Firma we Flandrii proponuje ci IBO — jak to działa i co sprawdzić?

Jeśli szukasz pracy we Flandrii, firma może zaproponować ci IBO — NL: individuele beroepsopleiding (indywidualne szkolenie zawodowe). To szkolenie na stanowisku pracy, organizowane przez VDABi, po którym pracodawca ma obowiązek zaproponować ci umowę o pracę. Przez cały czas szkolenia nadal masz status osoby szukającej pracy, a nie pracownika. Ten poradnik dotyczy zwykłego IBO rozpoczynanego od 1 stycznia 2026 r. we Flandrii.

Kto może skorzystać z IBO?

VDAB wymienia trzy podstawowe warunki:

• jesteś zarejestrowany w VDAB jako osoba szukająca pracy (werkzoekende);
• nie zrezygnowałeś z poprzedniej pracy po to, żeby zacząć IBO;
• wcześniej nie pracowałeś w tej firmie. Wyjątek: w roku przed IBO mogłeś tam pracować tymczasowo najwyżej 4 tygodnie. Według rozporządzenia pracodawca nie mógł cię wtedy zwolnić; nie dotyczy to pracy w statusie studenta (jobstudent).

Przepisy wymagają też, żebyś miał ważne dokumenty pobytowe przed rozpoczęciem i przez cały czas trwania IBO. O tym, czy IBO może się odbyć, decyduje VDAB — nie sama firma.

Jeśli już pracujesz na część etatu albo masz działalność dodatkową, IBO jest możliwe tylko w określonych sytuacjach (inna branża lub godziny, które da się pogodzić; działalność dodatkową trzeba zgłosić RVAi/ONEM). Zapytaj o to VDAB przed podpisaniem.

Jak długo trwa IBO?

• Od 4 do 26 tygodni (VDAB podaje w skrócie: od 1 do 6 miesięcy), łącznie z ewentualnym przedłużeniem.
• Co najmniej pół etatu, minimum 17,5 godziny tygodniowo.
• Nadgodziny są niedozwolone.

Jak zacząć — co musi się stać przed pierwszym dniem?

1. Znajdź firmę. VDAB ma przegląd ofert pracodawców otwartych na IBO. W CV, w części z dodatkowymi informacjami, możesz zaznaczyć, że kwalifikujesz się do IBO.
2. Pracodawca składa wniosek do VDAB. VDAB decyduje w ciągu 7 dni roboczych od otrzymania kompletnego wniosku.
3. Umowa IBO (IBO-overeenkomst) musi zostać podpisana przez wszystkie strony przed rozpoczęciem szkolenia. Częścią umowy jest plan szkolenia (opleidingsplan) z opisem funkcji i umiejętności, których masz się nauczyć.
4. Po podpisaniu kontaktuje się z tobą pośrednik IBO z VDAB (IBO-bemiddelaar) — to twoja pierwsza osoba kontaktowa przez całe szkolenie.

Nie zaczynaj pracy w firmie, zanim umowa nie zostanie podpisana przez wszystkie strony.

Co sprawdzić przed podpisem?

• Funkcję, czas trwania, godziny i miejsce szkolenia.
• Plan szkolenia — czy opisuje to, co faktycznie będziesz robić.
• Wysokość premii IBO i procent wybrany do jej obliczenia (zob. niżej).
• Zasady zwrotu kosztów dojazdu w tej firmie.
• Regulamin pracy (arbeidsreglementi) — VDAB radzi o niego poprosić.

Pracodawca nie może wpisać do umowy klauzuli zwrotu kosztów szkolenia (scholingsbeding), żądać kaucji ani kazać ci kupować narzędzi — potrzebne wyposażenie musi dać bezpłatnie.

Ile dostaniesz i od kogo?

Zasiłek i premia IBO

Jeśli pobierasz zasiłek (np. dla bezrobotnych, inschakelingsuitkering albo dochód integracyjnyi), zachowujesz go, ale VDAB ostrzega: zasiłek może się zmniejszyć albo zniknąć podczas IBO. Zapytaj o to swoją instytucję wypłacającą zasiłek przed startem.

Dodatkowo dostajesz premię IBO (IBO-premie). Od 1 stycznia 2026 r. dla nowych IBO płaci ją pracodawca, a nie VDAB. Wypłata następuje co miesiąc, najpóźniej 7. dnia miesiąca.

Jak liczona jest premia:

• punktem wyjścia jest pensja brutto na tej samej funkcji po zatrudnieniu (według Securex — pensja startowa w danym sektorze), pomniejszona o składkę na zabezpieczenie społeczne (RSZi) należną od pracownika;
• od niej odejmuje się twój dochód zastępczy (np. zasiłek) — im wyższy zasiłek, tym niższa premia;
• wynik mnoży się przez procent: 70%, 80%, 90% lub 100%. Według rozporządzenia procent wybiera pracodawca przed rozpoczęciem IBO i nie zmienia się on przez cały czas szkolenia. Securex dodaje, że pracodawca ustala go w porozumieniu z VDAB, zależnie od potrzeb szkoleniowych — im więcej musisz się nauczyć, tym niższy procent;
• od premii pracodawca potrąca zaliczkę na podateki (bedrijfsvoorheffing); według Securex od samej premii nie płaci się składek RSZ.

Securex pokazuje przykład z 2026 r.: przy zasiłku 1750 € brutto miesięcznie, pensji startowej 2300 € i procencie 80% premia wynosi ok. 177 € netto miesięcznie ponad zasiłek. To tylko przykład — twoja kwota zależy od sektora, wymiaru godzin i zasiłku, który może się zmieniać z miesiąca na miesiąc.

Dojazd i opieka nad dziećmi

• Dojazd (verplaatsingsvergoeding) zwraca pracodawca, na zasadach obowiązujących w tej firmie lub sektorze.
• Opiekę nad dziećmi (kinderopvangvergoeding) zwraca VDAB, jeśli korzystasz z opieki uznanej przez Kind en Gezin: pełny zwrot dla niemowląt i małych dzieci oraz dla dzieci szkolnych do 12 lat w dni szkolne; w dni wolne od szkoły — do 15,11 € dziennie. Pieluch, jedzenia i dodatkowych zajęć VDAB nie zwraca.

Czego nie dostajesz

Ponieważ formalnie nadal szukasz pracy, podczas IBO nie nabywasz prawa do urlopu, premii końcoworocznej, emerytury ani wynagrodzenia gwarantowanego w chorobie. Nie przysługują ci też dodatki pozapłacowe, np. samochód służbowy, telefon czy bony żywnościowe. Jesteś natomiast ubezpieczony od wypadków przy pracy (także w drodze do i z miejsca szkolenia) i od odpowiedzialności cywilnej.

Jak wygląda szkolenie na co dzień?

• Wypełniasz niebieską kartę kontrolną i zawsze masz ją przy sobie. Jeśli dostajesz świadczenie z OCMWi lub z kasy chorych, najpierw potrzebujesz ich zgody na IBO.
• VDAB co najmniej raz w miesiącu sprawdza przebieg szkolenia. Pośrednik IBO i twój opiekun w firmie omawiają z tobą postępy — możesz wtedy zgłaszać problemy.
• Notuj godziny pracy i otrzymane polecenia. Jeśli czegoś nie rozumiesz, pytaj.

Choroba lub wypadek

• Choroba: za dni choroby nie dostajesz premii IBO, ale możesz mieć prawo do świadczenia z kasy chorych. Zgłoś chorobę pracodawcy, przekaż zaświadczenie lekarskiei i w ciągu 48 godzin powiadom kasę chorych. Na karcie kontrolnej zaznacz te dni literą „Z”.
• Wypadek: od razu zgłoś go pracodawcy, swojemu kontaktowi IBO w VDAB i kasie chorych.

Co zrobić, gdy coś idzie nie tak?

Jeśli premia nie wpływa, zadania nie odpowiadają planowi szkolenia albo masz konflikt z pracodawcą, zgłoś to pośrednikowi IBO. VDAB pośredniczy między tobą a firmą.

Nie przerywaj szkolenia na własną rękę. O wcześniejszym zakończeniu IBO decyduje VDAB. Według VDAB przerwanie jest co do zasady niedozwolone, chyba że znalazłeś inną pracę (wtedy zgłoś to pośrednikowi); z innego powodu możesz stracić zasiłek. Jeśli to pracodawca zakończy IBO przedwcześnie bez porozumienia z VDAB, jest ci winien odszkodowanie.

Kontakt z VDAB: bezpłatny numer 0800 30 700 (dni robocze 8:00–16:30) albo formularz pytań na stronie VDAB.

Co po zakończeniu IBO?

• Po udanym szkoleniu pracodawca musi zatrudnić cię od następnego dnia, co do zasady na umowę na czas nieokreślonyi. Umowa na czas określonyi jest możliwa tylko wyjątkowo, jeśli pracodawca wykaże, że tak zwykle zatrudnia.
• Warunki umowy o pracę muszą być co najmniej tak korzystne jak w umowie IBO.
• Przez okres co najmniej równy długości IBO jesteś chroniony przed zwolnieniem. Jeśli mimo to pracodawca cię zwolni, możesz dochodzić odszkodowania przed sądem pracy. Ochrona nie dotyczy zwolnienia dyscyplinarnego (dringende redenen).
• Masz prawo do zaświadczenia o zdobytych umiejętnościach.

Na co uważać

• Opisane zasady płatności dotyczą IBO rozpoczętych od 1 stycznia 2026 r. Przy szkoleniach rozpoczętych wcześniej premię wypłacał jeszcze VDAB.
• IBO-plus to osobny wariant z innymi zasadami — ten poradnik go nie obejmuje.
• Podobne programy w Brukseli (Actiris) i Walonii (Forem) działają według innych przepisów.

Jeśli szukasz pracy we Flandrii, przydatny może być też poradnik o bezpłatnym bilecie VDAB na rozmowę o pracę.