Fałszywa promocja w belgijskim sklepie — jak sprawdzić najniższą cenę z 30 dni i zgłosić naruszenie?

Jeżeli belgijski sklep reklamuje obniżkę ceny towaru, co do zasady ceną odniesienia jest najniższa cena tego produktu stosowana przez sprzedawcę w okresie 30 dni przed ogłoszeniem obniżki. Porównanie wyłącznie z wysoką ceną katalogową producenta może wprowadzać w błąd. Gdy widzisz podejrzaną przecenę, zabezpiecz reklamę i sprawdź, jaki dokładnie rabat jest obiecywany.

Co oznacza zasada 30 dni?

Belgijska Federalna Służba Publiczna Gospodarki — FR: SPF Économie, NL: FOD Economie — publikuje wytyczne o ogłaszaniu obniżek cen. Według omówień belgijskich kancelarii (Altius, kwiecień 2025; Osborne Clarke, styczeń 2026) sprzedawca ogłaszający redukcję ceny musi obok ceny sprzedaży wyraźnie podać „cenę wcześniejszą”, czyli cenę referencyjną — sam procent rabatu nie wystarcza. Rabatu nie można liczyć od ceny „zwykłej”, zalecanej ani od sztucznej ceny stosowanej tylko przez chwilę, więc sklep nie może dowolnie podnieść „starej ceny” tuż przed promocją, aby pokazać atrakcyjniejszą zniżkę.

Według wytycznych SPF Économie z 9 lutego 2026 r. cena referencyjna to najniższa cena stosowana przez sprzedawcę w 30 dniach przed obniżką, ustalana osobno dla każdego kanału sprzedaży i każdego punktu sprzedaży. Do kolejnych cen referencyjnych wlicza się także krótkie promocje — nawet jednodniowe. Sklep nie może wymagać od klienta zeskanowania kodu QR, żeby poznać cenę referencyjną.

Według tych źródeł:

• dla produktu wprowadzonego na rynek mniej niż 30 dni wcześniej stosuje się krótszy okres odniesienia — według wytycznych SPF Économie co najmniej 7 dni;
• ogólna zapowiedź bez cen (np. SMS „do -50%”) nie musi podawać ceny referencyjnej, ale nie może wprowadzać w błąd, a przy samych produktach cena referencyjna musi już być podana;
• bardzo długie utrzymywanie obniżki może wprowadzać w błąd, bo obniżona cena staje się w praktyce ceną zwykłą.

Przykład: sklep przez większą część poprzedniego miesiąca sprzedawał produkt za 80 euro, następnie na krótko podniósł cenę do 120 euro i ogłosił „-25%: teraz 90 euro”. Jeśli chodzi o zwykłe ogłoszenie obniżki tego samego produktu, to pokazanie rabatu liczonego od 120 euro jest niezgodne z regułą ceny odniesienia: najniższa cena z 30 dni wynosiła 80 euro, więc 90 euro nie jest w ogóle obniżką.

Nie myl ceny katalogowej sugerowanej przez producenta z ceną faktycznie stosowaną przez konkretny sklep. Według Osborne Clarke i wytycznych SPF Économie cena „zalecana” przez dostawcę nie może być ceną referencyjną obniżki; sklep może się do niej odwołać tylko jako do porównania cen (bez przekreśleń i procentów), a przekreślona cena zalecana, procent ze znakiem minus czy słowo „rabat” mogą sprawić, że klient odczyta to jako obniżkę. Test Achats dokumentował przypadki reklamowania procentowej obniżki w odniesieniu do ceny katalogowej zamiast najniższej ceny z poprzednich 30 dni.

Jak sprawdzić podejrzaną promocję?

1. Zapisz dokładną nazwę i wariant produktu: model, pojemność, kolor, rozmiar lub EAN.
2. Zrób zrzuty ekranu z ceną „przed”, ceną „po”, procentem rabatu, datą oraz nazwą sprzedawcy. W sklepie stacjonarnym sfotografuj etykietę i identyfikację produktu, nie utrwalając niepotrzebnie danych innych klientów.
3. Poszukaj własnych potwierdzeń wcześniejszych cen: historii zamówienia, zapisanej oferty, korespondencji, archiwum koszyka.
4. Zweryfikuj, czy porównujesz ten sam produkt i tego samego sprzedawcę. Marketplace może skupiać wielu sprzedawców z różnymi historiami cen.
5. Sprawdź, czy reklamowana obniżka dotyczy zwykłej sprzedaży dla wszystkich, czy szczególnej promocji. Nie każda zniżka indywidualna lub mechanizm lojalnościowy jest oceniany identycznie — odrębne scenariusze opisują wytyczne SPF Économie.

Czy każda cena przekreślona w sklepie jest oszustwem?

Nie. Wątpliwość pojawia się wtedy, gdy sposób prezentacji ceny albo procentu rabatu wprowadza w błąd. Reguły mogą się różnić dla szczególnych mechanizmów. Według omówienia Altius i wytycznych SPF Économie co do zasady nie są ogłoszeniem obniżki ceny m.in.:

• oferty łączone, np. „1+1 gratis” albo drugi produkt za pół ceny;
• zniżki spersonalizowane, np. bon urodzinowy, oraz zniżki w programach lojalnościowych;
• porównania cen i hasła typu „najlepsza cena”.

Altius wymienia też wyjątki od reguły 30 dni, m.in. dla produktów łatwo psujących się lub z krótkim terminem przydatności. Przy stopniowo zwiększanej obniżce w ramach tej samej akcji (łącznie do 30 dni, np. z -20% do -50%) sklep może według Altius i Osborne Clarke zachować tę samą początkową cenę referencyjną. We wszystkich tych przypadkach nadal obowiązuje ogólny zakaz wprowadzania klienta w błąd co do ceny i korzyści cenowej. Nie zakładaj, że na podstawie jednego starego zrzutu ekranu można już udowodnić naruszenie.

Nie chodzi również o porównanie sklepów: cena konkurencji nie jest automatycznie ceną odniesienia sprzedawcy. Porównanie z ceną konkurencji to odrębna forma reklamy i nie powinno sugerować obniżki własnej wcześniejszej ceny sklepu.

Jak złożyć reklamację?

Najpierw napisz do sprzedawcy. Podaj produkt, datę, reklamowane ceny oraz konkretny powód, dla którego uważasz porównanie za wprowadzające w błąd. Poproś o wyjaśnienie sposobu wyznaczenia ceny referencyjnej, sprostowanie informacji i — jeżeli już kupiłeś produkt — o rozpatrzenie konkretnego żądania konsumenckiego.

Dołącz:

• zdjęcie lub zrzut reklamy;
• dowód zakupu, jeżeli doszło do transakcji;
• dostępne dowody wcześniejszej ceny;
• korespondencję ze sklepem.

Zachowaj kopię zgłoszenia i odpowiedzi. Reklamacja o fałszywej przecenie nie oznacza automatycznie prawa do dowolnie wybranej przez klienta ceny. Sposób rozwiązania zależy od naruszenia, okoliczności zakupu i żądanego środka. Jakie skutki cywilne ma wprowadzająca w błąd praktyka dla już zawartej umowy, ocenia w razie sporu sąd w konkretnej sprawie — przed pozwem skonsultuj się z prawnikiem lub organizacją konsumencką.

Co zrobić, jeśli sprzedawca nie odpowiada?

Możesz zgłosić podejrzaną praktykę do Inspekcji Ekonomicznej — FR: Inspection économiquei, NL: Economische Inspectie — działającej w SPF Économie, która nadzoruje belgijskie reguły praktyk handlowych. Służy do tego formularz ConsumerConnect — zgłoś naruszenie. Inspekcja analizuje zgłoszenia i może wszcząć kontrolę, ale nie rozwiązuje indywidualnych sporów.

Gdy chodzi o odzyskanie pieniędzy w konkretnym sporze, sprawdź również właściwy kanał polubownego rozstrzygania sporów konsumenckich. Służba Mediacji dla Konsumentów — FR: Service de médiation pour le consommateuri, NL: Consumentenombudsdienst — bezpłatnie pomaga w sporach z firmami, a gdy właściwy jest inny, wyspecjalizowany mediator, może przekazać mu sprawę. Większość służb mediacji oczekuje, że najpierw złożysz reklamację bezpośrednio w firmie. Zgłoszenie nieprawidłowości organowi nadzoru i dochodzenie osobistego roszczenia to dwie różne czynności.

Przy zakupie internetowym ustal dodatkowo, kto był stroną sprzedaży; logo platformy marketplace nie zawsze oznacza, że to ona była sprzedawcą.

Na co uważać przy okazji wyprzedaży?

Nie kupuj tylko dlatego, że na etykiecie widnieje „-50%”. Sprawdź cenę końcową, koszt dostawy, warunki zwrotu, wariant i gwarancję. Pamiętaj też, że reguły wyprzedaży nie znoszą ustawowych praw konsumenta wobec wad towaru.

Poradnik dotyczy belgijskich zasad informowania o obniżkach cen, a nie konkretnego prawa do zwrotu przy każdej nieudanej okazji zakupowej.