Chcę zmienić ubezpieczyciela — kiedy i jak wypowiedzieć polisę bez przerwy w ochronie?

Masz w Belgii polisę samochodową, mieszkaniową albo rodzinne OC i znalazłeś tańszą lub lepszą ofertę? Od 1 października 2024 r. zmiana ubezpieczyciela jest prostsza: po pierwszym roku umowy wiele konsumenckich polis możesz wypowiedzieć w dowolnym momencie, bez kosztów i kar, a nowy ubezpieczyciel może załatwić formalności za ciebie.

Nie wystarczy jednak przestać płacić składek. Wypowiedzenie musi mieć właściwą formę, a przy ubezpieczeniu obowiązkowym, np. OC samochodu, trzeba dopilnować, żeby nowa polisa zaczęła działać najpóźniej w dniu zakończenia starej.

Czy te zasady dotyczą twojej polisy?

Prawo do wypowiedzenia w trakcie roku wprowadziła ustawa z 9 października 2023 r. upraszczająca zasady wypowiadania umów ubezpieczenia. Dotyczy ono umów, które jednocześnie:

• są zawarte przez konsumenta, czyli na potrzeby prywatne, a nie na firmę;
• należą do ubezpieczeń innych niż na życie — FR: non-vie, NL: niet-leven;
• odnawiają się automatycznie co roku — FR: contrats tacitement reconductibles, NL: stilzwijgend verlengbare overeenkomsten.

Typowe przykłady to ubezpieczenie samochodu, mieszkania (pożarowe) i rodzinne OC (RC familialei).

Nie przenoś tych zasad automatycznie na:

• ubezpieczenia na życie;
• ubezpieczenia zdrowotne i hospitalizacyjne — Assuralia, federacja ubezpieczycieli, zaznacza, że obowiązują dla nich inne reguły;
• polisy zawodowe, zawarte na działalność gospodarczą;
• grupowe polisy pracownicze.

Ustawa pozwala też wyłączyć niektóre rodzaje ubezpieczeń dekretem królewskim. Jeśli ubezpieczyciel twierdzi, że twoja polisa nie jest objęta nowymi zasadami, poproś o pisemne wskazanie podstawy.

Od kiedy nowe zasady obejmują starszą umowę?

Ustawa obowiązuje od 1 października 2024 r. i dotyczy umów zawartych albo automatycznie odnowionych od tej daty. Umowa podpisana wcześniej podlega nowym zasadom od swojego pierwszego odnowienia po 1 października 2024 r. Ponieważ odnowienia są coroczne, w 2026 r. dotyczy to zdecydowanej większości zwykłych polis rocznych.

Pierwszy rok umowy — pilnuj terminu rocznego

W pierwszym roku nie możesz wypowiedzieć umowy w dowolnym momencie. Możesz natomiast nie dopuścić do jej automatycznego odnowienia.

• Ty musisz wypowiedzieć umowę co najmniej 2 miesiące przed jej rocznym terminem — FR: terme du contrat, NL: vervaldag van de overeenkomst. Wcześniej były to 3 miesiące.
• Ubezpieczyciel, jeśli sam nie chce odnowić umowy, musi zachować termin co najmniej 3 miesięcy.

Przykład: jeśli roczny termin polisy przypada 1 grudnia, twoje wypowiedzenie musi zostać skutecznie złożone najpóźniej na 2 miesiące przed tą datą. Nie zostawiaj tego na ostatnie dni — sprawdź dokładną datę w warunkach szczególnych polisy.

Jeżeli przegapisz termin, umowa odnowi się na kolejny rok. Od tego momentu możesz już jednak skorzystać z wypowiedzenia w dowolnym momencie (patrz niżej).

Po pierwszym roku — wypowiedzenie w dowolnym momencie

Po upływie roku od rozpoczęcia umowy możesz ją wypowiedzieć w każdej chwili, bez kosztów i kar. Umowa kończy się po 2 miesiącach.

Termin liczy się od dnia następującego po:

• doręczeniu pisma przez komornika,
• dacie pokwitowania odbioru, jeśli wręczyłeś pismo osobiście,
• nadaniu przesyłki poleconej,
• złożeniu podpisu elektronicznego, jeśli wypowiadasz umowę w cyfrowym środowisku ubezpieczyciela.

Assuralia opisuje ten okres jako 2 miesiące i 1 dzień od zdarzenia, np. od nadania listu poleconego.

W okresie wypowiedzenia ochrona nadal działa. Ubezpieczyciel musi przypominać o prawie do wypowiedzenia na każdym wezwaniu do zapłaty składki.

Jak skutecznie wypowiedzieć polisę?

Wypowiedzenie umowy ubezpieczenia — FR: résiliation, NL: opzegging — złóż w jednej z form przewidzianych w ustawie o ubezpieczeniach:

• list polecony — także kwalifikowana elektroniczna przesyłka polecona;
• doręczenie przez komornika;
• osobiste wręczenie pisma za pokwitowaniem odbioru;
• cyfrowe środowisko — FR: environnement numérique, NL: digitale omgeving — udostępnione przez ubezpieczyciela lub pośrednika, jeżeli je przewiduje. Wypowiedzenie trzeba podpisać kwalifikowanym podpisem elektronicznym, np. przez itsmei albo eID z czytnikiem, a ubezpieczyciel potwierdza je na trwałym nośniku.

Ubezpieczyciel nie musi oferować wypowiedzenia online. Zwykły e-mail albo formularz kontaktowy na stronie nie jest formą przewidzianą w ustawie — Test-Achats ocenia, że taki sposób nie jest prawnie skuteczny.

Co wpisać w piśmie?

• imię, nazwisko i adres ubezpieczającego (osoby, która zawarła umowę);
• numer polisy i rodzaj ubezpieczenia;
• jednoznaczne oświadczenie, że wypowiadasz umowę;
• datę i podpis.

Przy zwykłym wypowiedzeniu nie musisz podawać powodu. Poproś o pisemne potwierdzenie daty zakończenia umowy i rozliczenia składki.

Czy nowy ubezpieczyciel może załatwić wypowiedzenie?

Tak. Jeśli wypowiadasz umowę, żeby zawrzeć nową, możesz poprosić nowego ubezpieczyciela albo pośrednika o przeprowadzenie formalności w twoim imieniu. Według ustawy:

• nie może on odmówić takiej prośby — dotyczy to zarówno ubezpieczeń obowiązkowych, jak i dobrowolnych;
• musi zadbać, żeby nowa umowa zaczęła obowiązywać najpóźniej z upływem okresu wypowiedzenia starej;
• przy polisie łączonej — FR: police combinéei, NL: combinatiepolis — można wypowiedzieć całą starą umowę.

Assuralia wyjaśnia, że ciągłość ochrony oznacza ciągłość ubezpieczenia danego mienia lub osoby, a nie identyczne warunki. Nowa polisa pożarowa może mieć inny zakres i wyłączenia niż stara — porównaj je przed podpisaniem.

Przy zmianie ubezpieczenia samochodu przygotuj zaświadczenie o szkodowości — FR: attestation de sinistralité. Według Test-Achats obejmuje ono szkody z ostatnich 5 lat i jest potrzebne przy zmianie ubezpieczenia OC samochodu.

Jak uniknąć przerwy w ochronie albo dwóch polis naraz?

1. Uzyskaj ofertę i upewnij się, że nowy ubezpieczyciel zaakceptował ryzyko.
2. Ustal dokładną datę końca starej umowy.
3. Ustaw początek nowej polisy najpóźniej na ten sam dzień.
4. Zachowaj dowód nadania lub doręczenia wypowiedzenia oraz potwierdzenia obu dat.
5. Przy OC samochodu nie jeźdź bez ważnej polisy nawet przez jeden dzień.

Nie wypowiadaj starej polisy „na wszelki wypadek”, zanim masz potwierdzoną nową ochronę.

Co z opłaconą z góry składką?

Jeżeli zapłaciłeś składkę za cały rok, a umowa kończy się wcześniej, masz prawo do zwrotu części składki za okres po rozwiązaniu umowy. Ustawa nazywa to kredytem składki — FR: crédit de primei, NL: premiekrediet — i odsyła do ogólnych zasad ustawy o ubezpieczeniach. Poproś ubezpieczyciela o pisemne rozliczenie i termin zwrotu.

Czego nie robić?

• Nie blokuj tylko polecenia zapłaty (domiciliationi). Zatrzymanie płatności w banku nie rozwiązuje umowy. Polisa nadal obowiązuje, a ty masz zaległość w składce.
• Nie wysyłaj samego e-maila bez potwierdzenia, że ubezpieczyciel przyjął wypowiedzenie w ustawowej formie.
• Nie zakładaj, że zasada „w każdej chwili” dotyczy każdej polisy. Życie, zdrowie i polisy firmowe sprawdź osobno.
• Nie myl zwykłego wypowiedzenia z innymi trybami. Wypowiedzenie po szkodzie albo po podwyżce składki ma własne zasady i terminy opisane w warunkach ogólnych polisy.

Co zrobić, jeśli ubezpieczyciel odmawia wypowiedzenia?

1. Poproś o pisemne wyjaśnienie: dlaczego twoja umowa nie jest objęta zasadą wypowiedzenia po pierwszym roku, jaki to rodzaj polisy i kiedy przypada najbliższa możliwa data rozwiązania.
2. Złóż pisemną reklamację do ubezpieczyciela lub pośrednika — według Ombudsmana to pierwszy krok.
3. Jeżeli to nie pomoże, złóż skargę do Ombudsmana ds. ubezpieczeń — FR: Ombudsman des Assurancesi, NL: Ombudsman van de Verzekeringen. To służba mediacji w sporach ubezpieczeniowych. Skargę składa się na piśmie, np. przez formularz online, z krótkim opisem problemu, danymi firmy i numerem sprawy. Telefonicznie można uzyskać tylko informacje, a nie złożyć skargę.

Checklista zmiany ubezpieczyciela

• Polisa jest prywatna (konsumencka), z działu non-vie i odnawia się automatycznie.
• Wiesz, czy umowa jest jeszcze w pierwszym roku, czy już się odnowiła.
• W pierwszym roku: wypowiedzenie co najmniej 2 miesiące przed terminem rocznym.
• Po pierwszym roku: znasz datę końca umowy (ok. 2 miesiące od nadania lub podpisu).
• Wypowiedzenie wysłane w ustawowej formie, z dowodem.
• Nowa polisa zaczyna się najpóźniej w dniu końca starej.
• Przy aucie masz zaświadczenie o szkodowości.
• Ubezpieczyciel rozliczył niewykorzystaną składkę.