Pamiętaj! Prawo pracy zmienia się regularnie, dlatego niektóre zasady mogą być częściowo lub całkowicie nieaktualne.
Praca przez agencję interim to forma zatrudnienia, w której pracownik podpisuje umowę z agencją pracy tymczasowej, ale wykonuje pracę na rzecz innej firmy, zwanej użytkownikiem. Daje to elastyczność zarówno firmom, jak i pracownikom, ale wiąże się też ze specyficznymi zasadami, dodatkowymi obowiązkami i ograniczeniami. Poniżej znajdziesz pełne zasady obowiązujące w Belgii.
Co to jest praca przez agencję interim?
Praca interim polega na tym, że pracownik tymczasowy (intérimaire po francusku / uitzendkracht po niderlandzku) podpisuje umowę z agencją pracy tymczasowej (agence d’intérim po francusku / uitzendkantoor lub uitzendbureau po niderlandzku), która wysyła go do “firmy-użytkownika” (utilisateur po francusku / gebruiker po niderlandzku). Jest to zawsze praca tymczasowa oraz jedyna dozwolona w Belgii forma legalnego „wypożyczania pracowników”.
Charakterystyczne są dwa elementy:
- praca ma charakter tymczasowy,
- agencja jest formalnym pracodawcą, a firma-użytkownik daje instrukcje i nadzoruje pracę.
W praktyce tworzy to relację trójstronną:
- agencja = pracodawca,
- pracownik = osoba wykonująca pracę,
- użytkownik = firma, do której pracownik jest wysyłany.
Kiedy wolno korzystać z pracy przez agencję interim?
Belgijskie prawo dopuszcza pracę przez agencję tylko w sześciu jasno określonych przypadkach:
1. Zastępstwo pracownika stałego
Gdy pracownik etatowy jest nieobecny (choroba, urlop macierzyński, wypadek, urlop tematyczny, zwolnienie).
Czas trwania:
- do końca okresu nieobecności,
- w niektórych przypadkach: maksymalnie 6 miesięcy + 6 miesięcy przedłużenia.
2. Nagły wzrost liczby zamówień
Surcroît de travail po francusku / vermeerdering van werk po niderlandzku
Przykłady: okresowe „piki” produkcji, wyjątkowe zamówienia, sezonowość.
Czas trwania:
- firmy z delegacją związkową – czas ustalany wspólnie (pracodawca + delegaci związkowi),
- firmy bez delegacji – do 6 miesięcy + 6 miesięcy, a ewentualnie kolejnych 6 miesięcy za zgodą organu mediacyjnego który dosłownie tłumaczy się jako “Komisja Dobrych Usług” (Commission des Bons Offices po francusku / Commissie voor goede diensten po niderlandzku)
3. Prace wyjątkowe
Travail exceptionnel po francusku / uitzonderlijk werk po niderlandzku
Dotyczy zadań, które nie należą do zwykłej działalności firmy, np. targi, inwentaryzacje, projekty specjalne, prace sekretarskie dla delegacji zagranicznych.
Czas trwania:
- standardowo do 3 miesięcy,
- w niektórych przypadkach do 6 miesięcy z możliwością przedłużenia.
4. Praca w celu późniejszego zatrudnienia
Motif d’insertion po francusku / Instroom po niderlandzku
Agencja wysyła pracownika do firmy użytkownika, aby sprawdzić jego kompetencje przed stałym zatrudnieniem.
Zasady:
- maksymalnie 3 próby na jedno wolne miejsce,
- każda próba: 1 tydzień – 6 miesięcy,
- łączny czas: maks. 9 miesięcy.
5. Praca artystyczna
Dotyczy zarówno twórczości, jak i występów artystycznych wykonywanych na rzecz pracodawcy lub użytkownika okazjonalnego.
6. Programy aktywizacyjne regionalne
Dla osób długotrwale bezrobotnych lub pobierających pomoc społeczną.
7. Podsumowanie
Pomimo że przepisy wyraźnie określają limity i warunki zatrudnienia w pracy tymczasowej, w praktyce wielu pracowników pozostaje zatrudnionych przez agencje interim przez bardzo długi czas — często z powodu braku skutecznej kontroli oraz niedostatecznej egzekucji prawa. Związki zawodowe i badania naukowe wskazują, że choć system formalnie przewiduje ograniczenia, pracownicy tymczasowi pozostają w stanie niepewności i mają znacznie trudniejszą sytuację niż pracownicy etatowi.
Kto może prowadzić agencję interim?
W Belgii tylko agencje posiadające oficjalną regionalną licencję mogą legalnie wysyłać pracowników tymczasowych.
Zasady udzielania zezwoleń zależą od regionu: Flandrii, Walonii i Regionu Stołecznego Brukseli.
Jakie umowy obowiązują w pracy interim?
Praca przez agencję wymaga dwóch dokumentów:
1. Umowa między pracownikiem a agencją
Musi być pisemna i podpisana:
- najpóźniej w momencie rozpoczęcia pracy,
- za każdym razem, gdy zaczyna się nową “misję” w nowej firmie użytkownika.
Umowa może być:
- na czas określony,
- na pracę dobrze zdefiniowaną,
- na zastępstwo.
Belgijskie prawo na razie nie dopuszcza umów interim na czas nieokreślony.
Więcej informacji na temat różnych rodzajów umów o pracę w Belgii znajdziesz w artykule Jakie są rodzaje umów o pracę w Belgii? (CDI-AOD, CDD-AODT, zastępstwo, studencka) oraz Co musi zawierać umowa o pracę.
2. Umowa handlowa między agencją a użytkownikiem
Podpisywana w ciągu 7 dni roboczych od rozpoczęcia pracy pracownika.
Zawiera m.in.:
- numer licencji agencji,
- powód zatrudnienia,
- miejsce pracy,
- grafik,
- wymagane kwalifikacje,
- zasady wynagradzania.
Pracownik musi otrzymać kopię najpóźniej po 2 dniach roboczych od rozpoczęcia pracy.
Warunki pracy – prawa pracownika tymczasowego
Wynagrodzenie
Pracownik tymczasowy musi otrzymać wynagrodzenie identyczne jak pracownik stały wykonujący ten sam rodzaj pracy na umowę o pracę na czas nieokreślony lub określony.
Dotyczy to:
- stawki godzinowej,
- dodatków,
- premii,
- bonów żywnościowych,
- korzystania z kantyny, transportu, żłobka itd.
Wyjątki możliwe są tylko wtedy, gdy przewiduje je układ zbiorowy (CCT – conventions collectives de travail po francusku / CAO’s – collectieve arbeidsovereenkomsten po niderlandzku)) dla sektora pracy tymczasowej.
Czas pracy
Obowiązują takie same zasady, jak w firmie użytkownika:
- ten sam system godzinowy,
- ta sama liczba godzin tygodniowo,
- te same zasady dotyczące nadgodzin, pracy w nocy i niedziele.
Jeśli czas pracy nie pozwala na odbiór dni wolnych (np. za 40h/tydz.), stawka jest przeliczana tak, aby pracownik i tak otrzymał należne wynagrodzenie.
Dni świąteczne
Pracownik tymczasowy otrzymuje wynagrodzenie za dni świąteczne:
- przypadające w trakcie umowy,
- przypadające między dwiema misjami u tego samego użytkownika, jeśli przerwa wynika tylko z dnia świątecznego lub weekendu.
Dodatkowo:
- po 15 dniach stażu w agencji: prawo do 1 święta w ciągu 14 dni po zakończeniu umowy,
- po 1 miesiącu stażu: prawo do świąt w ciągu 30 dni po zakończeniu umowy.
Staż
Ancienneté po francusku / anciënniteit po niderlandzku
Pracownik zachowuje staż z misji interim:
- jeśli przerwa między misjami nie przekracza 7 dni,
- jeśli nie pracował u innego pracodawcy,
- jeśli misja była jedynie zawieszona (np. choroba).
Kontrakty dzienne
Możliwe tylko wtedy, gdy firma użytkownika wykaże realną potrzebę dużej elastyczności (np. HoReCa na wybrzeżu, silne wahania pracy).
Wymagają procedury informacyjno–konsultacyjnej z radą zakładową lub związkami.
W przypadku nadużyć agencja musi wypłacić pracownikowi równowartość 2 tygodni wynagrodzenia.
Okres próbny
Trzy pierwsze dni pracy liczą się automatycznie jako okres próbny, chyba że strony postanowią inaczej.
W tym czasie każda strona może zakończyć współpracę bez wypowiedzenia i bez odszkodowania.
Jeśli pracownik wykonuje kolejne misje w tej samej firmie, nie można powtarzać okresu próbnego.
Obowiązki agencji i użytkownika
Obowiązki agencji pracy tymczasowej:
- organizacja badań medycyny pracy,
- poinformowanie pracownika o ryzyku związanym z pracą,
- zawarcie ubezpieczenia wypadkowego,
- przekazanie odpowiednich dokumentów użytkownikowi i pracownikowi.
Obowiązki użytkownika:
- zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy,
- szkolenie i instruktaż stanowiskowy,
- sprawdzenie kwalifikacji pracownika,
- zapewnienie odzieży roboczej i sprzętu ochronnego,
- dostęp do stołówki, pryszniców itd.
Użytkownik ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo tak samo, jak wobec pracowników etatowych.
Obowiązujące zakazy
Nie wolno korzystać z pracy interim:
- aby zastąpić pracowników, podczas strajku lub lock-outu w danym zakładzie,
- aby zastąpić pracowników, których kontrakt zawieszono z powodu braku pracy (przyczyny ekonomiczne lub pogoda),
- do usuwania azbestu lub fumigacji,
- na stanowiskach bez karty stanowiskowej (fiche de poste de travail po francusku / werkpostfiche po niderlandzku)
Choroba i nieobecności
Jeśli pracownik tymczasowy jest chory:
- przy umowach krótszych niż 3 miesiące: użytkownik może zakończyć współpracę bez odszkodowania po 7 dniach nieprzerwanej choroby,
- przy umowach powyżej 3 miesięcy: stosowane są standardowe zasady zatrudnienia.
Premia (końcowo)roczna
Prime de fin d’année po francusku / Eindejaarspremies po niderlandzku
Pracownik tymczasowy ma prawo do premii rocznej, jeśli w okresie referencyjnym (1 lipca – 30 czerwca) przepracuje:
- 65 dni lub
- 494 godziny (przy systemie 5-dniowym).
Premię wypłaca Fundusz Socjalny dla Pracowników Tymczasowych (Fonds Social pour les Intérimaires po francusku / Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten po niderlandzku).
Stawka: 8,33% wynagrodzenia brutto.
Do wypłaty trafia około 66% kwoty brutto (po odliczeniach).
Zalety pracy przez agencję interim
- szybki dostęp do rynku pracy,
- szansa zdobycia doświadczenia,
- możliwość zatrudnienia na stałe u użytkownika,
- krótsze okresy wypowiedzenia,
- okresy interim liczą się do emerytury, zasiłku dla bezrobotnych, chorobowego itp.
Wady pracy przez agencję interim
- mniejsza stabilność zatrudnienia,
- niższa ochrona przed zwolnieniem,
- brak naliczania stażu w firmie-użytkownika,
- częste umowy krótkoterminowe,
- automatyczna 3-dniowa próba,
- konieczność przepracowania 65 dni, żeby dostać premię roczną.