Kup teraz, zapłać później — co zmieni się 20 listopada 2026 w Belgii?

Od 20 listopada 2026 belgijskie przepisy o kredycie konsumenckim obejmą szerszy zakres produktów, w tym część usług typu Buy Now, Pay Later (BNPL) oraz niektóre kredyty o niskiej wartości. Dla konsumenta oznacza to więcej obowiązków informacyjnych po stronie dostawcy, bardziej formalną ocenę zdolności do spłaty i większą ochronę przed pochopnym zadłużeniem.

Nie należy jednak upraszczać tej zmiany do hasła „każda płatność później będzie kredytem”. O kwalifikacji nadal decyduje konstrukcja konkretnej usługi.

Co to jest BNPL?

BNPL to model „kup teraz, zapłać później”, w którym płatność za zakup jest odroczona albo rozłożona na kilka części. W praktyce może to być:

• zapłata całej kwoty po kilkunastu lub kilkudziesięciu dniach,
• płatność w kilku ratach,
• finansowanie zapewniane przez zewnętrzną firmę współpracującą ze sklepem.

Dla klienta usługa często wygląda jak kolejna metoda płatności obok karty lub Bancontact. Z punktu widzenia prawa część takich produktów jest jednak ekonomicznie kredytem.

Co zmieni się 20 listopada 2026?

Belgijska reforma transponująca nową unijną dyrektywę o kredycie konsumenckim (dyrektywa (UE) 2023/2225) rozszerza zakres księgi VII belgijskiego Code de droit économique/Wetboek van economisch recht. Izba Reprezentantów przyjęła ustawę 9 lipca 2026 r.; nosi ona datę 20 lipca 2026 r. i ma wejść w życie 20 listopada 2026 r., z wyjątkami.

W praktyce od 20 listopada 2026:

• część produktów BNPL, które kwalifikują się jako kredyt konsumencki, zostanie objęta przepisami kredytowymi,
• do systemu wchodzą również niektóre kredyty o niskiej wartości, które wcześniej korzystały z wyłączeń,
• wzmacniają się obowiązki dotyczące informacji dla konsumenta,
• ocena wypłacalności ma być przeprowadzana bardziej rygorystycznie,
• udzielanie kredytu konsumenckiego osobom małoletnim zostaje wyraźnie zakazane.

Czy każda odroczona płatność stanie się kredytem?

Nie.

Istotne jest m.in.:

• kto faktycznie finansuje odroczenie,
• czy w transakcji występuje zewnętrzny kredytodawca,
• jak długo trwa odroczenie,
• czy pojawiają się odsetki lub inne koszty,
• jaki charakter ma umowa między konsumentem, sprzedawcą i dostawcą płatności.

Przepisy zachowują szczególne wyłączenia dla części prostych odroczeń płatności udzielanych bezpośrednio przez sprzedawcę w ustawowo określonych warunkach. Dlatego sama nazwa handlowa „pay later”, „3 raty” czy „zapłać za 30 dni” nie wystarcza do przesądzenia statusu prawnego.

Co zmieni się dla klienta sklepu internetowego?

Więcej informacji przed zawarciem umowy

Jeżeli produkt jest kredytem konsumenckim, dostawca musi spełniać obowiązki przewidziane dla kredytodawców. Konsument powinien otrzymać jasne informacje pozwalające zrozumieć:

• koszt finansowania,
• harmonogram płatności,
• skutki opóźnienia,
• najważniejsze prawa i obowiązki.

Ocena zdolności do spłaty

BNPL nie powinno być przyznawane wyłącznie na podstawie jednego kliknięcia bez oceny wymaganej przez prawo. Reforma wzmacnia zasady badania wypłacalności.

Nie oznacza to, że każdy klient będzie przechodził identyczną procedurę jak przy dużym kredycie samochodowym. Zakres obowiązków zależy od rodzaju produktu i ustawowych uproszczeń, ale idea jest ta sama: kredytodawca ma ocenić, czy finansowanie jest odpowiednie pod kątem możliwości spłaty.

Ochrona małoletnich

Nowe zasady wyraźnie zakazują udzielania kredytu konsumenckiego osobie małoletniej. Przy usłudze BNPL zakwalifikowanej jako kredyt dostawca nie może traktować wieku jako nieistotnego szczegółu procesu zakupowego.

Czy BNPL od razu trafi do Centrale des crédits aux particuliers?

Nie należy zakładać, że 20 listopada 2026 każdy taki kontrakt natychmiast pojawi się w belgijskiej Centrale des crédits aux particuliers / Centrale voor kredieten aan particulieren.

Materiały parlamentarne pokazują ważne rozróżnienie. W poprawce do projektu ustawy (dokument Izby Reprezentantów DOC 56 1531/002 z 29 maja 2026 r.) wyjaśniono, że zasadnicze przepisy reformy wchodzą w życie 20 listopada 2026, ale obowiązek rejestracji kredytów BNPL w Centrale wymaga dużych zmian technicznych i zostaje przesunięty na datę, którą ma określić Król.

W tym samym uzasadnieniu wskazano, że Nationale Bank van België/Banque nationale de Belgique celuje w datę 31 marca 2027. To nie jest jednak to samo co automatyczna ustawowa data rozpoczęcia rejestracji dla każdego produktu. Czy przepis wszedł do ustawy w tym brzmieniu i jaką datę ustalił Król, sprawdź w Moniteur belge albo na stronie SPF Économie.

Dlatego przed napisaniem „BNPL od listopada zawsze widnieje w rejestrze kredytowym” trzeba sprawdzić aktualny stan rozporządzeń wykonawczych.

Co ze starymi umowami?

Nie zakładaj, że wszystkie zasady działają identycznie dla umowy zawartej przed i po wejściu reformy w życie. Według kancelarii CMS nowe zasady stosuje się do wniosków o kredyt złożonych od 20 listopada 2026 r. Przepisy przejściowe rozróżniają rodzaje kontraktów, a część zmian dotyczy również określonych istniejących umów na czas nieokreślony.

Przy sporze o konkretną płatność najpierw ustal:

1. datę zawarcia umowy,
2. nazwę dostawcy finansowania,
3. czy kredytu udziela sklep czy podmiot trzeci,
4. termin spłaty i liczbę rat,
5. wszystkie koszty i opłaty za opóźnienie.

Czy „0%” znaczy, że to nie kredyt?

Nie. Brak odsetek sam w sobie nie przesądza, że produkt jest poza prawem kredytu konsumenckiego.

Reforma właśnie dlatego jest ważna dla sektora BNPL: niektóre bardzo krótkie lub tanie produkty, które wcześniej mieściły się poza pełnym reżimem kredytowym, zostają objęte szerszą ochroną.

Zawsze sprawdzaj pełne warunki umowy, a nie tylko komunikat marketingowy „bez kosztów”.

Co zrobić przed skorzystaniem z BNPL po 20 listopada?

Przed potwierdzeniem zakupu sprawdź:

• kto jest kredytodawcą,
• czy sklep jedynie pośredniczy,
• całkowitą kwotę do zapłaty,
• daty każdej raty,
• opłaty przy opóźnieniu,
• zasady odstąpienia i wcześniejszej spłaty,
• sposób reklamacji.

Zachowaj potwierdzenie umowy i harmonogram płatności. Przy kilku aktywnych usługach BNPL warto policzyć łączną kwotę wszystkich rat przypadających w tym samym miesiącu — każda pojedyncza płatność może wyglądać na małą, a suma zobowiązań już nie.

Co zrobić, jeśli dostawca nie wyjaśnia, czy to kredyt?

Poproś na piśmie o wskazanie:

• pełnej nazwy podmiotu finansującego,
• podstawy prawnej produktu,
• całkowitego kosztu,
• dokumentów przedumownych.

Jeśli usługa faktycznie jest kredytem konsumenckim, dostawca nie może uniknąć obowiązków tylko przez nazwanie jej „metodą płatności”.

Najważniejsze na dziś

Reforma została uchwalona, ale 20 listopada 2026 jest jeszcze datą przyszłą. Ten poradnik opisuje zasady przyjęte dla nadchodzącego reżimu. Przed zawarciem umowy po tej dacie warto sprawdzić aktualne komunikaty SPF Économie oraz zasady dotyczące rejestracji w Centrale, ponieważ część technicznego wdrożenia rejestru została przesunięta na późniejszą datę.