Rozwód orzeczony w Belgii — jak wpisać go do polskiego aktu małżeństwa?

Jeżeli rozwiodłeś się przed belgijskim sądem rodzinnym — FR: tribunal de la famille, NL: familierechtbank — a twoje małżeństwo jest zapisane w polskim rejestrze stanu cywilnego, nie musisz prowadzić drugiej sprawy w polskim sądzie. Orzeczenia rozwodowe sądów państw UE (z wyjątkiem Danii) wydane w postępowaniach wszczętych od 1 maja 2004 r. są w Polsce uznawane z mocy prawa. Trzeba je tylko wpisać do polskiego aktu małżeństwa jako tzw. wzmiankę dodatkową. Robi to kierownik urzędu stanu cywilnego (USC) w Polsce na twój wniosek.

Poradnik jest dla osób, które dostały w Belgii prawomocny wyrok rozwodowy i chcą, żeby polskie dokumenty pokazywały, że małżeństwo zostało rozwiązane — na przykład przed nowym ślubem, przy sprawach spadkowych albo przy zmianie nazwiska.

Dlaczego wpis w Polsce jest potrzebny?

Belgijski wyrok rozwiązuje małżeństwo, ale polski akt małżeństwa sam się nie zmieni. Dopóki w akcie nie ma wzmianki o rozwodzie, odpis z polskiego USC nadal pokazuje trwające małżeństwo.

Ma to praktyczne znaczenie zwłaszcza przy nowym ślubie. Ambasada RP w Belgii wyjaśnia, że nie można jednocześnie zarejestrować rozwodu i transkrybować aktu kolejnego małżeństwa: najpierw potrzebna jest pozytywna decyzja kierownika USC o wpisaniu wyroku rozwodowego.

Kiedy wystarczy wpis w USC, a kiedy potrzebny jest polski sąd?

Wyrok belgijskiego sądu z ostatnich lat to prawie zawsze pierwszy przypadek. Postępowanie przed sądem okręgowym dotyczy tylko starych wyroków; ten poradnik go nie opisuje.

Co przygotować?

• Wniosek do kierownika USC o wpisanie orzeczenia o rozwodzie jako wzmianki dodatkowej w akcie małżeństwa. Urzędy udostępniają własne wzory — pobierz wzór z urzędu, do którego składasz wniosek.
• Wyrok rozwodowy belgijskiego sądu (oryginał odpisu).
• Zaświadczenie z belgijskiego sądu na formularzu UE (opis niżej).
• Tłumaczenie na język polski — wyroku, a według części urzędów także zaświadczenia.
• Przy wyroku zaocznym (gdy jedna ze stron nie brała udziału w sprawie): dokument potwierdzający, że drugiej stronie doręczono pozew lub równorzędne pismo, albo dokument, z którego wynika, że druga strona wyraźnie zgadza się z wyrokiem.
• Dowód opłaty i ważny dokument tożsamości.

Zaświadczenie z sądu — które i skąd?

Rozporządzenie Rady (UE) 2019/1111 przewiduje standardowe zaświadczenie dotyczące orzeczeń w sprawach małżeńskich (załącznik II, art. 36 ust. 1 lit. a). Wydaje je na wniosek strony sąd państwa, w którym zapadł wyrok — w twoim przypadku sąd belgijski, zwykle ten, który orzekł rozwód. Zapytaj o nie w kancelarii tego sądu — FR: greffei, NL: griffie.

Formularz zawiera m.in.:

• dane sądu, sygnaturę i datę orzeczenia,
• dane małżonków oraz datę i miejsce zawarcia małżeństwa,
• informację, czy wyrok wydano zaocznie i czy stronie nieobecnej doręczono pismo wszczynające postępowanie,
• informację, czy od wyroku przysługują jeszcze środki zaskarżenia,
• dzień, w którym orzeczenie stało się skuteczne w Belgii.

Które zaświadczenie zależy od daty wszczęcia sprawy rozwodowej:

• postępowanie wszczęte od 1 sierpnia 2022 r. — zaświadczenie z art. 36 rozporządzenia 2019/1111,
• postępowanie wszczęte przed 1 sierpnia 2022 r. — zaświadczenie z art. 39 dawnego rozporządzenia 2201/2003.

Uwaga: część stron polskich placówek nadal powołuje się na rozporządzenie 2201/2003. Od 1 sierpnia 2022 r. w nowych sprawach stosuje się rozporządzenie 2019/1111. Jeśli twoja sprawa zaczęła się wcześniej, starsze zaświadczenie nadal jest właściwe.

Tłumaczenie

Według kart usług USC tłumaczenie może wykonać:

• tłumacz przysięgły wpisany na listę Ministra Sprawiedliwości w Polsce,
• tłumacz przysięgły uprawniony w innym państwie UE lub EOG,
• polski konsul.

Przed zamówieniem tłumaczenia zapytaj w wybranym USC, czy oprócz wyroku trzeba przetłumaczyć także zaświadczenie z załącznika II.

Jak złożyć wniosek krok po kroku?

1. Poproś belgijski sąd o zaświadczenie z załącznika II (albo z art. 39 rozporządzenia 2201/2003 przy starszej sprawie). Sprawdź w nim datę skuteczności orzeczenia i rubrykę o wyroku zaocznym.
2. Zamów tłumaczenie wyroku (i zaświadczenia, jeśli urząd tego wymaga).
3. Wybierz USC w Polsce i pobierz jego wzór wniosku. Najprościej zacząć od urzędu, który sporządził twój akt małżeństwa — zapytaj go, czy przyjmie wniosek.
4. Zapłać opłatę skarbową: karty usług USC podają 11 zł za wpisanie wzmianki dodatkowej.
5. Złóż komplet dokumentów:
   • osobiście w USC,
   • przez osobę w Polsce z twoim pełnomocnictwem — za pełnomocnictwo płaci się 17 zł opłaty skarbowej, chyba że udzielasz go wstępnym, zstępnym lub rodzeństwu,
   • pocztą, wysyłając dokumenty bezpośrednio do USC.
6. Poczekaj na wpis. Karty usług USC podają, że sprawa jest załatwiana niezwłocznie, a gdy wymaga wyjaśnień — do miesiąca lub do dwóch miesięcy, zależnie od urzędu.
7. Po wpisie zamów nowy odpis aktu małżeństwa — będzie zawierał wzmiankę o rozwodzie.

Uwaga: Ambasada RP w Belgii podaje, że konsul nie rejestruje wyroku rozwodowego. Niektóre karty usług USC wymieniają złożenie wniosku „za pośrednictwem konsula”. Zanim wybierzesz tę drogę, napisz do konsulatu w Brukseli i zapytaj, czy przyjmie twoje dokumenty. Wyjątek opisuje następna sekcja.

Chcesz wrócić do nazwiska sprzed ślubu?

Jeśli po ślubie zmieniłeś nazwisko, możesz złożyć oświadczenie o powrocie do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa. W Belgii przyjmuje je konsul RP w Brukseli.

• Termin: rok od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Od 8 października 2025 r. termin wydłużono z trzech miesięcy do roku; jeśli trzymiesięczny termin nie upłynął przed tą datą, również wydłużył się do roku. Po terminie zostaje tylko administracyjna zmiana nazwiska.
• Opłata w konsulacie: 60 euro (karta lub gotówka).
• Oświadczenie składasz osobiście, po umówieniu wizyty w systemie e-konsulat.
• Dokumenty: odpis prawomocnego wyroku rozwodowego, odpis skrócony lub zupełny aktu małżeństwa z polskiego USC, ważny polski paszport lub dowód osobisty. Przy rozwodzie orzeczonym poza Polską konsulat prosi o wcześniejszy e-mail (bruksela.konsul@msz.gov.pl), żeby ustalić potrzebne dokumenty.
• W tym trybie wracasz tylko do nazwiska sprzed ostatniego małżeństwa.

Ważne: według Ambasady RP w Belgii, składając przed konsulem oświadczenie o powrocie do nazwiska, jednocześnie składasz wniosek o wpisanie wyroku rozwodowego do polskiego rejestru stanu cywilnego. Konsul sporządza protokół i przesyła go do USC, który sporządził akt małżeństwa. Nie musisz więc osobno wysyłać wniosku do USC.

Ślub był w Belgii i nie został przeniesiony do polskich ksiąg

Jeśli małżeństwo zawarłeś w Belgii i nigdy nie złożyłeś wniosku o transkrypcję aktu małżeństwa, w polskim rejestrze nie ma aktu, do którego można dopisać rozwód. Ambasada RP w Belgii wskazuje, że wniosek o transkrypcję aktu małżeństwa można złożyć także wtedy, gdy małżeństwo zostało już rozwiązane rozwodem. Zapytaj konsulat, jak w takiej sytuacji połączyć transkrypcję z wpisem rozwodu.

Jak wygląda zgłoszenie małżeństwa w drugą stronę — z Polski do belgijskiej gminy — opisuje poradnik Ślub w Polsce, zameldowanie w Belgii — jak zgłosić małżeństwo w gminie.

Co zrobić, jeśli USC odmówi wpisu?

Kierownik USC może odmówić wpisania wzmianki, gdy:

• uznanie wyroku byłoby wyraźnie sprzeczne z polskim porządkiem publicznym,
• wyrok wydano zaocznie, a stronie nieobecnej nie doręczono należycie pozwu i nie zgodziła się ona z wyrokiem,
• wyrok jest nie do pogodzenia z innym orzeczeniem w sprawie tych samych osób.

Odmowa nie jest decyzją administracyjną, od której składa się odwołanie. Kierownik USC zawiadamia cię o niej na piśmie i podaje przyczyny. Możesz wtedy złożyć wniosek do polskiego sądu, aby ustalił, czy belgijski wyrok podlega uznaniu.

Najczęstsza przyczyna kłopotów to wyrok zaoczny bez dowodu doręczenia pozwu. Sprawdź tę rubrykę w zaświadczeniu, zanim wyślesz dokumenty.

Krótka lista kontrolna

1. Wyrok rozwodowy z belgijskiego sądu rodzinnego — jest prawomocny i skuteczny.
2. Zaświadczenie z załącznika II (lub z art. 39 przy sprawie sprzed 1.08.2022).
3. Tłumaczenie na polski.
4. Wniosek do USC i opłata 11 zł (plus 17 zł za pełnomocnictwo, jeśli dotyczy).
5. Jeśli wracasz do nazwiska sprzed ślubu — wizyta w konsulacie w ciągu roku od uprawomocnienia wyroku; wniosek o wpis rozwodu jest wtedy częścią oświadczenia.
6. Po wpisie — nowy odpis aktu małżeństwa.