Dziecko nie zna niderlandzkiego — taalheldklas czy OKAN w roku 2026/2027?

Twoje dziecko przyjechało z Polski i nie mówi po niderlandzku? We flamandzkiej szkole wsparcie zależy od tego, czy dziecko trafia do szkoły podstawowej, czy do szkoły średniej. Od 1 września 2026 r. w podstawówce działają nowe klasy językowe taalheldklas, a w szkole średniej nadal działa OKAN. Warunki obu ścieżek są różne, dlatego nie przenoś zasad jednej na drugą.

Poradnik dotyczy szkół Wspólnoty Flamandzkiej, czyli szkół we Flandrii i niderlandzkojęzycznych szkół w Brukseli. Francuskojęzyczne szkoły w Walonii i Brukseli mają inny system, opisany w poradniku Dziecko nie zna francuskiego — jak zapytać szkołę o DASPA lub FLA?.

Co się zmieniło od września 2026?

Od 1 września 2026 r. taalheldklassen zastępują w szkołach podstawowych dotychczasowe kształcenie przygotowawcze dla nowo przybyłych uczniów obcojęzycznych, od 2. klasy szkoły podstawowej. Podstawą jest flamandzki dekret „Ieder kind taalheld” („Każde dziecko bohaterem języka”), przyjęty przez Parlament Flamandzki 27 maja 2026 r.

Najważniejsze zmiany dla rodzica:

• w podstawówce zmieniła się definicja nowo przybyłego ucznia obcojęzycznego — NL: anderstalige nieuwkomer; granica wieku wzrosła z 5 do 7 lat, a większe znaczenie ma język, którym rodzina mówi w domu;
• w podstawówce długość pobytu w Belgii i status pobytowy nie mają znaczenia;
• w szkole średniej nadal obowiązuje osobna ścieżka OKAN — NL: onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers, z innymi warunkami.

Uwaga: jeśli czytasz starsze opisy, w których limit pobytu w Belgii dotyczy także podstawówki, sprawdź datę tekstu. W roku szkolnym 2026/2027 ten limit dotyczy OKAN w szkole średniej, a nie taalheldklas.

Szkoła podstawowa: kiedy dziecko może trafić do taalheldklas?

Dziecko jest nowo przybyłym uczniem obcojęzycznym w szkole podstawowej, gdy spełnia wszystkie warunki:

1. ma co najmniej 7 lat przed 1 stycznia bieżącego roku szkolnego;
2. niderlandzki nie jest jego językiem domowym ani ojczystym;
3. w pierwszym dniu szkolnym lutego w dwóch poprzednich latach szkolnych nie było zapisane do szkoły finansowanej lub dotowanej przez Wspólnotę Flamandzką;
4. zna niderlandzki zbyt słabo, aby dobrze rozumieć lekcje.

Przykład: w roku szkolnym 2026/2027 liczy się wiek przed 1 stycznia 2027 r. Warunek wieku spełnia więc dziecko urodzone w 2019 r. lub wcześniej. Jeśli dziecko w lutym 2025 i w lutym 2026 r. chodziło do szkoły w Polsce, spełnia też warunek dotyczący wcześniejszej nauki.

Jak wygląda taalheldklas?

Taalheldklas to intensywna nauka niderlandzkiego. Jej celem jest jak najszybsze przejście dziecka do zwykłej klasy.

• Zwykle jest to osobna klasa w pełnym wymiarze godzin. Niektóre szkoły lub grupy szkół prowadzą ją w formie zintegrowanej ze zwykłymi zajęciami.
• Taalheldklas może działać w innej szkole niż ta, do której zapisano dziecko.
• Jeśli taalheldklas prowadzi szkoła z innej sieci szkół — NL: onderwijsnet — rodzic musi wcześniej wyrazić zgodę.
• Szkoły wspólnie organizują dowóz do szkoły z taalheldklas. Rodzic nic za to nie płaci.

Jak długo dziecko zostaje w taalheldklas?

• Zasadniczo najwyżej 1 rok szkolny.
• Rada klasowa — NL: klassenraad — może przedłużyć ten czas do najwyżej 2 lat szkolnych.
• Jeśli dziecko zaczyna naukę w pierwszym dniu szkolnym maja lub później, rada klasowa może dodać jeszcze 1 rok szkolny.

Dziecko poniżej 7 lat

Młodsze dziecko nie spełnia warunku wieku dla taalheldklas. Flamandzkie szkoły podstawowe sprawdzają jednak znajomość niderlandzkiego u przedszkolaków w ramach obowiązkowego badania językowego — NL: taalscreening. Gdy wynik jest za słaby, szkoła musi zaproponować program integracji językowej — NL: taalintegratietraject, np. intensywną kąpiel językową (taalbad) albo inną formę o tym samym efekcie. Zapytaj szkołę, jakie wsparcie przewiduje dla twojego dziecka.

Szkoła średnia: kiedy dziecko trafia do OKAN?

W zwykłej szkole średniej w pełnym wymiarze nowo przybyli uczniowie obcojęzyczni uczą się w osobnych klasach OKAN. Pierwszy rok to rok przygotowawczy — NL: onthaaljaar. Program skupia się na nauce niderlandzkiego oraz na integracji.

Uczeń musi spełnić wszystkie warunki:

1. przebywa w Belgii najwyżej 1 rok bez przerwy;
2. był zapisany do szkoły z niderlandzkim jako językiem nauczania najwyżej 9 miesięcy;
3. niderlandzki nie jest jego językiem domowym ani ojczystym;
4. zna niderlandzki zbyt słabo, aby dobrze rozumieć lekcje;
5. 31 grudnia po rozpoczęciu roku szkolnego ma co najmniej 12 lat i jeszcze nie 18 lat.

Przykład: w roku szkolnym 2026/2027 liczy się wiek 31 grudnia 2026 r. Warunek wieku spełnia więc młodzież z roczników 2009–2014.

W centrum nauczania w niepełnym wymiarze — NL: centrum voor deeltijds onderwijs (CDO) — obowiązują te same warunki, ale uczeń musi mieć 15 lub 16 lat i jeszcze nie 18 lat 31 grudnia.

Czy szkoła może zrobić wyjątek?

Przepisy pozwalają, aby rada klasowa decydująca o przyjęciu — NL: toelatingsklassenraad — zgodziła się na odstępstwo od warunków wieku, długości pobytu i wcześniejszej nauki.

Z powodu braku miejsc w OKAN w części regionów obowiązuje jednak czasowe ograniczenie. Rada klasowa może odstąpić tylko od warunku wieku i tylko dla:

• 11-latków, którzy zaczynają naukę po feriach zimowych (krokusvakantie);
• 18-latków, którzy byli już zapisani na rok przygotowawczy w poprzednim roku szkolnym.

Nie zakładaj więc, że szkoła przyjmie do OKAN nastolatka, który mieszka w Belgii dłużej niż rok. Zapytaj szkołę wprost, czy w danym roku może zastosować wyjątek.

Jak długo trwa OKAN i co potem?

• Rok przygotowawczy trwa 1 rok szkolny i może zostać przedłużony do 2 lat.
• Po ukończeniu uczeń dostaje zaświadczenie o regularnym uczęszczaniu na zajęcia — NL: attest van regelmatige lesbijwoning.
• Kto ma to zaświadczenie i uczestniczył w OKAN co najmniej 9 miesięcy (w ciągu 1 lub 2 lat szkolnych, bez lipca i sierpnia), jest zwolniony z flamandzkiej ścieżki integracyjnej (inburgeringstraject).
• Przy przejściu do zwykłej klasy szkoły średniej lub do kształcenia dorosłych pomaga opiekun dalszej nauki — NL: vervolgschoolcoach.
• O klasie i kierunku w nowej szkole decyduje jej rada klasowa (toelatingsklassenraad). Nie musisz wcześniej uzyskiwać uznania równoważności polskiego świadectwa.

Czy szkoła musi przyjąć dziecko?

Każda szkoła i każde CDO musi zapisać nowo przybyłego ucznia obcojęzycznego, który spełnia warunki przyjęcia, jeśli ma miejsce. Gdy szkoła lub CDO nie ma już miejsc, może tymczasowo zapisać takiego ucznia mimo braku miejsca.

Nie oznacza to prawa do dowolnej szkoły ani gwarancji miejsca w taalheldklas lub OKAN pod wybranym adresem. Miejsce, organizację i ewentualny dowóz ustalasz z konkretną szkołą.

Obowiązek nauki po przyjeździe

Nowo przybyłe dzieci obcojęzyczne podlegają obowiązkowi nauki — NL: leerplicht — od 5 do 18 lat, począwszy od 60. dnia po wpisaniu do rejestru belgijskiej gminy. Nie odkładaj więc zapisu do szkoły do czasu, aż dziecko nauczy się języka.

Jak przygotować rozmowę ze szkołą?

Przygotuj informacje:

• datę urodzenia dziecka;
• datę przyjazdu do Belgii i datę wpisu do rejestru gminy;
• język lub języki, którymi rodzina mówi w domu;
• szkoły, do których dziecko chodziło w dwóch ostatnich latach szkolnych, oraz ewentualne miesiące nauki w szkole niderlandzkojęzycznej;
• polskie świadectwa i informację o ostatniej ukończonej klasie.

Zapytaj szkołę:

1. Czy dziecko kwalifikuje się do taalheldklas (podstawówka) albo do OKAN (szkoła średnia)?
2. Gdzie odbywa się taalheldklas lub OKAN — w tej szkole czy w innej?
3. Jeśli w innej: czy to szkoła z innej sieci szkół i czy potrzebna jest twoja zgoda?
4. Jak zorganizowany jest bezpłatny dowóz w przypadku taalheldklas?
5. Jak długo dziecko będzie w klasie językowej i kto zdecyduje o przedłużeniu?
6. Kiedy i do której klasy dziecko przejdzie później?
7. Kto będzie twoją osobą kontaktową, a w szkole średniej — kto jest opiekunem dalszej nauki?

Gdzie szukać pomocy?

• Szkoła — w sprawie kwalifikacji, miejsca, organizacji i dowozu.
• Punkt informacyjny dla rodziców i uczniów Wspólnoty Flamandzkiej — NL: Informatiepunt voor ouders en leerlingen — odpowiada na pytania o przepisy oświatowe przez formularz kontaktowy.
• Ogólny opis obu ścieżek znajdziesz na stronie Onderwijs voor anderstalige nieuwkomers.

Ten poradnik wyjaśnia ogólne zasady na rok szkolny 2026/2027. O kwalifikacji konkretnego dziecka decyduje szkoła.