Dochód samozatrudnionego spadł — jak obniżyć zaliczkowe składki społeczne?

Jeżeli jesteś samozatrudniony w Belgii i twój dochód w 2026 r. wyraźnie spadł, możesz poprosić swoją caisse d’assurances sociales / socialeverzekeringsfonds o obniżenie zaliczkowych składek społecznych.

To nie jest automatyczne umorzenie składek. Fundusz musi zaakceptować niższą podstawę, a później składki zostaną ostatecznie przeliczone według rzeczywistego dochodu za 2026 r.

Dlaczego składka na fakturze może nie odpowiadać obecnym dochodom

Ostateczne składki samozatrudnionego są obliczane na podstawie dochodu zawodowego z tego samego roku.

Problem polega na tym, że administracja podatkowa zna ostateczny dochód dopiero później. Dlatego najpierw płacisz cotisations provisoires / voorlopige bijdragen.

Dla osoby prowadzącej działalność już od dłuższego czasu zaliczki są zasadniczo wyliczane na podstawie dochodu sprzed trzech lat. W 2026 r. punktem odniesienia jest więc zwykle dochód z 2023 r.

Gdy fiskus przekaże funduszowi ostateczny dochód za 2026 r., nastąpi regularisation / regularisatie:

• jeśli zapłaciłeś za mało — dopłacisz,
• jeśli zapłaciłeś za dużo — powstanie kwota do zwrotu lub rozliczenia.

Kiedy możesz poprosić o obniżenie

Jeżeli rozsądnie przewidujesz, że twój netto belastbaar beroepsinkomen / revenu professionnel net imposable za 2026 r. będzie niższy niż podstawa, na której naliczono zaliczki, możesz wystąpić do funduszu o ich zmniejszenie.

Fundusz może wymagać obiektywnych elementów, które pokazują, że niższy dochód jest realistyczny.

Mogą to być na przykład:

• zestawienie przychodów i kosztów za bieżący rok,
• wyniki księgowe,
• utrata ważnego klienta,
• rozwiązane kontrakty,
• wyraźny spadek obrotów,
• prognoza księgowego,
• dokumenty dotyczące dłuższej przerwy w działalności.

Nie istnieje jedna identyczna lista dowodów dla każdej caisse sociale.

Jak złożyć wniosek

1. Sprawdź podstawę obecnych zaliczek

Na wezwaniu do zapłaty albo w portalu funduszu sprawdź, od jakiego dochodu wyliczono bieżące składki.

2. Oszacuj dochód za cały 2026 rok

Nie patrz tylko na obrót.

Dla składek społecznych znaczenie ma dochód zawodowy ustalany podatkowo — w uproszczeniu przychody po odjęciu kosztów zawodowych i odpowiednich pozycji wpływających na dochód netto.

Jeżeli masz księgowego, poproś o prognozę dochodu za cały rok.

3. Złóż prośbę do swojego funduszu

Wniosek składa się do funduszu ubezpieczeń społecznych, do którego jesteś zapisany — nie bezpośrednio do INASTI/RSVZ.

Niektóre fundusze pozwalają zmienić szacowany dochód w portalu klienta. Przykładowo Liantis umożliwia złożenie wniosku o obniżenie w My Liantis, ale niższa kwota wymaga akceptacji doradcy.

4. Zachowaj decyzję i nowy harmonogram

Po zaakceptowaniu zmiany sprawdź:

• od jakiego kwartału stosowana jest niższa składka,
• jaka podstawa dochodu została przyjęta,
• czy wcześniejsze kwartały wymagają osobnego rozliczenia,
• jaki termin płatności obowiązuje.

Ile można obniżyć w 2026 roku

To zależy od twojego statusu.

Dla samozatrudnionego w działalności głównej (indépendant à titre principal / zelfstandige in hoofdberoep) istnieje minimalna podstawa składek.

INASTI/RSVZ podaje dla 2026 r. minimalny dochód będący podstawą dla działalności głównej w wysokości 17 374,08 euro. Jeżeli fundusz zaakceptuje prognozę poniżej tego progu, w działalności głównej nadal płacisz w 2026 r. składkę minimalną 890,42 euro kwartalnie. Dla kwartałów w statusie primostartera obowiązują odrębne reguły: próg 8 972,07 euro i składka minimalna 459,82 euro kwartalnie.

To kwoty ustawowe z tabeli SPF Sécurité sociale na 2026 r. bez kosztów zarządzania (FR: frais de gestion, NL: beheerskosten). Każdy fundusz dolicza do składki własne koszty zarządzania, dlatego kwota na twoim wezwaniu do zapłaty będzie nieco wyższa i może się różnić między funduszami.

Oznacza to, że osoba w działalności głównej nie może dowolnie obniżyć zaliczki do zera wyłącznie dlatego, że w danym kwartale ma niewielki obrót.

Inne zasady mogą dotyczyć m.in.:

• działalności dodatkowej,
• student-indépendant / student-zelfstandige,
• małżonka pomagającego,
• emeryta wykonującego działalność,
• osoby po osiągnięciu wieku emerytalnego bez pobierania emerytury.

Największe ryzyko: zbyt niska prognoza

Nie zaniżaj przewidywanego dochodu tylko po to, aby chwilowo zmniejszyć fakturę.

Jeżeli po zakończeniu roku okaże się, że rzeczywisty dochód był wyższy niż podstawa zatwierdzonych obniżonych zaliczek, przy regularizacji:

• dopłacisz brakującą składkę,
• zapłacisz także ustawowe podwyższenia (majorations / verhogingen). Kasy ubezpieczeń społecznych (np. Xerius) opisują je jako 3% od niezapłaconej kwoty za każdy kwartał zaległości i jednorazowo 7% od salda niezapłaconego na koniec roku. Dokładne naliczenie w twojej sprawie potwierdzi fundusz.

Jeżeli w trakcie roku sytuacja się poprawi, możesz poprosić o ponowne podniesienie zaliczek albo dobrowolnie wpłacić więcej przed końcem roku, aby ograniczyć późniejszą dopłatę.

Obniżenie to nie to samo co odroczenie lub zwolnienie

Przy problemach finansowych funkcjonują różne mechanizmy.

Obniżenie zaliczek

Ma sens, gdy dochód w bieżącym roku rzeczywiście będzie niższy niż podstawa zaliczek.

Plan spłaty

Ma sens, gdy składka jest prawidłowa, ale chwilowo nie masz płynności. Warunki ustalasz z funduszem.

Zwolnienie ze składek

To odrębna procedura dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej lub ekonomicznej. Według INASTI okresy zwolnienia nie liczą się do emerytury, dlatego nie traktuj go jak zwykłego zamiennika obniżenia zaliczek.

INASTI zaleca, aby przy problemach najpierw skontaktować się z funduszem i sprawdzić możliwość obniżenia lub planu spłaty.

Co zrobić, jeśli dostałeś już wysoką fakturę

Nie ignoruj terminu płatności.

Skontaktuj się z funduszem przed terminem i jednocześnie:

1. poproś o symulację składki po obniżeniu dochodu,
2. złóż formalny wniosek o zmianę zaliczek,
3. zapytaj, czy do czasu decyzji trzeba zapłacić pierwotną kwotę,
4. jeżeli nie możesz zapłacić — omów plan spłaty.

Brak płatności bez uzgodnienia może prowadzić do ustawowych podwyższeń.

Przykład

W 2023 r. działalność przynosiła wysoki dochód, ale w 2026 r. straciłeś głównego klienta i prognoza księgowego pokazuje znacznie niższy dochód.

Nie musisz czekać kilka lat na regularizację. Możesz w 2026 r. przekazać prognozę funduszowi i wystąpić o niższą podstawę zaliczek.

Jeżeli później pozyskasz nowych klientów i prognoza wzrośnie, skoryguj zaliczki ponownie. To bezpieczniejsze niż pozostawienie zbyt niskiej podstawy do końca roku.