Kierowca ciężarówki lub autobusu z polskim prawem jazdy w Belgii — jak odnowić kod 95 i kiedy potrzebna karta kwalifikacji?

Jeżeli zawodowo prowadzisz ciężarówkę albo autobus (kategorie C lub D) dla firmy w Belgii, potrzebujesz ważnego kodu 95. Żeby go przedłużyć, co 5 lat odbywasz 35 godzin szkolenia okresowego. Jako kierowca z innego kraju możesz je zrobić w kraju, w którym pracujesz, albo w kraju, w którym oficjalnie mieszkasz.

Belgijska gmina wpisuje kod 95 do belgijskiego prawa jazdy. Jeśli jeździsz na polskim, po szkoleniu w Belgii zostają ci dwie drogi: wpis kodu 95 do polskiego prawa jazdy w Polsce albo belgijska karta kwalifikacji kierowcy. Kartę wydaje region, w którym pracodawca ma siedzibę.

Czym jest kod 95 i kto musi go mieć?

Kwalifikacja zawodowa kierowcy — FR: aptitude professionnelle (certificat d'aptitude professionnelle), NL: vakbekwaamheid — to dodatkowe uprawnienie kierowcy zawodowego. Potwierdza je kod 95 wpisany do prawa jazdy przy kategoriach C i D (np. C, CE, D, DE) albo osobna karta kwalifikacji.

Kod 95 musi mieć każdy kierowca z prawem jazdy C lub D, który wykonuje przewóz zarobkowy jako kierowca zawodowy. Regiony wymieniają wyjątki, m.in.:

• pojazdy o prędkości maksymalnej do 45 km/h,
• pojazdy wojska, obrony cywilnej, straży pożarnej i policji,
• jazdy próbne pojazdów po naprawie lub przebudowie,
• przewóz niezarobkowy,
• przewóz sprzętu lub maszyn, których kierowca używa w swojej pracy, gdy prowadzenie pojazdu nie jest jego główną czynnością (np. pracownik budowlany, dekarz, ogrodnik).

Jeżeli nie wiesz, czy wyjątek obejmuje twoją pracę, zapytaj pracodawcę i sprawdź to na stronie swojego regionu (linki w źródłach). Nie zakładaj tego na podstawie samej nazwy stanowiska.

Szkolenie okresowe: 35 godzin co 5 lat

Kod 95 jest ważny przez 5 lat. Żeby go przedłużyć, w każdym pięcioletnim okresie musisz zaliczyć szkolenie okresowe — FR: formation continue, NL: nascholing:

• 35 godzin, zwykle w pięciu modułach po 7 godzin,
• co najmniej jeden moduł z każdego z trzech tematów,
• co najmniej 3 godziny praktyki za kierownicą,
• w uznanym ośrodku szkoleniowym (FR: centre de formation agréé, NL: erkend opleidingscentrum).

Każdy moduł daje 7 punktów. Do przedłużenia potrzebujesz 35 punktów zdobytych w ciągu 5 lat. Flandria dodaje, że w ciągu 5 lat przed przedłużeniem nie wolno dwa razy zaliczyć dokładnie tego samego modułu. Część dodatkowych szkoleń też się liczy, np. przewóz towarów niebezpiecznych (ADR), przewóz zwierząt czy obsługa osób z niepełnosprawnością.

Po każdym module zachowaj zaświadczenie o udziale. Przyda się, gdy przedłużasz kod 95 albo składasz wniosek o kartę kwalifikacji.

Uwaga: we Flandrii szkolenia odbyte w uznanym flamandzkim ośrodku widać w Mijn Burgerprofiel (temat „Mobiliteit”). Pojawiają się tam do 14 dni po module, a symulator pokaże, czy masz wszystkie tematy i godziny praktyki. Samego zaświadczenia o kodzie 95 nie pobierzesz jednak w Mijn Burgerprofiel, tylko w ośrodku, w którym odbyłeś szkolenie.

Prawa nabyte: prawo jazdy sprzed 2008/2009 roku

Jeśli prawo jazdy kategorii C masz sprzed 10 września 2009 r., a kategorii D sprzed 10 września 2008 r., nie zdajesz egzaminu z kwalifikacji wstępnej. To jednak nie zwalnia ze szkolenia okresowego. Też musisz co 5 lat zaliczyć 35 godzin, żeby zachować kod 95.

Masz polskie prawo jazdy — gdzie wpiszą ci nowy kod 95?

Odpowiedź zależy od tego, jakie prawo jazdy masz.

Belgijskie prawo jazdy (po wymianie polskiego)

Po szkoleniu okresowym umawiasz wizytę w gminie (FR: commune, NL: gemeente) i gmina wpisuje zaktualizowany kod 95 do belgijskiego prawa jazdy. Kiedy trzeba albo można wymienić polskie prawo jazdy, wyjaśniamy w poradniku Polskie prawo jazdy — czy trzeba wymienić je po przeprowadzce do Belgii?.

Polskie prawo jazdy: wpis w Polsce

Kod 95 do polskiego prawa jazdy wpisuje polski urząd przy wymianie prawa jazdy. Na przykład Urząd m.st. Warszawy (strona 19115) wymaga m.in.:

• wniosku o prawo jazdy,
• orzeczeń lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań do pracy na stanowisku kierowcy,
• zdjęcia,
• kopii aktualnego prawa jazdy,
• świadectwa kwalifikacji zawodowej z polskiego szkolenia albo karty kwalifikacji kierowcy wydanej w państwie UE (także w Szwajcarii, państwie EFTA lub w Wielkiej Brytanii),
• opłaty: 100 zł za prawo jazdy.

Sprawę załatwia się w urzędzie właściwym dla miejsca zamieszkania w Polsce. Jeśli nie masz w Polsce meldunku, Warszawa może poprosić o inny dowód adresu i ocenia to indywidualnie. Wymagania twojego starostwa mogą się różnić, dlatego sprawdź je przed wyjazdem.

Belgijska karta kwalifikacji kierowcy

Gdy nie możesz dostać kodu 95 w belgijskim prawie jazdy, możesz złożyć wniosek o kartę kwalifikacji kierowcy — FR: carte de qualification de conducteur, NL: kwalificatiekaart bestuurder. Wszystkie trzy regiony opisują te same sytuacje, w których możesz o nią wystąpić:

• pracodawca ma siedzibę (FR: siège social, NL: maatschappelijke zetel) w danym regionie,
• nie spełniasz warunków uzyskania belgijskiego prawa jazdy,
• kraj, w którym mieszkasz, nie uznaje zaświadczeń z belgijskich ośrodków, w których odbyłeś szkolenie okresowe.

Do karty potrzebujesz tych samych szkoleń co do kodu 95: 35 godzin, moduł z każdego tematu i 3 godziny praktyki.

Gdzie złożyć wniosek o kartę kwalifikacji?

O tym, gdzie złożyć wniosek, decyduje siedziba pracodawcy, a nie twój adres.

Walonia

Wypełnij formularz Demande de carte de qualification de conducteur (dostępny na Portail Mobilité Walonii) i podpisz go w wyznaczonym miejscu, bo podpis zostanie przeniesiony na kartę. Wyślij go z dokumentami na adres cap.code95@spw.wallonie.be albo pocztą do Cellule Formation à la conduite (CAP), Boulevard du Nord 8, 5000 Namur.

Dołącz:

• aktualne zdjęcie w formacie paszportowym,
• kopię dowodu osobistego (obie strony),
• kopię prawa jazdy (obie strony),
• zaświadczenie od pracodawcy,
• kopię pierwszej lub ostatniej karty kwalifikacji. Nie dołączasz jej, gdy masz już kod 95 w prawie jazdy albo prawa nabyte.

Zaliczkę 20 € wpłacasz na konto podane na stronie regionu, a w tytule przelewu wpisujesz swoje imię i nazwisko oraz „demande de carte de qualification de conducteur”. Kartę dostaniesz pocztą po wpłacie. Jest ważna 5 lat.

Bruksela

Formularz z dokumentami składasz w Service public régional de Bruxelles, Direction Véhicules et Transport de marchandises, Iris Tower, Place Saint-Lazare 2, 1035 Bruksela. Kartę wysyłają pocztą na adres z formularza. Opłaty Bruksela podaje w osobnym cenniku (PDF na stronie be.brussels), więc sprawdź aktualną kwotę przed złożeniem wniosku.

Flandria

Wniosek składasz online przez formularz Vlaamse overheid i logujesz się kluczem cyfrowym (NL: digitale sleutel). Karta jest osobista, więc wniosek składasz sam: pracodawca może ci pomóc, ale nie złoży go za ciebie. W ciągu miesiąca od wniosku dostaniesz pocztą wezwanie do zapłaty 25 €, a kartę wyślą po wpłacie. Przyjdzie na twój adres zameldowania. Na adres pracodawcy wyślą ją tylko wtedy, gdy dołączysz formularz zgody.

Kiedy zacząć — terminy przedłużenia

• Walonia: złóż wniosek o nową kartę co najmniej 6 tygodni przed końcem ważności obecnej.
• Flandria: złóż wniosek co najmniej 8 tygodni przed końcem ważności.
• Kod 95 w belgijskim prawie jazdy: wizytę w gminie umów po zaliczeniu wszystkich 35 godzin. Zostaw sobie zapas na ewentualne braki w zaświadczeniach.

Moduły warto rozłożyć na cały pięcioletni okres. Gdy zostawisz je na ostatnie miesiące, może zabraknąć terminów w ośrodkach, a do wniosku dochodzi jeszcze czas na płatność i wysyłkę karty.

Szkolenie w Polsce czy w Belgii?

Flandria wyjaśnia, że zagraniczny kierowca może odbyć szkolenie okresowe w kraju, w którym pracuje, albo w kraju, w którym oficjalnie mieszka. Pracując dla belgijskiej firmy, możesz więc szkolić się w Belgii. Jeśli mieszkasz w Polsce, możesz też zrobić szkolenie w Polsce.

W praktyce:

• Szkolenie w Belgii: zrób je w uznanym ośrodku. Masz polskie prawo jazdy? Wtedy dokumentem potwierdzającym szkolenie może być belgijska karta kwalifikacji. Polski urząd przyjmuje kartę kwalifikacji z państwa UE jako podstawę wpisu kodu 95.
• Szkolenie w Polsce: dostajesz polskie świadectwo kwalifikacji zawodowej i kod 95 wpisuje ci polski urząd. Uwzględnij przy tym badania lekarskie i psychologiczne oraz czas oczekiwania na nowy dokument.

Zanim zapiszesz się na kurs, zapytaj pracodawcę i ośrodek szkoleniowy, który dokument dostaniesz po szkoleniu i czy wystarczy on w twojej sytuacji.

Co zrobić, jeśli…

…kod 95 już wygasł? Bez ważnego kodu 95 albo karty kwalifikacji nie możesz wykonywać przewozu zarobkowego jako kierowca zawodowy. Od razu powiedz o tym pracodawcy, dokończ brakujące moduły i złóż wniosek we właściwym regionie albo gminie.

…zgubiłeś zaświadczenie z modułu? Poproś o kopię w ośrodku, w którym odbyłeś szkolenie. We Flandrii odbyte moduły sprawdzisz też w Mijn Burgerprofiel, ale samo zaświadczenie wydaje ośrodek.

…pracodawca zmienił siedzibę albo przechodzisz do firmy z innego regionu? Kolejny wniosek o kartę złożysz w regionie nowej siedziby. Każdy region ma własny formularz i opłatę.

…masz mniej niż 21 lat? Gdy kwalifikację zdobywasz przed 21. rokiem życia, w prawie jazdy pojawia się kod 121 z ograniczeniami. Bruksela opisuje, że w wieku 18–20 lat możesz jeździć tylko w regularnym przewozie osób na trasach do 50 km i tylko w Belgii, a od 20 lat zostaje samo ograniczenie do terytorium Belgii.

Lista kontrolna przed końcem ważności kodu 95

1. Sprawdź datę ważności kodu 95 albo karty kwalifikacji.
2. Policz zaliczone moduły: 35 godzin, wszystkie trzy tematy, minimum 3 godziny praktyki.
3. Zbierz zaświadczenia ze wszystkich modułów.
4. Ustal, które prawo jazdy masz (belgijskie czy polskie) i gdzie pracodawca ma siedzibę.
5. Złóż wniosek w gminie, w regionie siedziby pracodawcy albo w polskim urzędzie, z zapasem 6–8 tygodni.
6. Zachowaj potwierdzenie wpłaty i wniosku, dopóki nie dostaniesz nowego dokumentu.