Mieszkam w Polsce, mam ubezpieczenie belgijskie — jak zarejestrować S1 w NFZ?

Mieszkasz w Polsce, ale ubezpieczenie zdrowotne nadal masz w Belgii, np. dlatego, że dojeżdżasz do pracy w Belgii albo dostajesz belgijskie świadczenie? Do zwykłego leczenia w Polsce nie wystarczy wtedy belgijska karta EKUZi. Potrzebny jest formularz S1 — FR: formulaire S1, NL: S1-formulier — zarejestrowany w oddziale wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ).

Poradnik jest dla osób, które już mają S1 wydany przez belgijską kasę chorych — FR: mutualitéi, NL: ziekenfonds. Wyjaśnia, jak zarejestrować go w NFZ i co z tego wynika. Nie rozstrzyga, czy w twojej sytuacji Belgia ma obowiązek cię ubezpieczać.

Czym jest formularz S1?

S1 to unijne poświadczenie uprawnienia do opieki zdrowotnej dla osoby, która nie mieszka w kraju, w którym jest ubezpieczona. Wydaje go instytucja ubezpieczenia zdrowotnego w kraju, w którym jesteś ubezpieczony. Przekazujesz go instytucji ubezpieczenia zdrowotnego w kraju, w którym mieszkasz. Tak opisuje S1 serwis Your Europe Komisji Europejskiej.

Francuski urząd łącznikowy CLEISS dodaje, że S1 zastąpił dawne formularze E 106, E 109, E 120 i E 121. Jeśli ktoś w urzędzie mówi o „E106”, chodzi o ten sam rodzaj dokumentu.

W Belgii formularz wydaje twoja kasa chorych. Kasa CM — NL: Christelijke Mutualiteit — w swoich broszurach nazywa go verdragsformulier S1 i podaje, że może go przesłać członkom mieszkającym za granicą.

Kogo dotyczy S1 z Belgii?

Najczęściej:

• pracowników transgranicznych, czyli osób, które pracują w Belgii, a mieszkają w innym kraju UE; Your Europe wskazuje, że rejestrują się w kraju pracy i tam proszą o S1;
• pracowników delegowanych na krótki okres (według Your Europe — krótszy niż 2 lata), którzy mogą pozostać ubezpieczeni w kraju, z którego zostali wysłani;
• osób, które mieszkają za granicą i dostają belgijską emeryturę lub świadczenie inwalidzkie — CM opisuje ich sytuację w osobnej broszurze;
• członków rodziny osoby ubezpieczonej w Belgii, jeżeli mieszkają w innym kraju UE.

Uwaga: kraj, w którym jesteś ubezpieczony, wynika z przepisów UE o koordynacji, a nie z obywatelstwa ani twojego wyboru. Your Europe zwraca uwagę, że osoba, która dostaje emeryturę z kraju zamieszkania dającą prawo do opieki zdrowotnej, jest automatycznie objęta systemem tego kraju. Jeśli masz także polską emeryturę albo pracujesz w Polsce, zapytaj NFZ i swoją belgijską kasę, który kraj jest właściwy.

Dlaczego EKUZ nie wystarczy?

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) — FR: carte européenne d'assurance maladie (CEAM), NL: Europese ziekteverzekeringskaart — jest dokumentem na czasowy pobyt. Według serwisu pacjent.gov.pl z EKUZ korzystasz, gdy przebywasz w Polsce turystycznie albo w odwiedzinach u rodziny. Daje ona prawo tylko do leczenia niezbędnego i nieplanowanego.

Jeśli mieszkasz w Polsce, potrzebujesz S1. Po jego rejestracji NFZ zapewnia leczenie w pełnym zakresie, w tym planowe zabiegi, wizyty i konsultacje. Komisja Europejska podkreśla, że w kraju zamieszkania masz prawo do takiego samego traktowania jak osoby ubezpieczone w tym kraju.

Jak zarejestrować S1 w NFZ?

1. Sprawdź dokument z Belgii

Upewnij się, że na S1 są twoje poprawne dane i adres w Polsce. Jeśli czegoś brakuje albo dane się nie zgadzają, poproś belgijską kasę chorych o poprawienie dokumentu, zanim zaniesiesz go do NFZ.

2. Znajdź właściwy oddział NFZ

NFZ podaje, że S1 rejestruje się w oddziale NFZ w województwie, w którym mieszkasz. Nie rejestrujesz go w przychodni ani w szpitalu.

3. Złóż S1 w oddziale

Przekaż oddziałowi formularz S1. Sposób złożenia (osobiście, pocztą, elektronicznie) i ewentualne dodatkowe dokumenty sprawdź na stronie lub na infolinii swojego oddziału — strony NFZ nie podają jednej listy dla całego kraju.

4. Odbierz poświadczenie

Oddział zachowuje S1 w aktach, a tobie wydaje poświadczenie, które uprawnia cię do leczenia w Polsce.

5. Korzystaj z leczenia

Według pacjent.gov.pl, jeśli masz numer PESEL, placówki mogą sprawdzać twoje prawo do świadczeń elektronicznie i nie musisz okazywać poświadczenia. Mimo to zachowaj je na wypadek pytań w rejestracji.

Co z dzieckiem i resztą rodziny?

• Dziecko: NFZ zarejestruje S1 dla dziecka mieszkającego w Polsce tylko wtedy, gdy żaden z rodziców nie ma w Polsce własnego tytułu do ubezpieczenia. Jeśli jeden z rodziców pracuje w Polsce lub jest ubezpieczony w NFZ z innego powodu, NFZ odmówi rejestracji S1 dziecka.
• Pozostali członkowie rodziny: CLEISS wyjaśnia, że to, kto jest członkiem rodziny uprawnionym do świadczeń, określają przepisy kraju zamieszkania, czyli w tym przypadku Polski.

Sytuacje rodzinne, zwłaszcza gdy jedno z rodziców pracuje w Polsce, a drugie w Belgii, wyjaśnij indywidualnie w NFZ i w belgijskiej kasie chorych.

Czy możesz się dalej leczyć w Belgii?

Często tak, ale zależy to od twojego statusu. Your Europe wskazuje, że pracownik transgraniczny ma prawo do leczenia w obu krajach: tam, gdzie pracuje, i tam, gdzie mieszka.

Kasa CM informuje swoich członków mieszkających za granicą, że mają prawo do zwrotu kosztów leczenia w Belgii według przepisów belgijskich. W szpitalu i w aptece rozliczasz się z kasą po okazaniu belgijskiego dowodu osobistego (eIDi) albo karty ISI+. Inne kasy mogą mieć własne procedury — sprawdź je w swojej. Jak działa zapis i członkostwo, wyjaśniamy w poradniku Jak zapisać się do mutuelle krok po kroku.

Kto płaci zasiłek chorobowy?

Rejestracja S1 w NFZ dotyczy leczenia (świadczeń rzeczowych), a nie zasiłków. Komisja Europejska wyjaśnia, że zasiłki pieniężne z tytułu choroby czy macierzyństwa zawsze wypłaca kraj, w którym jesteś ubezpieczony — według jego przepisów.

Jeśli zachorujesz i nie możesz pracować w Belgii, zgłaszasz to belgijskiej kasie. CM podaje, że zaświadczenie o niezdolności do pracy może wypełnić lekarz belgijski albo zagraniczny i trzeba je wysłać do lekarza orzecznika kasy. Terminy zgłoszenia opisujemy w poradniku Choroba — w jakim terminie zgłosić niezdolność do pracy do mutuelle?.

Kiedy trzeba coś zgłosić?

• Przestajesz pracować w Belgii — CM prosi, żeby poinformować kasę jak najszybciej. Zmiana pracy lub statusu może oznaczać koniec ubezpieczenia w Belgii, a więc i S1.
• Przeprowadzasz się — podaj belgijskiej kasie swój zagraniczny adres. Przy przeprowadzce do innego województwa zapytaj NFZ, co zrobić z rejestracją S1.
• Zaczynasz pracę lub działalność w Polsce — może to zmienić kraj właściwy dla ubezpieczenia. Skontaktuj się z NFZ i belgijską kasą, zanim skorzystasz z leczenia na podstawie S1.

Co zrobić, gdy coś nie działa?

• Placówka nie widzi twojego uprawnienia — pokaż poświadczenie z oddziału NFZ. Jeśli go nie masz albo nie masz numeru PESEL, skontaktuj się z oddziałem.
• NFZ odmawia rejestracji — poproś o wyjaśnienie powodu. Jednym z powodów może być S1 dla dziecka, którego rodzic ma polski tytuł do ubezpieczenia.
• Nie masz jeszcze S1 — zwróć się do swojej belgijskiej kasy chorych. Ten poradnik nie opisuje procedury wydania formularza; kasa sprawdzi, czy pozostajesz ubezpieczony w Belgii.
• Wyjeżdżasz na urlop poza Polskę — zapytaj swoją belgijską kasę o EKUZ. CM wydaje kartę na wniosek także członkom mieszkającym za granicą.

Uwaga: poradnik opisuje zasady ogólne. O tym, który kraj cię ubezpiecza i jakie świadczenia ci przysługują, decydują NFZ i belgijska kasa chorych po sprawdzeniu twojej sytuacji.