako osoba samozatrudniona,
– możliwe jest łączenie obu form pracy.
Część studiów lub szkoleń może zostać odjęta od wymaganych 468 dni, jeśli zakończyła się uzyskaniem dyplomu:
– świadectwo szkoły średniej – 182 dni,
– rok akademicki 60 punktów ECTS – 236 dni,
– kurs zawodowy 400 godzin – 52,5 dnia.
Wymóg integracji społecznej
Należy spełnić jeden z warunków:
– ukończony kurs integracyjny na poziomie A2,
– dyplom szkoły średniej lub studiów wyższych w Belgii,
– kurs zawodowy minimum 400 godzin.
Wymóg znajomości języka
Należy wykazać znajomość jednego z trzech języków narodowych (francuski, niderlandzki, niemiecki) na poziomie A2.
Dowody językowe:
– belgijski dyplom szkolny,
– kurs zawodowy min. 400 godzin,
– kurs integracyjny na poziomie A2,
– test językowy z regionalnego urzędu zatrudnienia Forem w Walonii, Actiris w Brukseli lub VDAB we Flandrii.
Ścieżka 2: Obywatelstwo dla osób niezdolnych do pracy
Kto może skorzystać?
Osoba, która:
– jest niezdolna do pracy z powodu trwałej niepełnosprawności lub długoterminowego chorobowego ze stwierdzoną niezdolnością powyżej 66%,
– albo osiągnęła wiek emerytalny (aktualnie 66 lat),
– ma prawo pobytu nieograniczonego,
– legalnie mieszka co najmniej 5 lat.
Wymagana jest również integracja społeczna i znajomość języka na poziomie A2.
Ścieżka 3: Obywatelstwo przez małżeństwo z obywatelem belgijskim
Warunki
– co najmniej 3 lata wspólnego zamieszkania z małżonkiem belgijskim w Belgii,
– minimum 5 lat legalnego pobytu i karta bezterminowa,
– integracja społeczna (kurs, dyplom, szkolenie),
– znajomość języka na poziomie A2,
– w ostatnich 5 latach: minimum 234 dni pracy jako pracownik lub 3 kwartały pracy jako osoba samozatrudniona.
Ścieżka 4: Obywatelstwo jako rodzic małoletniego obywatela Belgii
Warunki
– dziecko z obywatelstwem belgijskim, niepełnoletnie,
– uznany i potwierdzony status rodzica (urodzenie, uznanie lub adopcja),
– 5 lat pobytu i karta pobytu bezterminowego,
– integracja społeczna,
– znajomość języka A2,
– w ostatnich 5 latach: minimum 234 dni pracy lub 3 kwartały samozatrudnienia.
Nie jest wymagane wspólne zamieszkanie z dzieckiem.
Czego nie można użyć jako podstawy?
Wspólne mieszkanie z obywatelem belgijskim
Samo wspólne zamieszkanie – nawet zarejestrowano jako związek partnerski (cohabitation légale po francusku/wettelijk samenwonen po niderlandzku) – nie daje prawa do obywatelstwa.
Jak złożyć wniosek o obywatelstwo?
Umówienie wizyty
Wniosek składa się u urzędnika stanu cywilnego w gminie zamieszkania.
Dokumenty
Na wizytę trzeba zabrać:
– kartę pobytu,
– dokumenty potwierdzające spełnienie warunków (np. konto indywidualne, zaświadczenia z mutuelle),
– dowód opłaty 1 000 EUR (kwota na 2025 r.).
Urzędnik sporządza deklarację i prosi o jej podpisanie z własnoręcznym dopiskiem o zobowiązaniu do przestrzegania Konstytucji i praw belgijskich.
Jakie dokumenty trzeba zgromadzić?
– dowód tożsamości,
– akt urodzenia (często dostępny w belgijskiej bazie aktów stanu cywilnego jeżeli dokonano transkrypcji),
– zaświadczenie o zameldowaniu z historią adresów z 5 lat (urzędnik pobierze je sam),
– dokumenty potwierdzające pracę, niezdolność do pracy lub inną podstawę wymienioną wyżej,
– potwierdzenie zapłaty 1 000 EUR.
Dokumenty zagraniczne muszą być przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego i zalegalizowane, chyba że obowiązuje apostille lub zwolnienie.
Jak przebiega procedura po złożeniu wniosku?
Etapy
– 30 dni na sprawdzenie kompletności dokumentów,
– 5 dni na przekazanie wniosku do prokuratora,
– od 4 do 5 miesięcy na decyzję prokuratora,
– sprawdzenie przez Federalny Urząd ds. Cudzoziemców oraz Służbę Bezpieczeństwa Państwa.
Możliwe wyniki
– pozytywna decyzja → sporządzenie aktu obywatelstwa,
– brak decyzji, ale potwierdzenie odbioru → automatyczne zatwierdzenie,
– brak decyzji bez potwierdzenia odbioru → automatyczne odrzucenie,
– decyzja negatywna → odwołanie w ciągu 15 dni.
Odwołanie od decyzji negatywnej
Odwołanie składa się listem poleconym do urzędnika stanu cywilnego z prośbą o przekazanie sprawy do sądu rodzinnego. Sąd może:
– odrzucić wniosek,
– zatwierdzić go (wtedy prokurator może się odwołać).
Po prawomocnym zatwierdzeniu urząd sporządza akt obywatelstwa.