Uznanie ojcostwa w Belgii — gmina czy polski konsulat?

Jeżeli rodzice nie są małżeństwem, prawne ojcostwo może wymagać formalnego uznania dziecka. W Belgii można to zrobić m.in. w urzędzie stanu cywilnego gminy, a w określonych polskich sprawach także przed właściwym konsulem RP.

Najważniejsze jest obywatelstwo osoby uznającej dziecko: belgijskie portale urzędowe (Belgium.be, be.brussels) wskazują, że procedura podlega prawu państwa, którego obywatelem jest rodzic w chwili uznania. Dlatego polski ojciec mieszkający w Belgii nie powinien automatycznie zakładać, że wszystkie belgijskie zasady materialne będą stosowane identycznie.

Czy ojcostwo można uznać jeszcze przed porodem?

Tak.

Belgijska ścieżka pozwala na uznanie dziecka przed narodzinami. Przy zgodzie matki potrzebne jest zaświadczenie lekarskiei potwierdzające ciążę i przewidywaną datę porodu. Prawo belgijskie nie wymaga minimalnego czasu trwania ciąży.

Także polska procedura pozwala na uznanie dziecka poczętego przed narodzinami.

Załatwienie sprawy przed porodem często upraszcza późniejsze sporządzenie aktu urodzenia i ustalenie danych rodziców.

Gdzie można dokonać uznania w Belgii?

Według Belgium.be i be.brussels uznania dokonuje się w:

• urzędzie stanu cywilnego gminy (service de l’état civili / burgerlijke stand);
• albo u notariusza, jeżeli właściwe prawo i sytuacja na to pozwalają.

W praktyce przed wizytą skontaktuj się z gminą i podaj obywatelstwo obojga rodziców. Urząd może poprosić o dodatkowe dokumenty zagraniczne, tłumaczenia lub sprawdzenie prawa właściwego.

Nie korzystaj z uniwersalnej listy dokumentów znalezionej dla innej gminy jako gwarancji, że twoja gmina zażąda dokładnie tego samego.

Czy potrzebna jest zgoda matki?

Przy uznaniu przed narodzinami belgijska procedura wymaga zgody matki. Droits Quotidiens radzi, by rodzice przyszli do gminy razem, bo nie każda gmina przyjmuje pisemną zgodę matki.

Po narodzinach zakres wymaganych zgód zależy m.in. od wieku dziecka i prawa właściwego. Według belgijskiego MSZ i be.brussels przy prawie belgijskim, gdy dziecko ukończyło 12 lat, potrzebna jest także jego zgoda.

Jeżeli rodzic uznający ma polskie obywatelstwo, urząd musi uwzględnić również prawo właściwe dla tego rodzica. Dlatego nie przenoś mechanicznie belgijskich progów wieku na polską ścieżkę konsularną.

Jak wygląda uznanie ojcostwa przed polskim konsulem w Belgii?

Polski portal konsularny wskazuje, że sprawę można załatwić w właściwym terytorialnie urzędzie konsularnym RP.

Procedura jest osobista.

Podstawowe kroki

1. Umów wizytę przez system e-Konsulat.
2. Przygotuj ważny dokument tożsamości.
3. Jeżeli dziecko już się urodziło i sporządzono zagraniczny akt urodzenia, przygotuj jego oryginał, chyba że akt został już sporządzony lub umiejscowiony w polskim rejestrze.
4. Ojciec składa oświadczenie o uznaniu.
5. Matka potwierdza, że wskazany mężczyzna jest ojcem dziecka — równocześnie albo w przewidzianym terminie.
6. Po skutecznym uznaniu konsul wydaje pisemne zaświadczenie.

Aktualna opłata wskazana na stronie polskiego konsulatu w Belgii wynosi 60 euro.

Czy oboje rodzice muszą pojawić się jednocześnie?

Nie zawsze.

Polskie zasady pozwalają, aby matka potwierdziła oświadczenie ojca jednocześnie albo w ciągu 3 miesięcy.

Portal konsularny podaje także przykład sytuacji, w której ojciec składa oświadczenie przed konsulem, a matka później potwierdza je przed kierownikiem USC w Polsce.

Przy umawianiu wizyty opisz swoją sytuację, aby konsulat potwierdził właściwy przebieg i dokumenty.

Co jeżeli partner nie mówi po polsku?

Samo nieposługiwanie się językiem polskim nie wyklucza procedury przed polskim konsulem.

Gov.pl wskazuje, że trzeba zapewnić udział tłumacza. Nie zawsze musi to być tłumacz przysięgły wpisany na polską listę, ale tłumacz musi być w stanie prawidłowo przełożyć terminologię prawną i spełnić wymagania proceduralne konsula.

W praktyce najlepiej uzgodnić tę kwestię z konsulatem jeszcze przed wizytą.

Co z nazwiskiem dziecka?

Uznanie ojcostwa i wybór nazwiska są powiązane, ale nie są tym samym zagadnieniem.

W polskiej procedurze rodzice składają oświadczenia dotyczące nazwiska. Jeżeli dziecko ukończyło 13 lat, jego zgoda jest potrzebna do zmiany nazwiska.

Nie należy mylić tego progu z belgijskimi zasadami zgody na samo uznanie dziecka.

Czy uznanie ojcostwa to to samo co adopcja?

Nie.

Uznanie ojcostwa służy formalnemu potwierdzeniu więzi ojciec–dziecko. Adopcja tworzy więź prawną w innej sytuacji i podlega osobnej procedurze.

Jeżeli mężczyzna nie jest biologicznym ojcem dziecka partnerki, nie może użyć procedury uznania ojcostwa jako zamiennika adopcji.

Co jeśli w akcie urodzenia nie ma ojca?

Brak wpisu ojca w zagranicznym akcie urodzenia nie zawsze oznacza, że najpierw trzeba wykonać jedną obowiązkową sekwencję czynności.

Polski konsulat wskazuje, że w zależności od sytuacji możliwe może być dokonanie transkrypcji i późniejsze uznanie albo przeprowadzenie innych czynności w dopuszczalnej kolejności.

Przy dziecku urodzonym w Belgii z polskimi rodzicami warto rozdzielić trzy sprawy:

• prawne ustalenie ojcostwa;
• belgijski akt urodzenia;
• ewentualną transkrypcję aktu do polskiego rejestru.

Co jeśli matka nie potwierdza ojcostwa?

Jeżeli nie ma wymaganej zgody, sprawy nie załatwia się przez jednostronne „dopisanie” ojca do aktu.

W takiej sytuacji ustalenie ojcostwa może wymagać postępowania sądowego.

Polski konsulat informuje również, że w razie odmowy przyjęcia oświadczenia z powodu niedopuszczalności konsul przekazuje pisemną informację o przyczynie i możliwości uznania ojcostwa przed sądem opiekuńczym.

Co zrobić przed porodem — praktyczna lista

Jeżeli rodzice nie są małżeństwem:

1. ustal obywatelstwo rodzica, który ma uznać dziecko;
2. zapytaj gminę, jakie prawo i dokumenty zastosuje;
3. jeżeli chcesz skorzystać z polskiego konsulatu, sprawdź właściwość placówki i umów wizytę przez e-Konsulat;
4. przygotuj dokumenty tożsamości;
5. przy uznaniu prenatalnym przygotuj potwierdzenie ciąży;
6. jeżeli dziecko już się urodziło, przygotuj akt urodzenia;
7. ustal sposób potwierdzenia oświadczenia przez matkę;
8. osobno zaplanuj ewentualną transkrypcję zagranicznego aktu urodzenia do Polski.

Kiedy potrzebna jest indywidualna konsultacja?

Nie opieraj się wyłącznie na ogólnym poradniku, jeśli:

• w akcie jest już wskazana inna osoba jako ojciec;
• rodzice lub dziecko mają kilka obywatelstw;
• matka lub ojciec pozostają w małżeństwie z inną osobą;
• istnieje spór co do ojcostwa;
• chodzi o uznanie związane z procedurą in vitro;
• dziecko jest pełnoletnie;
• urząd odmawia przyjęcia oświadczenia.

W tych sytuacjach prawo właściwe i skutki transgraniczne wymagają sprawdzenia konkretnego stanu rodzinnego.