# Pracujesz na część etatu ze zmiennym grafikiem — kiedy pracodawca musi podać godziny? - Adres: https://popolsku.be/baza-wiedzy/zmienny-grafik-czesc-etatu-7-dni/ - Rodzaj: poradnik - Region: cała Belgia - Dział: Praca i zatrudnienie › Prawa pracownika i obowiązki pracodawcy - Stan informacji na dzień: 01.01.2023 - Zweryfikowano: 09.10.2026 - Ostatnia zmiana: 09.10.2026 - Źródła: - [SPF Emploi — Travail à temps partiel: horaires de travail](https://emploi.belgique.be/fr/themes/reglementation-du-travail/travail-temps-partiel/travail-temps-partiel-horaires-de-travail) - [Securex — Horaire variable sur base d’une durée du travail fixe](https://www.securex.be/fr/lex4you/employeur/themes/duree-du-travail/travail-a-temps-partiel/horaire-variable-sur-base-d%E2%80%99une-duree-du-travail-fixe) - [UCM — Travail à temps partiel : des horaires variables plus prévisibles (ustawy z 3 i 7.10.2022, horeca CP 302, prawo odmowy, późne odwołanie)](https://www.ucm.be/actualites/travail-temps-partiel-des-horaires-variables-plus-previsibles) - Cytowanie: „Pracujesz na część etatu ze zmiennym grafikiem — kiedy pracodawca musi podać godziny?”, PoPolsku.be, stan informacji na dzień 01.01.2023, https://popolsku.be/baza-wiedzy/zmienny-grafik-czesc-etatu-7-dni/ --- Przy pracy na część etatu ze zmiennym grafikiem pracodawca nie może dowolnie podawać zmian z dnia na dzień. Co do zasady konkretny grafik trzeba przekazać co najmniej 7 dni roboczych wcześniej. Układ zbiorowy pracy (CCT/CAO) w danym sektorze może skrócić ten termin, ale zasadniczo nie poniżej 3 dni roboczych. Jeśli zmiana została podana za późno albo wypada poza ramami przewidzianymi w regulaminie pracy, pracownik może odmówić jej wykonania bez niekorzystnego traktowania z tego powodu. Zasady te wprowadziły ustawy z 3 października 2022 r. („deal pour l'emploi / arbeidsdeal”) i z 7 października 2022 r. (o przejrzystych i przewidywalnych warunkach pracy). ## Kogo dotyczą te zasady? Chodzi o pracownika zatrudnionego na część etatu, którego liczba godzin jest ustalona, ale konkretne dni lub godziny pracy mogą się zmieniać. Po francusku spotkasz określenie **travail à temps partiel avec horaire variable**, a po niderlandzku **deeltijdse arbeid met variabel werkrooster**. To nie jest to samo co stały grafik, np. zawsze poniedziałek–środa 8:00–14:00. Przy grafiku zmiennym pracodawca układa konkretne zmiany w granicach wcześniej ustalonego systemu. ## Ile wcześniej musisz dostać grafik? ### Zasada ogólna: 7 dni roboczych Pracodawca powinien poinformować o konkretnym grafiku co najmniej **7 dni roboczych przed rozpoczęciem pracy według tego grafiku**. Termin dotyczy dni roboczych, nie kalendarzowych. Dlatego nie należy mechanicznie liczyć siedmiu kolejnych dat w kalendarzu. ### Sektor może przewidywać krótszy termin CCT/CAO zawarta na poziomie właściwego sektora może przewidywać krótszy termin. Co do zasady nie może on być krótszy niż **3 dni robocze**. Według UCM w całym sektorze horeca (komisja parytetowa 302) oraz w pralniach i farbiarniach (komisja 110) termin od 1 stycznia 2023 r. wynosi **3 dni robocze**. Niektóre wcześniejsze układy sektorowe z odrębnymi terminami (np. ogrodnictwo, sprzątanie, szkoły jazdy) obowiązują do czasu ich wygaśnięcia. Dlatego zawsze warto sprawdzić numer komisji parytetowej (commission paritaire / paritair comité) i regulamin pracy. Jeśli pracodawca twierdzi, że w Twojej firmie obowiązuje krótszy termin, poproś o wskazanie konkretnej CCT/CAO albo przepisu regulaminu pracy, na którym się opiera. ## Co musi być zapisane w regulaminie pracy? Przy zmiennych grafikach regulamin pracy powinien określać ramy, w których pracodawca może planować pracę. W praktyce powinno dać się z niego ustalić m.in.: - w jakie dni tygodnia praca może być wykonywana, - w jakich przedziałach godzinowych można planować zmiany, - minimalną i maksymalną długość dnia pracy, jeżeli ma zastosowanie, - sposób oraz termin przekazywania konkretnego grafiku. Umowa o pracę powinna odsyłać do tych ram, zamiast pozostawiać pracodawcy całkowicie nieograniczoną swobodę. ## Czy możesz odmówić zmiany podanej za późno? Tak. Według UCM pracownik ze zmiennym grafikiem może odmówić pracy, jeżeli: - konkretna zmiana nie odpowiada grafikowi przekazanemu w obowiązującym terminie, lub - zmiana wypada poza dniami tygodnia lub przedziałem godzinowym, w których zgodnie z regulaminem pracy pracodawca może planować pracę. Pracodawca, który traktuje niekorzystnie pracownika za uprawnioną odmowę, podlega sankcji poziomu 2 (grzywna karna lub administracyjna). Warto odmowę przekazać na piśmie, np. e-mailem lub wiadomością, i zachować screenshot grafiku z datą publikacji. Nie ograniczaj się do ustnej rozmowy, jeśli później może powstać spór. ## Co jeśli pracodawca odwołuje już zaplanowaną zmianę? Według UCM, jeżeli pracodawca **późno odwoła** zmianę przewidzianą w ustalonym zmiennym grafiku, musi za nią **zapłacić tak, jakby została wykonana**. Nie dotyczy to odwołania z powodu siły wyższej (*force majeure / overmacht*), czyli okoliczności niezależnych od pracodawcy. Ustawa nie określa, co dokładnie oznacza „późne” odwołanie. Jeśli usunięto Ci już przekazaną zmianę i nie wypłacono wynagrodzenia, zachowaj pierwotny grafik, informację o anulowaniu oraz pasek płacowy. Dokładna ocena zależy od sektora i okoliczności odwołania. ## Co zrobić krok po kroku, gdy grafiki przychodzą za późno? 1. **Sprawdź umowę i regulamin pracy.** Poszukaj zapisów o horaire variable / variabel werkrooster. 2. **Ustal komisję parytetową.** Numer znajdziesz zwykle na pasku płacowym lub dokumentach zatrudnienia. 3. **Sprawdź termin sektorowy.** Zasada ogólna to 7 dni roboczych, ale prawidłowa CCT/CAO może przewidywać krótszy termin. 4. **Zapisuj dowody.** Rób screenshoty aplikacji z grafikiem, zachowuj SMS-y, e-maile i historię zmian. 5. **Zgłoś problem pisemnie.** Wskaż konkretną zmianę i datę, kiedy została Ci przekazana. 6. Jeśli sytuacja się powtarza, możesz skontaktować się ze związkiem zawodowym albo z **Contrôle des lois sociales / Toezicht op de Sociale Wetten**. ## Co zrobić, jeśli szef wpisuje Ci zmianę wieczorem na następny dzień? Najpierw sprawdź, czy w Twoim sektorze istnieje ważny wyjątek od zasady 7 dni. Jeżeli nie, taka praktyka co do zasady nie spełnia ustawowego terminu. Nie usuwaj wiadomości ani powiadomień z aplikacji. Jeśli chcesz odmówić, zrób to spokojnie i pisemnie, wskazując, że grafik został przekazany po terminie. Jeżeli pracodawca grozi sankcją, zmianą umowy albo zwolnieniem wyłącznie dlatego, że skorzystałeś z prawa odmowy, warto szybko skonsultować sprawę z inspekcją lub związkiem. ## Najważniejsze rozróżnienie **7 dni roboczych to zasada ogólna, a nie bezwzględny termin dla każdego sektora.** Jeśli w Twojej komisji parytetowej istnieje wiążąca CCT/CAO, termin może być krótszy. Pracodawca powinien jednak potrafić wskazać podstawę takiego wyjątku, a regulamin pracy musi określać ramy planowania.