# Titres-services: biuro rano dopisuje ci klienta na popołudnie — czy musisz się zgodzić?

- Adres: https://popolsku.be/baza-wiedzy/titres-services-zmiana-planningu-zastepstwo-ten-sam-dzien/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Belgia
- Dział: Praca i zatrudnienie › Sektory i komisje parytetowe
- Stan informacji na dzień: 13.10.2026
- Zweryfikowano: 13.10.2026
- Ostatnia zmiana: 13.10.2026
- Źródła:
  - [Justel — ustawa z 20.07.2001 o usługach i miejscach pracy w sąsiedztwie (titres-services), art. 7ter, 7quinquies i 7septies](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/loi/2001/07/20/2001012803/justel)
  - [SPF Emploi — umowa titres-services: obowiązkowe elementy umowy i informacja o grafiku](https://emploi.belgique.be/fr/themes/contrats-de-travail/contrats-de-travail-particuliers/contrat-de-travail-titres-services-1)
  - [SPF Emploi — umowa titres-services: minimalny wymiar, blok 3 godzin i przejazdy między klientami](https://emploi.belgique.be/fr/themes/contrats-de-travail/contrats-de-travail-particuliers/contrat-de-travail-titres-services-2)
  - [SPF Emploi — część etatu: zmienne grafiki pracy (zasada ogólna)](https://emploi.belgique.be/fr/themes/reglementation-du-travail/travail-temps-partiel/travail-temps-partiel-horaires-de-travail)
  - [SPF Emploi — wyjątki sektorowe od terminu podania zmiennego grafiku](https://emploi.belgique.be/fr/themes/reglementation-du-travail/travail-temps-partiel/horaires-de-travail-variables/regles)
  - [SPF Emploi — jednostronna zmiana warunków umowy (acte équipollent à rupture)](https://emploi.belgique.be/fr/themes/contrats-de-travail/fin-du-contrat-de-travail/modes-de-rupture-communs-tous-les-contrats-le)
  - [SPF Emploi (baza CCT) — CCT podkomisji 322.01 z 7.05.2014: niezapowiedziana nieobecność klienta i praca zastępcza (PDF)](https://public-search.werk.belgie.be/website-download-service/joint-work-convention/32201/32201-2014-007410.pdf)
  - [SYNOVA (związek zawodowy) — titres-services CP 322.01: godziny, klient nieobecny, przejazdy](https://www.synova.be/fr/travailleur/secteurs/services-aux-personnes/cp32201)
  - [Group S / Navema — przewodnik po regulaminie pracy, punkt o PC 322.01 (PDF, NL)](https://www.navema.be/sites/default/files/70/praktische_gids_bij_het_invullen_van_de_vragenlijst_arbeidsreglement.pdf)
- Cytowanie: „Titres-services: biuro rano dopisuje ci klienta na popołudnie — czy musisz się zgodzić?”, PoPolsku.be, stan informacji na dzień 13.10.2026, https://popolsku.be/baza-wiedzy/titres-services-zmiana-planningu-zastepstwo-ten-sam-dzien/

---

Biuro titres-services może zaproponować ci zastępstwo albo nowego klienta w dniu pracy, ale **nie może dowolnie zmieniać twojego grafiku z dnia na dzień**. Ustawa o titres-services wymaga, żeby umowa na czas nieokreślony określała, **jak i w jakim terminie** dowiadujesz się o swoim grafiku. Jeśli umowa tego nie określa, grafik trzeba ci podać **co najmniej 7 dni wcześniej**. Zmiana podana rano na to samo popołudnie zwykle nie mieści się w takim terminie, więc w praktyce wymaga twojej zgody, chyba że twoja umowa przewiduje coś innego.

Poradnik dotyczy pracowników zatrudnionych w zatwierdzonej firmie titres-services / dienstencheques (podkomisja parytetowa CP 322.01) w całej Belgii.

Ten poradnik uzupełnia tekst [Praca w titres-services — umowa, godziny, dojazdy i minimalna stawka](/baza-wiedzy/titres-services-prawa-umowa-godziny-dojazdy/). Tam znajdziesz podstawy: minimum godzin, stawki i pasek płacowy.

## Kto ustala te zasady?

Ceny bonów i zatwierdzanie firm zależą od regionu (Bruksela, Flandria, Walonia). **Twoje prawa jako pracownika nie zależą od regionu.** Wynikają z przepisów federalnych i z układów zbiorowych podkomisji CP 322.01, takich samych w całej Belgii:

- umowa titres-services podlega ogólnej ustawie z 3 lipca 1978 r. o umowach o pracę, z wyjątkiem szczególnych zasad z ustawy z 20 lipca 2001 r. o titres-services (art. 7ter tej ustawy);
- szczególne zasady obejmują m.in. obowiązkowe elementy umowy, w tym grafik (art. 7quinquies), minimalny wymiar godzin i minimalny blok pracy;
- sprawy sektorowe reguluje podkomisja parytetowa 322.01 — FR: *sous-commission paritaire pour les entreprises agréées fournissant des travaux ou services de proximité*, NL: *paritair subcomité voor de erkende ondernemingen die buurtwerken of -diensten leveren*.

## Ile wcześniej biuro musi podać ci grafik?

### Najpierw sprawdź swoją umowę

Każda umowa titres-services musi zawierać **wymiar i rozkład czasu pracy** (FR: *durée et horaire de travail*). Przy umowie na czas nieokreślony (CDI) umowa musi też określać, **jak i w jakim terminie** pracownik dowiaduje się o swoim grafiku (NL: *werkrooster*).

Możliwe są więc dwie sytuacje:

- **w umowie jest stały grafik** (np. poniedziałek i środa 8:00–12:00) — wtedy te godziny są częścią umowy;
- **w umowie jest zapis o sposobie przekazywania grafiku** (np. przez aplikację, z określonym wyprzedzeniem) — wtedy biuro musi trzymać się tego zapisu.

### Gdy umowa nic o tym nie mówi: 7 dni

Jeżeli umowa na czas nieokreślony nie określa terminu, ustawa o titres-services wymaga podania grafiku **co najmniej siedem dni wcześniej** (art. 7quinquies, 5°). Ustawa mówi o „siedmiu dniach” i nie precyzuje, czy chodzi o dni robocze.

Tę samą zasadę opisują SPF Emploi i sekretariaty socjalne przygotowujące regulaminy pracy dla firm z CP 322.01.

> Uwaga: przepisy o titres-services nie przewidują osobnego, krótszego terminu wyprzedzenia przy zastępstwie ani ogólnej reguły typu „biuro musi zadzwonić dzień wcześniej”. Liczy się to, co jest w twojej umowie, a jeśli nic tam nie ma — termin 7 dni.

### Umowa na czas określony w pierwszych 3 miesiącach

Według art. 7septies ustawy o titres-services przez pierwsze trzy miesiące u tego samego pracodawcy (licząc od pierwszego zgłoszenia zatrudnienia) kolejne umowy na czas określony (CDD) nie zamieniają się w umowę na czas nieokreślony. Jeśli po tych trzech miesiącach nadal pracujesz dla tego pracodawcy, łączy was umowa na czas nieokreślony. Zasada „7 dni, jeśli umowa nic nie mówi” jest w ustawie zapisana dla umów na czas nieokreślony. Przy CDD sprawdź, co o grafiku mówi sama umowa i regulamin pracy. Jeśli nic, zapytaj związek zawodowy.

### A ogólna zasada dla zmiennych grafików na część etatu?

Dla pracowników na część etatu ze zmiennym grafikiem obowiązuje ogólna zasada: grafik co najmniej **7 dni roboczych** wcześniej, a układ sektorowy może skrócić termin najwyżej do 3 dni roboczych. Opisujemy ją, razem z prawem do odmowy zmiany podanej za późno, w poradniku [Pracujesz na część etatu ze zmiennym grafikiem](/baza-wiedzy/zmienny-grafik-czesc-etatu-7-dni/).

Wykaz SPF Emploi z sektorami, które mają odrębne terminy (m.in. sprzątanie CP 121, horeca CP 302), **nie wymienia titres-services CP 322.01**. Przepisy nie rozstrzygają wprost, jak ogólna zasada dla części etatu łączy się ze szczególną zasadą z ustawy o titres-services. Jeżeli sprawa dotyczy ciebie bezpośrednio, poproś związek zawodowy o ocenę na podstawie twojej umowy.

## Czy możesz odmówić zastępstwa tego samego dnia?

### Gdy zmiana wykracza poza umowę

Według SPF Emploi umowa ma być wykonywana w warunkach, czasie i miejscu, na które strony się umówiły. **Zmiana wymaga co do zasady zgody obu stron.** Zapis w umowie, który pozwalałby pracodawcy samemu zmieniać warunki pracy, jest nieważny.

W praktyce oznacza to, że:

- jeśli biuro proponuje ci klienta **poza godzinami z umowy lub z przekazanego grafiku** (dodatkowe godziny, inna pora dnia), jest to propozycja — możesz się zgodzić albo odmówić;
- jeśli biuro chce **przesunąć twoje godziny** bez zachowania terminu z umowy (albo 7 dni, gdy umowa nic nie mówi), nie spełnia zasad przekazywania grafiku.

### Czy za odmowę grozi sankcja?

Przepisy dotyczące titres-services **nie regulują wprost ochrony przed sankcją** pracownicy, która odmawia zmiany grafiku. Nie można więc zakładać, że odmowa „nigdy nie może mieć konsekwencji”. Rozsądniej:

1. odmów spokojnie i **na piśmie** (SMS, e-mail, wiadomość w aplikacji), z krótkim powodem, np. „grafik podany w dniu pracy, poza terminem z mojej umowy”;
2. zachowaj zrzut ekranu planningu z datą i godziną zmiany;
3. jeśli biuro grozi sankcją albo zmienia ci godziny w odwecie, skontaktuj się ze związkiem zawodowym.

SPF Emploi zwraca też uwagę, że brak sprzeciwu może zostać uznany za milczącą zgodę na zmianę. Jeśli zmiany powtarzają się, a ty się na nie nie zgadzasz, mów o tym od razu i na piśmie.

> Uwaga: nie traktuj jednej zmiany grafiku jako zerwania umowy przez pracodawcę. SPF Emploi wyjaśnia, że jeśli sąd uzna, że zmiana nie dotyczyła w istotny sposób zasadniczego elementu umowy, to osobę, która powołała się na zerwanie umowy, uważa się za stronę, która umowę rozwiązała. Przed takim krokiem zawsze porozmawiaj ze związkiem.

## Twój klient odwołał wizytę, a biuro wysyła cię do innego

To inna sytuacja niż dopisanie klienta ponad grafik. Układ zbiorowy CP 322.01 z 7 maja 2014 r. stanowi, że przy **niezapowiedzianej nieobecności klienta** (FR: *absence imprévue d'un client*, NL: *onaangekondigde afwezigheid van een klant*):

- pracodawca nie może wpisać ci za te godziny bezrobocia ekonomicznego;
- jeśli **nie przewidziano pracy zastępczej** (FR: *prestation de substitution*, NL: *vervangende tewerkstelling*), należy ci się wynagrodzenie za zaplanowane godziny.

Związek SYNOVA opisuje, że gdy klient uprzedzi o nieobecności, pracodawca powinien zrobić wszystko, żeby zaplanowane godziny zostały przepracowane u innego klienta. Wysłanie cię w **tych samych godzinach z grafiku** do innego klienta jest więc przewidziane w zasadach sektora. Układ nie mówi, czy i kiedy możesz odmówić takiej pracy zastępczej — przy sporze zapytaj związek. Jeśli biuro zamiast zastępstwa proponuje ci urlop za te godziny, przed zgodą zapytaj o to związek.

## Dopisany klient a blok 3 godzin

Każda pojedyncza sesja pracy (FR: *prestation*) w titres-services musi trwać **co najmniej 3 godziny**, od pierwszego dnia pracy. Według SPF Emploi przejazd między klientami jest czasem pracy, więc wlicza się do tego bloku.

Przykłady z SPF Emploi:

| Układ dnia | Czy dozwolony? |
|---|---|
| 8:00–10:00 u klienta A, 10:30–12:30 u klienta B | Tak — pół godziny przejazdu to czas pracy |
| 4 godziny u klienta A, przerwa obiadowa, 2 godziny u klienta B | Tak, jeśli całość jest ciągła i jednorodna |
| 9:00–13:00 u klienta A, potem 15:00–17:00 u klienta B | Nie — popołudniowy blok trwa tylko 2 godziny |
| Sama wizyta 2-godzinna | Nie |

Jeżeli biuro dopisuje ci krótką popołudniową wizytę po kilkugodzinnej przerwie, sprawdź, czy nie powstaje osobny blok krótszy niż 3 godziny.

## Jak liczy się przejazd do dopisanego klienta?

- **Przejazd bezpośrednio od jednego klienta do następnego tego samego dnia** jest co do zasady czasem pracy (SPF Emploi). Trzeba go zapłacić i nie wolno opłacać go bonami klienta.
- **Dojazd z domu do pierwszego klienta i powrót od ostatniego** to dojazd do pracy, rozliczany według zasad zwrotu kosztów dojazdu, a nie jako czas pracy.

Według SYNOVA (stan strony z 2026 r.) sektor przewiduje też ryczałt za przejazd między kolejnymi klientami: **0,13 euro za km, co najmniej 0,77 euro za przejazd** (kwota indeksowana na 1.03.2026), jeśli między wizytami nie ma więcej niż dwóch godzin, a odległość przekracza 1 km. SYNOVA podaje też zasady zwrotu kosztów samego przejazdu (transport publiczny, samochód, rower). Aktualne kwoty sprawdź na pasku płacowym lub w związku — mogą się zmienić przy indeksacji.

Jeśli dojeżdżasz komunikacją publiczną, masz dobry powód, by poprosić biuro o **adres klienta przed potwierdzeniem zastępstwa**. Bez adresu nie ocenisz, czy zdążysz i ile potrwa przejazd.

## Dodatkowe godziny ponad umowę

Jeśli pracujesz na część etatu, a zastępstwo wykracza ponad godziny z umowy, są to godziny dodatkowe (FR: *heures complémentaires*). Według SPF Emploi są one co do zasady płatne zwykłą stawką, a w niektórych sytuacjach przysługuje dopłata. Czy dopłata należy się w twoim przypadku, zależy od twojego systemu pracy i ewentualnych układów — sprawdź to z działem płac albo ze związkiem. Tygodniowy limit czasu pracy w CP 322.01 to 38 godzin.

## Co zrobić, gdy biuro dzwoni rano z zastępstwem

1. **Zapytaj o szczegóły:** adres, godziny, czy to zastąpienie odwołanego klienta (w twoich godzinach), czy dodatkowe godziny.
2. **Sprawdź umowę i regulamin pracy:** czy masz stały grafik, czy zapis o tym, jak i kiedy dostajesz planning.
3. **Policz blok 3 godzin i przejazd** między klientami.
4. **Zdecyduj i odpowiedz na piśmie** — zgodę albo odmowę z krótkim powodem.
5. **Zachowuj dowody:** zrzuty planningu, SMS-y, e-maile, paski płacowe. Porównuj godziny na pasku z planningiem, łącznie z przejazdami.
6. **Gdy problem się powtarza:** zwróć się do delegata związkowego, związku (CSC/ACV, FGTB/ABVV, SYNOVA) albo do inspekcji pracy SPF Emploi (*Contrôle des lois sociales* / *Toezicht op de sociale wetten*).

Numer komisji parytetowej znajdziesz zwykle na pasku płacowym — więcej w poradniku [Komisja parytetowa — co to jest](/baza-wiedzy/komisja-parytetowa-co-to-jest-jak-sprawdzic-stawke/). O tym, co powinno być w regulaminie pracy, przeczytasz w tekście [Regulamin pracy i zasady w firmie w Belgii](/baza-wiedzy/regulamin-pracy-i-zasady-w-firmie-w-belgii/).