Ortodonta, laptop i obóz po rozstaniu — jak rozliczać frais extraordinaires dziecka?

Po rozstaniu rodziców część większych wydatków na dziecko może być rozliczana jako frais extraordinaires (NL: buitengewone kosten), czyli koszty nadzwyczajne. Nie oznacza to jednak, że każdy zakup poza zwykłymi alimentami automatycznie dzieli się po połowie.

Najpierw trzeba przeczytać własny wyrok, ugodę albo zatwierdzone porozumienie. Może ono określać inny katalog kosztów, inną proporcję podziału albo inną procedurę niż reguły domyślne.

Czym są frais extraordinaires?

Belgijskie przepisy wykonawcze do art. 203 Kodeksu cywilnego zawierają katalog wydatków, które mogą być traktowane jako nadzwyczajne.

Obejmuje on m.in. określone koszty:

• medyczne i paramedyczne;
• szkolne i edukacyjne;
• związane z rozwojem dziecka;
• niektóre wydatki na zajęcia, pobyt lub sprzęt potrzebny dziecku.

Katalog nie oznacza, że każdy wydatek o podobnej nazwie automatycznie podlega zwrotowi.

Czy ortodonta jest kosztem nadzwyczajnym?

Koszty zdrowotne, w tym określone leczenie specjalistyczne i ortodontyczne, mogą należeć do frais extraordinaires. Rozporządzenie wymienia leczenie ortodontyczne wprost wśród kosztów medycznych i paramedycznych, pod warunkiem że zalecił je lekarz lub inny właściwy podmiot.

Rozlicza się jednak rzeczywisty koszt po uwzględnieniu refundacji z mutuellei, ubezpieczenia albo innych zwrotów.

Przykład: jeżeli rachunek wynosi 1 000 euro, a mutuelle i dodatkowe ubezpieczenie zwrócą 400 euro, podstawą podziału nie powinno być automatycznie pełne 1 000 euro, lecz koszt pozostający po refundacjach — zgodnie z wyrokiem lub umową rodziców.

A laptop do szkoły?

Sprzęt szkolny może być objęty kosztami nadzwyczajnymi, jeżeli spełnia warunki wynikające z orzeczenia i przepisów. Rozporządzenie wymienia wśród kosztów szkolnych zakup sprzętu komputerowego i drukarki z oprogramowaniem potrzebnym do nauki.

Przy laptopie szczególnie ważne jest wcześniejsze uzgodnienie:

• czy zakup jest rzeczywiście potrzebny;
• jaki sprzęt jest wymagany przez szkołę;
• jaki budżet jest rozsądny;
• czy szkoła albo inna instytucja oferuje dopłatę, wypożyczenie lub refundację.

Zakup droższego modelu bez konsultacji nie daje automatycznie prawa do żądania od drugiego rodzica części całej ceny.

Czy obóz albo zajęcia dodatkowe też się liczą?

Niektóre koszty zajęć, wyjazdów lub aktywności dziecka mogą mieścić się w katalogu kosztów nadzwyczajnych. Rozporządzenie wymienia m.in. składki, podstawowe wyposażenie oraz koszty obozów i stażów związanych z zajęciami kulturalnymi, sportowymi lub artystycznymi, a wśród kosztów szkolnych — kilkudniowe wyjazdy szkolne (np. classes de neige, classes vertes).

Kluczowe jest jednak to, co przewiduje konkretny wyrok lub porozumienie oraz czy wydatek wymagał wcześniejszej zgody.

Nie zakładaj, że każdy obóz wakacyjny, sport czy hobby jest automatycznie wydatkiem nadzwyczajnym.

Czy trzeba wcześniej uzyskać zgodę drugiego rodzica?

Co do zasady przy wydatkach, które nie są nagłe ani konieczne, przepisy przewidują uprzednie uzgodnienie celu i wysokości kosztu. Droits Quotidiens radzi, by poza sytuacjami pilnymi poprosić drugiego rodzica o pisemną zgodę przed poniesieniem wydatku; notaire.be również wskazuje, że poza nagłymi przypadkami potrzebne jest wcześniejsze uzgodnienie i wyraźna zgoda drugiego rodzica.

Dlatego przed większym wydatkiem wyślij drugiemu rodzicowi konkretną informację:

• czego dotyczy koszt;
• dlaczego jest potrzebny;
• jaka jest przewidywana cena;
• czy są tańsze warianty;
• jakie refundacje mogą być dostępne.

Najlepiej zrobić to w formie, którą później można udokumentować.

Co w nagłej sytuacji?

Przy pilnym lub koniecznym wydatku zdrowotnym wcześniejsze uzgodnienie może nie być praktycznie możliwe.

Zachowaj wtedy dokument medyczny, rachunek, dowód płatności oraz informacje o refundacji. Powiadom drugiego rodzica możliwie szybko.

Nie rozszerzaj jednak wyjątku „pilności” na zwykłe zakupy planowane z wyprzedzeniem.

Czy koszty zawsze dzieli się 50/50?

Nie.

Proporcja wynika przede wszystkim z wyroku, ugody albo porozumienia. Może to być połowa, ale może być też inny udział odpowiadający sytuacji rodziców.

Dlatego przy każdym żądaniu zwrotu najpierw sprawdź dokument, który reguluje obowiązek utrzymania dziecka.

Jak uwzględniać refundacje i stypendia?

Przed podziałem kosztu należy odjąć zwroty związane z danym wydatkiem.

Dotyczy to np.:

• refundacji mutuelle;
• ubezpieczenia hospitalizacyjnego lub dentystycznego;
• stypendiów;
• dopłat szkolnych;
• innych świadczeń przypisanych do konkretnego kosztu.

Rodzic otrzymujący refundację powinien przedstawić jej wysokość wraz z rozliczeniem.

Jak wygląda domyślne rozliczenie?

Domyślne zasady wynikają z rozporządzenia królewskiego z 22 kwietnia 2019 r., które według bazy Justel weszło w życie 12 maja 2019 r. (opublikowano je 2 maja 2019 r. w Moniteur belge). Droits Quotidiens wyjaśnia, że dotyczą wyroków oraz porozumień rozwodowych zawartych po wejściu tych zasad w życie i stosuje się je tylko wtedy, gdy wyrok lub porozumienie niczego innego nie przewiduje. Przy starszych orzeczeniach i umowach sprawdź, jakie zasady rozliczania w nich zapisano.

W modelu domyślnym koszty nadzwyczajne są rozliczane kwartalnie (na koniec każdego kwartału), z przedstawieniem zestawienia i kopii dokumentów potwierdzających.

Po przekazaniu kompletnego rozliczenia kwota należna drugiemu rodzicowi jest płatna w ciągu 15 dni od otrzymania dokumentów, chyba że orzeczenie lub porozumienie przewiduje inny system.

W rozliczeniu warto podać:

Dołącz kopie faktur, potwierdzeń płatności i dokumentów o zwrotach.

Co z refundacjami, które przychodzą później?

Jeżeli refundacja pojawi się dopiero po wcześniejszym rozliczeniu, trzeba ją uwzględnić w kolejnym zestawieniu.

Przepisy przewidują także przekazywanie informacji i dokumentów o otrzymanych refundacjach i świadczeniach. Rodzic, który otrzymuje stypendium lub inne świadczenie na naukę dziecka, przekazuje drugiemu rodzicowi zestawienie z kopiami dokumentów, gdy tylko je ma, i co najmniej raz w roku we wrześniu. Nie wolno rozliczać tego samego kosztu dwa razy.

Czy można ustalić provision albo forfait?

Rodzice mogą mieć w wyroku lub porozumieniu system zaliczek, stałej kwoty albo innego sposobu rozliczania.

Jeżeli taki mechanizm istnieje, stosuj go w pierwszej kolejności. Nie zastępuj go samodzielnie systemem kwartalnych rachunków tylko dlatego, że ogólne rozporządzenie przewiduje taki model domyślny.

Co zrobić, gdy drugi rodzic odmawia zapłaty?

Najpierw sprawdź:

1. czy wydatek rzeczywiście należy do kategorii objętej orzeczeniem;
2. czy wymagana była wcześniejsza zgoda;
3. czy zgoda została udokumentowana;
4. czy odjęto wszystkie refundacje;
5. czy zastosowano prawidłowy procent podziału;
6. czy przekazano rachunki i dowody.

Następnie wyślij uporządkowane rozliczenie i zachowaj dowód doręczenia.

Jeżeli spór się utrzymuje, właściwy może być sąd rodzinny. Przy starszym albo nietypowym wyroku warto skonsultować jego treść przed rozpoczęciem egzekwowania kosztu.

A jeśli wyrok pochodzi z Polski?

Nie zakładaj automatycznie, że belgijski katalog frais extraordinaires zmienia treść polskiego orzeczenia.

Przy sprawie transgranicznej najpierw trzeba ustalić, jakie prawo i jakie orzeczenie reguluje obowiązek oraz w jaki sposób jest ono wykonywane w Belgii.

Ten poradnik dotyczy belgijskiego modelu kosztów nadzwyczajnych.

Najważniejsze

Przy kosztach dziecka po rozstaniu najpierw przeczytaj wyrok lub umowę. Przy planowanych większych wydatkach uzgodnij wcześniej cel i cenę, zachowaj rachunki, odejmij refundacje i rozlicz koszt zgodnie z ustaloną proporcją. „Frais extraordinaires” nie oznacza automatycznie „wszystko po połowie”.