Potrzebuję psychologa — jak znaleźć refundowane sesje bez skierowania?

Tak — w Belgii można skorzystać z refundowanej opieki psychologicznej pierwszej linii bez skierowania od lekarza, ale trzeba wybrać psychologa lub ortopedagoga klinicznego, który pracuje w ramach konwencji z INAMI/RIZIVi i należy do sieci zdrowia psychicznego.

Ten system to opieka psychologiczna pierwszej liniii — FR: soins psychologiques de première ligne, NL: eerstelijnspsychologische zorg. Specjaliści pracują w sieciach zdrowia psychicznego — FR: réseaux de santé mentalei, NL: netwerken geestelijke gezondheid. Zasady i stawki są federalne, czyli takie same w Brukseli, Flandrii i Walonii.

Najczęstszy błąd polega na założeniu, że każdy psycholog ma te same stawki. Tak nie jest. Psycholog spoza konwencji ustala własną cenę.

Co trzeba sprawdzić przed pierwszą wizytą

Zapytaj specjalistę o trzy rzeczy:

1. czy jest psychologiem konwencjonowanym — FR: psychologue conventionnéi, NL: geconventioneerde psycholoog — w ramach sieci zdrowia psychicznego;
2. czy konkretna wizyta i godzina są rozliczane w ramach tej konwencji;
3. czy chodzi o wsparcie pierwszej linii, leczenie psychologiczne czy wizytę całkowicie prywatną.

Samo znalezienie nazwiska psychologa w internecie nie wystarcza. Według Test-Achats tylko część psychologów klinicznych i ortopedagogów ma konwencję, a większość z nich pracuje w niej tylko częściowo. Ten sam specjalista może więc przyjmować część pacjentów w ramach konwencji, a część prywatnie, po innej cenie.

Czy potrzebne jest skierowanie

Nie. Na wizytę u psychologa konwencjonowanego umawiasz się bezpośrednio, bez recepty i bez skierowania od lekarza rodzinnegoi. INAMI/RIZIV podaje, że interwencje w środowisku lokalnym i wsparcie psychologiczne pierwszej linii są dostępne bezpośrednio, bez recepty; serwis Parlons-en / Spreek erover dodaje, że wizytę umawiasz bez skierowania.

Pierwsza sesja służy wysłuchaniu Twojego problemu i ustaleniu, jaka forma pomocy jest właściwa. Jeżeli potrzebne jest leczenie psychologiczne, specjalista sporządza na pierwszej sesji bilans funkcjonalny — FR: bilan fonctionneli, NL: functioneel bilan, czyli ocenę potrzeb, na podstawie której planuje dalsze sesje.

Brak skierowania nie oznacza jednak, że każda forma psychoterapii w Belgii automatycznie podlega refundacji. Dotyczy to tylko sesji w ramach konwencji w sieci.

Jakie formy pomocy obejmuje system

Sieci oferują trzy rodzaje pomocy:

• interwencje w środowisku lokalnym — np. programy profilaktyczne w szkole lub w klubie sportowym; są bezpłatne;
• wsparcie psychologiczne pierwszej linii — FR: soutien psychologique de première ligne, NL: eerstelijnspsychologische ondersteuning — krótsza forma pomocy indywidualnej lub grupowej;
• leczenie psychologiczne pierwszej linii — FR: traitement psychologique de première ligne, NL: psychologische behandeling — dłuższa pomoc zaplanowana po bilansie funkcjonalnym.

Ile płaci pacjent od 24. roku życia

Według INAMI dla osób w wieku 24 lat lub więcej w ramach konwencji:

• pierwsza indywidualna sesja jest bezpłatna;
• każda kolejna indywidualna sesja kosztuje pacjenta 11 euro;
• przy podwyższonej refundacji (BIMi) — FR: intervention majorée, NL: verhoogde tegemoetkoming — udział pacjenta wynosi 4 euro;
• sesja grupowa kosztuje 2,50 euro;
• interwencje w środowisku lokalnym (np. w szkole) są bezpłatne.

Jeżeli wracasz do psychologa po przerwie albo zmieniasz specjalistę, zapytaj, czy kolejna „pierwsza” sesja również będzie bezpłatna.

Są to kwoty udziału własnego w ramach obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Nie stosuj ich do psychologa przyjmującego prywatnie poza konwencją — takiego specjalistę zapytaj o cenę przed wizytą.

Jeżeli nie wiesz, czy masz status BIM, przeczytaj: BIM — kiedy kasa chorych przyznaje wyższą refundację, a kiedy trzeba złożyć wniosek?

Dzieci i młodzi do 23 lat włącznie

Od 1 lutego 2024 r. dzieci i młodzież do 23. roku życia włącznie nie płacą udziału własnego: sesje indywidualne i grupowe w ramach konwencji są dla nich bezpłatne.

Są dwa rodzaje sieci:

• sieć dla dzieci i młodzieży — do 23 lat włącznie;
• sieć dla dorosłych — od 15 lat.

Młodzi w wieku 15–23 lat mogą więc wybrać, w której sieci znajdą lepiej dopasowaną pomoc. Nie zakładaj, że 18. urodziny automatycznie przenoszą pacjenta do jednego konkretnego systemu. Od wyboru sieci zależy jednak limit sesji wsparcia (patrz niżej).

Ile sesji jest refundowanych

Limity liczone są w okresie 12 miesięcy i zależą od rodzaju sieci oraz formy pomocy.

Sieć dla dorosłych

W przypadku wsparcia psychologicznego pierwszej linii refundowanych jest maksymalnie 8 indywidualnych sesji w okresie 12 miesięcy.

Przy leczeniu psychologicznym liczba sesji jest ustalana na podstawie potrzeb wynikających z bilansu funkcjonalnego; według INAMI/RIZIV przeciętnie jest to ok. 8 sesji, a maksymalnie 20 sesji indywidualnych.

Sieć dla dzieci i młodzieży

Dla wsparcia pierwszej linii przewidziano maksymalnie 10 indywidualnych sesji w okresie 12 miesięcy.

W przypadku leczenia psychologicznego możliwe jest do 20 indywidualnych sesji (według INAMI/RIZIV przeciętnie ok. 10).

Sesje grupowe są dostępne w takiej liczbie, jaka jest potrzebna — nie mają liczbowego limitu jak sesje indywidualne.

Jak znaleźć właściwego psychologa

Nie szukaj wyłącznie hasła „psycholog refundowany”. Najpierw znajdź sieć zdrowia psychicznego dla miejsca, w którym chcesz otrzymać pomoc, a następnie sprawdź listę współpracujących specjalistów.

1. Wejdź na stronę INAMI Parlons-en (po francusku) albo RIZIV Spreek erover (po niderlandzku).
2. Wybierz grupę wiekową i kliknij na mapę albo wpisz kod pocztowy — zobaczysz sieci działające w Twojej okolicy.
3. Na stronie sieci znajdź listę psychologów i ortopedagogów konwencjonowanych oraz sposób kontaktu.
4. Przy umawianiu wizyty potwierdź warunki i cenę.

Możesz użyć prostego pytania:

„Czy ta konkretna konsultacja jest rozliczana w ramach convention INAMI/RIZIV dla soins psychologiques de première ligne / eerstelijnspsychologische zorg?”

Poproś również o potwierdzenie ceny przed wizytą. Nie zakładaj, że znajdziesz w sieci specjalistę mówiącego po polsku — o język konsultacji zapytaj przy pierwszym kontakcie.

Konwencja INAMI a dodatkowa refundacja mutuelle

To dwa różne mechanizmy.

Konwencyjna opieka psychologiczna jest finansowana z obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego i ma te same stawki w każdej kasie chorych. Niezależnie od tego poszczególne mutuellei oferują w ramach ubezpieczenia dodatkowego własne zwroty za psychologa lub psychoterapię — najczęściej u specjalistów spoza konwencji.

Takie dodatki:

• różnią się między kasami chorych;
• mają własne limity, warunki i formularze;
• zwykle wymagają, by terapeuta miał określone uprawnienia zawodowe (np. był psychologiem lub ortopedagogiem klinicznym uznanym w Belgii);
• zwykle nie obejmują sesji już refundowanych z ubezpieczenia obowiązkowego.

Przykład: Partenamut w ramach swoich „Avantages” podaje 20 euro za sesję, maks. 20 sesji i 400 euro rocznie, za sesje poza konwencją INAMI. Inne kasy, np. CM, mają własne kwoty i warunki, które mogą zależeć od wieku i statusu BIM — sprawdź je w swojej kasie.

Zanim zapłacisz prywatną stawkę z założeniem, że „mutuelle odda”, sprawdź dokładne warunki swojej kasy chorych. Jeśli porównujesz kasy, pomocny będzie poradnik Jak wybrać mutuelle w Belgii i na co uważać przy porównywaniu ofert.

Co zrobić, jeśli psycholog mówi, że nie ma miejsc w konwencji

Psycholog może mieć ograniczoną liczbę godzin finansowanych w sieci. Wtedy:

1. zapytaj, czy istnieje lista oczekujących;
2. poproś o nazwę sieci, do której należy;
3. sprawdź innych specjalistów w tej samej sieci;
4. zapytaj o sesje grupowe, jeśli taka forma Ci odpowiada;
5. porównaj ewentualną prywatną cenę z dodatkowym świadczeniem swojej mutuelle.

Nie rezygnuj z poszukiwania pomocy tylko dlatego, że pierwszy wybrany gabinet nie ma dostępnego miejsca w konwencji.

Gdy potrzebna jest pilna pomoc

System refundowanych planowych sesji psychologicznych nie zastępuje pomocy kryzysowej. Przy bezpośrednim zagrożeniu zdrowia lub życia dzwoń pod numer alarmowy 112, a nie czekaj na zwykły termin u psychologa.

Jeżeli myślisz o samobójstwie albo martwisz się o bliską osobę, możesz porozmawiać z telefonem zaufania:

• po francusku: Centre de Prévention du Suicide, linia wsparcia 0800 32 123;
• po niderlandzku: Zelfmoordlijn 1813, numer 1813 — czynny całą dobę, rozmowa jest anonimowa i bezpłatna; dostępny jest też czat.

Uwaga: limity sesji i kwoty udziału własnego mogą się zmienić. Przed wizytą potwierdź je u specjalisty lub w swojej kasie chorych.