Pracowałeś w Belgii i wracasz do Polski — jak uzyskać dokument U1 do zasiłku?

Jeżeli pracowałeś w Belgii, a teraz mieszkasz w Polsce i ubiegasz się tam o świadczenie dla bezrobotnych, dokument U1 potwierdza belgijskie okresy zatrudnienia i ubezpieczenia. Możesz wystąpić o niego do belgijskiego ONEM/RVAi albo poprosić właściwy polski urząd o pozyskanie danych z Belgii. Sam U1 nie przyznaje zasiłku: o prawie do świadczenia, wymaganych okresach i terminach decyduje polska instytucja według właściwych przepisów.

U1, U2 i C4 — do czego służą?

• U1 (dawniej E301) poświadcza okresy ubezpieczenia z Belgii, które mogą być uwzględnione przy ustalaniu prawa do bezrobocia w innym państwie. Nie jest decyzją o wypłacie.
• U2 służy innemu celowi: czasowemu pobieraniu już przyznanego belgijskiego zasiłku podczas szukania pracy w innym kraju, na odrębnych warunkach. Nie zamieniaj jednego formularza na drugi.
• C4 to belgijski dokument związany z zakończeniem zatrudnienia. Może być ważnym załącznikiem do prośby o U1, ale sam go nie zastępuje.

Jeśli nadal pobierasz świadczenie z Belgii i jedziesz do Polski tylko szukać pracy, najpierw sprawdź procedurę U2, zanim opuścisz Belgię. Jeśli faktycznie ubiegasz się o polskie świadczenie z uwzględnieniem pracy belgijskiej, sprawdź U1.

Kto może uzyskać U1?

ONEM wydaje U1 osobom, które wykonywały w Belgii okresy zaliczane do ubezpieczenia na wypadek bezrobocia, a następnie mieszkają w państwie UE, EOG, Szwajcarii lub Wielkiej Brytanii. Polska należy do tego zakresu. Nie każdy pobyt albo każda praca w Belgii daje okres ubezpieczenia: ONEM wyraźnie wskazuje, że U1 nie może zostać wystawiony, gdy praca nie podlegała belgijskiemu zabezpieczeniu społecznemu w odpowiednim zakresie, np. w określonych sytuacjach pracy studenckiej lub zatrudnienia w instytucjach UE.

Jeśli pracowałeś jako samozatrudniony albo miałeś mieszany przebieg ubezpieczenia, nie zakładaj, że zwykły U1 będzie poświadczał wszystkie miesiące działalności. Podaj urzędowi rodzaj wykonywanej pracy.

Jak uzyskać U1: dwie drogi

Droga 1. Przez właściwy urząd w Polsce

1. Zgłoś w polskim urzędzie, że wcześniej pracowałeś w Belgii i chcesz, aby okresy zostały uwzględnione.
2. Podaj belgijski numer identyfikacyjny NISSi, okresy i dane belgijskich pracodawców; przygotuj C4, umowy i dokumenty wynagrodzenia, jeśli je masz.
3. Poproś o wystąpienie do ONEM o potwierdzenie okresów. Właściwy polski urząd może skierować takie żądanie bezpośrednio do ONEM, także przez odpowiednią wymianę elektroniczną.
4. Zachowaj potwierdzenie złożenia wniosku w Polsce. Nie odkładaj zgłoszenia do polskiej instytucji tylko dlatego, że czekasz na belgijski dokument — polskie terminy i przesłanki są odrębne.

Droga 2. Bezpośrednio przez ONEM/RVA

1. Wejdź na oficjalną stronę ONEM, formularz informacji T190 i wybierz formularz kontaktowy lub właściwe biuro bezrobocia.
2. Zwróć się do biura ONEM właściwego dla ostatniego głównego miejsca zamieszkania w Belgii. Jeżeli nigdy tam nie mieszkałeś, lecz pracowałeś jako pracownik transgraniczny, zastosowanie mogą mieć osobne reguły właściwości biura opisane przez ONEM.
3. W wiadomości poproś o document U1 / attestation des périodes de travail belges. Podaj okresy i rodzaj zatrudnienia, dane identyfikacyjne i aktualny adres w Polsce.
4. Dołącz dokumenty, o które ONEM prosi: C4 lub inny dowód zatrudnienia, kopię obu stron dokumentu tożsamości, numer belgijskiego rejestru narodowego oraz zagraniczny adres głównego zamieszkania.
5. Zachowaj kopię wniosku i załączników. ONEM może dostarczyć U1 pocztą na podany adres albo przez aktywną belgijską e-Box.

Nie wysyłaj zdjęć dokumentów do przypadkowego adresu znalezionego w mediach społecznościowych. Korzystaj z oficjalnego kanału kontaktowego.

Jakich dokumentów i danych przygotować?

Praktyczna teczka obejmuje: polski dowód osobisty lub paszport, belgijski numer NISS, C4 od każdego istotnego pracodawcy (albo inne zaświadczenia o zatrudnieniu), okresy pracy, dane pracodawców, dokumenty o innych okresach mogących mieć znaczenie i aktualny adres w Polsce. ONEM może poprosić o dodatkowe informacje, jeżeli belgijskie zapisy są niepełne.

Nie ma potrzeby wymyślać jednego uniwersalnego terminu wydania U1: czas zależy od weryfikacji przebiegu ubezpieczenia i drogi korespondencji.

Co zrobić, jeśli...

Nie masz C4 albo były pracodawca nie odpowiada?

ONEM przewiduje C4 lub inny dowód zatrudnienia. Wyślij dostępne umowy, potwierdzenia pracy i dane pracodawcy; opisz brak C4. Brak jednego dokumentu nie jest powodem, by zatajać część historii pracy.

Pracowałeś w kilku belgijskich firmach?

Wskaż wszystkie okresy i wszystkie firmy. Nie zakładaj, że ostatni C4 dokumentuje wcześniejsze zatrudnienie. U1 dotyczy okresów ubezpieczenia ustalanych przez ONEM.

W Polsce powiedziano, że U1 nie jest konieczny?

Urząd może uzyskać informację bezpośrednio z Belgii; sprawdź, czy rzeczywiście skierował odpowiednie zapytanie. Nie myl braku obowiązku samodzielnego przyniesienia papierowego U1 z brakiem konieczności udowodnienia zagranicznych okresów.

Wracasz do Belgii z okresami pracy w Polsce?

To odwrotny kierunek. Wtedy ustalaj prawo według aktualnych belgijskich zasad uwzględniania pracy za granicą i zapytaj o nie swoją instytucję wypłacającą. Sama polska historia ubezpieczenia ani polski U1 nie gwarantują belgijskiego zasiłku.

Krótka kontrola przed złożeniem wniosku

Upewnij się, że wybrałeś właściwy kraj, urząd i formularz, masz dane z C4, adres do korespondencji i potwierdzenie złożenia wniosku. Następnie osobno dopełnij formalności wymaganych przez polski urząd pracy. U1 dokumentuje historię, nie tworzy nowego prawa do pieniędzy.

Źródła urzędowe i objaśniające znajdują się w polu źródeł tego poradnika.