# Zmarł małżonek — jak sprawdzić pension de survie lub allocation de transition?

- Adres: https://popolsku.be/baza-wiedzy/smierc-malzonka-pension-survie-allocation-transition/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Belgia
- Dział: Zasiłki i pomoc społeczna › Emerytury
- Stan informacji na dzień: 10.10.2026
- Zweryfikowano: 10.10.2026
- Ostatnia zmiana: 10.10.2026
- Źródła:
  - [SFP — pension de survie: warunki, wiek minimalny, renta tymczasowa po urzędniku, wniosek i początek wypłaty](https://www.sfpd.fgov.be/fr/droit-a-la-pension/pension-de-survie)
  - [SFP — allocation de transition: warunki, okresy 18/36/48 miesięcy, list automatyczny, łączenie z dochodami](https://www.sfpd.fgov.be/fr/droit-a-la-pension/allocation-de-transition)
  - [FPD — overgangsuitkering (wersja niderlandzka)](https://www.sfpd.fgov.be/nl/recht-op-pensioen/overgangsuitkering)
  - [SFP — wniosek o emeryturę i rentę rodzinną: kanały, Pointpension, termin 12 miesięcy, mieszkańcy zagranicy, kontakt telefoniczny](https://www.sfpd.fgov.be/fr/demande-de-pension)
  - [RTBF — numer 1765 zastąpiony od 1.09.2026 numerem 02 225 17 65](https://www.rtbf.be/article/fini-le-1765-le-numero-de-telephone-special-pension-deviendra-un-numero-standard-des-le-1er-septembre-11765909)
  - [Fednot (notaire.be) — karta informacyjna: pension de survie czy allocation de transition](https://www.notaire.be/sites/default/files/files/2025-07/infofiche-succession-pension-de-survie-ou-allocation-de-transition.pdf)
  - [Droits Quotidiens — allocation de transition dla osób zbyt młodych na pension de survie](https://www.droitsquotidiens.be/fr/question/je-suis-trop-jeune-pour-avoir-une-pension-de-survie-ai-je-droit-une-allocation-de)
  - [UCM — pension de survie po zmarłym małżonku samozatrudnionym (INASTI)](https://www.ucm.be/faq/mes-droits/mon-conjoint-independant-est-decede-ai-je-droit-une-pension-de-survie)
  - [ONEM — T200: prawo do zasiłku po zatrudnieniu od 1.03.2026 (312 dni w 36 miesiącach, lista dni zrównanych)](https://www.onem.be/page/avez-vous-droit-aux-allocations-de-chomage-apres-une-occupation---situation-a-partir-du-01.03.2026-)
- Cytowanie: „Zmarł małżonek — jak sprawdzić pension de survie lub allocation de transition?”, PoPolsku.be, stan informacji na dzień 10.10.2026, https://popolsku.be/baza-wiedzy/smierc-malzonka-pension-survie-allocation-transition/

---

Po śmierci męża lub żony belgijska instytucja emerytalna może wypłacać ci jedno z dwóch świadczeń: **rentę rodzinną** — FR: *pension de survie*, NL: *overlevingspensioen* — albo **świadczenie przejściowe** — FR: *allocation de transition*, NL: *overgangsuitkering*. Które z nich, zależy przede wszystkim od twojego wieku w chwili śmierci małżonka. Obie sprawy prowadzi **Federalna Służba Emerytalna** — FR: *Service fédéral des Pensions* (SFP), NL: *Federale Pensioendienst* (FPD).

Poradnik dotyczy osób mieszkających w Belgii, których zmarły małżonek pracował jako **pracownik najemny** (FR: *salarié*, NL: *werknemer*) albo **urzędnik** (FR: *fonctionnaire*, NL: *ambtenaar*). Opis opiera się przede wszystkim na informacjach SFP. Nie znajdziesz tu wyliczenia kwoty — tę ustala SFP na podstawie kariery zmarłego.

## Czym różnią się oba świadczenia?

| | Renta rodzinna (*pension de survie*) | Świadczenie przejściowe (*allocation de transition*) |
|---|---|---|
| Dla kogo | małżonek, który osiągnął wiek minimalny | małżonek, który nie osiągnął wieku minimalnego |
| Czas wypłaty | SFP nie podaje limitu miesięcy; ponowny ślub ją wstrzymuje | 18, 36 albo 48 miesięcy |
| Kwota | liczona od kariery zmarłego | liczona w dużej mierze tak samo jak renta rodzinna |

Świadczenie przejściowe jest więc **tymczasowym** wsparciem dla młodszych wdów i wdowców. Po jego zakończeniu prawo do renty rodzinnej SFP sprawdza ponownie dopiero wtedy, gdy zaczniesz pobierać własną emeryturę.

## Kto może dostać świadczenie po małżonku?

Musisz spełnić wszystkie warunki:

- **byłeś w związku małżeńskim** ze zmarłym co najmniej **rok** (z wyjątkami opisanymi niżej);
- **nie zawarłeś ponownie małżeństwa**;
- **nie zostałeś skazany** za zamach na życie małżonka;
- przy rencie rodzinnej — osiągnąłeś **wiek minimalny** obowiązujący w roku śmierci małżonka.

### Kiedy krótsze małżeństwo wystarczy?

SFP uznaje warunek roku małżeństwa za spełniony, jeżeli:

- przed ślubem byliście w **prawnym wspólnym zamieszkaniu** — FR: *cohabitation légale*, NL: *wettelijke samenwoning* — i razem z małżeństwem trwało to co najmniej rok;
- masz na utrzymaniu dziecko, na które pobierasz zasiłek rodzinny;
- z waszego małżeństwa lub prawnego wspólnego zamieszkania urodziło się dziecko;
- dziecko urodziło się w ciągu **300 dni** od śmierci;
- małżonek zmarł w wyniku wypadku albo choroby zawodowej, które nastąpiły po ślubie.

Jeżeli zmarły był **urzędnikiem**, a małżeństwo trwało krócej niż rok i nie zachodzi żaden z tych wyjątków, SFP opisuje możliwość **tymczasowej renty rodzinnej przez 12 miesięcy** (FR: *pension de survie temporaire*) dla małżonka lub byłego małżonka. Przy śmierci pracownika najemnego SFP takiej możliwości nie wymienia.

### A jeśli nie byliśmy małżeństwem?

Strony SFP opisują oba świadczenia jako prawa **małżonka**. Samo wspólne mieszkanie — także zarejestrowane jako cohabitation légale — nie jest z małżeństwem zrównane. Liczy się ono tylko w opisanym wyżej wyjątku, gdy poprzedzało ślub.

### Byli małżonkowie i sieroty

Na stronie o rencie rodzinnej SFP wymienia osobno **byłego małżonka zmarłego urzędnika**, który nie zawarł ponownie małżeństwa, oraz sieroty po urzędniku. W innych przypadkach rozwodu zapytaj bezpośrednio SFP.

## Jaki wiek minimalny obowiązuje?

Według tabeli SFP wiek minimalny do renty rodzinnej zależy od roku śmierci małżonka:

| Rok śmierci małżonka | Wiek minimalny wdowy lub wdowca |
|---|---|
| 2024 | 49 lat i 6 miesięcy |
| 2025 | 50 lat |
| **2026** | **51 lat** |
| 2027 | 52 lata |
| 2028 | 53 lata |
| 2029 | 54 lata |
| 2030 | 55 lat |

Jeżeli w chwili śmierci małżonka nie masz wymaganego wieku, sprawdzane jest prawo do świadczenia przejściowego.

**Wyjątek:** jeżeli nie osiągnąłeś wieku minimalnego, ale **pobierasz już własną emeryturę**, dostajesz od razu rentę rodzinną.

> Uwaga: SFP zaznacza, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nr 135/2017 z 30 listopada 2017 r. częściowo unieważnił podwyższenie wieku minimalnego z 50 do 55 lat dla określonych grup osób. SFP pisze, że nie może dokładnie ustalić, kogo to dotyczy, i czeka na zmianę przepisów. Jeżeli twoja sytuacja jest graniczna, zapytaj SFP o swoją sprawę.

## Jak długo trwa świadczenie przejściowe?

Długość zależy od sytuacji rodzinnej **w chwili śmierci** małżonka (zasady obowiązują od 1 października 2021 r.):

| Sytuacja rodzinna | Okres wypłaty |
|---|---|
| Brak dzieci na utrzymaniu | 18 miesięcy |
| Tylko dzieci w wieku 13 lat lub starsze | 36 miesięcy |
| Co najmniej jedno dziecko poniżej 13 lat | 48 miesięcy |
| Co najmniej jedno dziecko z niepełnosprawnością | 48 miesięcy |
| Dziecko urodzone w ciągu 300 dni od śmierci | 48 miesięcy |

**Ważne:** dziecko, które kończy 13 lat w roku kalendarzowym śmierci, traktuje się jak 13-latka przez cały ten rok.

**Przykład:** mąż zmarł w maju 2026 r. Wdowa ma 47 lat i córkę, która w listopadzie 2026 r. skończy 13 lat. Nie ma wieku do renty rodzinnej (51 lat), więc chodzi o świadczenie przejściowe. Córka liczy się jak 13-latka za cały 2026 r., dlatego okres wynosi **36 miesięcy**, a nie 48.

Okres ustala się raz, według sytuacji z dnia śmierci. Jeżeli później dziecko przestanie być na twoim utrzymaniu, nie skraca to przyznanego okresu.

## Czy muszę złożyć wniosek?

To zależy od świadczenia, od tego, czy zmarły był już emerytem, i od kraju, w którym mieszkasz.

### Zmarły był już emerytem

Według SFP nie musisz składać wniosku, jeżeli zmarły małżonek pobierał już emeryturę albo z niej zrezygnował. SFP sprawdza twoje prawa sam.

### Świadczenie przejściowe — mieszkasz w Belgii

Od stycznia 2025 r. SFP **automatycznie wysyła list** do uprawnionych małżonków mieszkających w Belgii i informuje ich o prawach. Jeżeli **w ciągu 30 dni od śmierci** nie dostałeś takiego listu, **skontaktuj się z SFP**. Nie czekaj dłużej.

### Renta rodzinna — zmarły nie był emerytem

Złóż wniosek. Możesz to zrobić:

1. online na **mypension.be**;
2. w urzędzie gminy, w której mieszkasz;
3. telefonicznie — pod numerem **+32 2 225 17 65** (poniedziałek–piątek, 8:30–12:00). Dawny bezpłatny numer specjalny 1765 od 1 września 2026 r. zastąpiono tym zwykłym numerem; pod 1765 usłyszysz komunikat odsyłający do nowego numeru;
4. w punkcie obsługi Pointpension — według SFP wyłącznie po wcześniejszym umówieniu wizyty.

### Mieszkasz poza Belgią

Świadczenie przejściowe nie przychodzi wtedy automatycznie — trzeba o nie wystąpić. SFP opisuje, że sposób złożenia wniosku zależy od kraju zamieszkania. Szczegóły znajdziesz na stronie SFP o wnioskach w części dla mieszkańców zagranicy (link w źródłach).

## Dlaczego termin 12 miesięcy jest tak ważny?

Gdy wniosek jest potrzebny, złóż go **w ciągu 12 miesięcy od śmierci** małżonka. Wtedy świadczenie zacznie się:

- od **1. dnia miesiąca śmierci** — jeżeli zmarły był pracownikiem najemnym i nie był jeszcze emerytem;
- od **1. dnia miesiąca po śmierci** — jeżeli zmarły był już emerytem albo był urzędnikiem i nie był jeszcze emerytem.

Jeżeli spóźnisz się z wnioskiem, świadczenie zacznie się dopiero od miesiąca po złożeniu wniosku. Przy świadczeniu przejściowym oznacza to, że możesz je w części lub całości **stracić**, bo wypłaca się je tylko przez określony czas od śmierci.

> Uwaga: strona SFP o świadczeniu przejściowym mówi, że mieszkańcy Belgii nie składają wniosku, a ogólna strona SFP o wnioskach nadal wymienia termin 12 miesięcy dla obu świadczeń. Jeśli nie masz pisma z SFP, nie zakładaj, że sprawa „załatwi się sama” — skontaktuj się z SFP i w razie wątpliwości złóż wniosek.

## Co przygotować przed kontaktem z SFP?

Zbierz informacje, od których zależy decyzja:

- datę ślubu i — jeśli była — datę rejestracji prawnego wspólnego zamieszkania przed ślubem;
- datę śmierci i informację, czy była skutkiem wypadku przy pracy albo choroby zawodowej;
- rodzaj kariery zmarłego: pracownik najemny, urzędnik, samozatrudniony, praca w kilku krajach;
- informację, czy zmarły pobierał już emeryturę;
- swój wiek i informację, czy masz już własną emeryturę;
- dane dzieci na utrzymaniu: daty urodzenia, zasiłek rodzinny, ewentualna niepełnosprawność, ciąża;
- swój kraj zamieszkania;
- swój numer rejestru krajowego — SFP prosi, by mieć go pod ręką przy rozmowie telefonicznej.

## Czy mogę pracować, pobierając świadczenie przejściowe?

Tak. Według SFP świadczenie przejściowe możesz łączyć m.in. z:

- pracą zawodową;
- świadczeniami z tytułu choroby, inwalidztwa lub bezrobocia (belgijskimi lub zagranicznymi);
- świadczeniem za ograniczenie czasu pracy lub przerwę w karierze;
- rentą rodzinną z innego systemu.

SFP pobiera z wypłaty zaliczkę na podatek, ale nie zna twoich pozostałych dochodów. Ostateczny podatek ustala urząd skarbowy (SPF Finances) w rocznym rozliczeniu, uwzględniając wszystkie dochody — podatek może więc okazać się wyższy niż zaliczka.

Łączenie **renty rodzinnej** z pracą lub zasiłkami podlega osobnym zasadom SFP. Zanim podejmiesz lub zwiększysz pracę, sprawdź je w SFP.

## Co się dzieje po ponownym ślubie?

- Renta rodzinna zostaje **wstrzymana**.
- Świadczenie przejściowe **przestaje przysługiwać** od chwili zawarcia nowego małżeństwa.

## Co po zakończeniu świadczenia przejściowego?

- Jeżeli w trakcie świadczenia przejściowego zaczniesz pobierać własną emeryturę, dostajesz świadczenie do końca okresu, a potem SFP **automatycznie** sprawdza twoje prawo do renty rodzinnej.
- W pozostałych przypadkach prawo do renty rodzinnej SFP bada automatycznie, gdy rozpocznie się twoja własna emerytura.
- SFP podaje, że po zakończeniu świadczenia możesz mieć prawo do **zasiłku dla bezrobotnych**, jeśli nie masz innych dochodów. Od 1 marca 2026 r. obowiązują jednak nowe warunki ONEM: co do zasady trzeba wykazać **312 dni pracy lub dni zrównanych w okresie 36 miesięcy** przed wnioskiem.

> Uwaga: strona SFP nadal podaje, że okres świadczenia przejściowego liczy się jak okres pracy przy ustalaniu prawa do zasiłku. Aktualna lista dni zrównanych ONEM (karta T200 dla sytuacji od 1.03.2026, aktualizacja z 23 kwietnia 2026 r.) nie wymienia jednak dni świadczenia przejściowego, a Droits Quotidiens (aktualizacja z 15 czerwca 2026 r.) pisze wprost, że od 1 marca 2026 r. nie są już one zrównywane z dniami pracy. Nie licz więc na to, że okres świadczenia przejściowego otworzy prawo do zasiłku — zanim zaplanujesz budżet, zapytaj o swoją sytuację w instytucji wypłacającej zasiłki (CAPAC albo związek zawodowy).

Jeżeli po śmierci małżonka spadły dochody twojej rodziny, sprawdź też, czy przysługuje ci [wyższa refundacja w kasie chorych (BIM)](/baza-wiedzy/bim-kiedy-automatycznie-a-kiedy-wniosek/).

## Zmarły był samozatrudniony?

SFP zajmuje się karierą pracowników najemnych i urzędników. **Małżonkowie zmarłych samozatrudnionych** zwracają się do **INASTI** — NL: *RSVZ*. Według UCM wniosek można złożyć w INASTI, w gminie albo przez mypension.be; UCM podaje dla 2026 r. ten sam wiek minimalny (51 lat) i warunek roku małżeństwa. Jeżeli zmarły pracował i jako pracownik, i jako samozatrudniony, zapytaj obie instytucje, jak dzielą sprawę.

## Reforma emerytur

Na stronie SFP widnieje informacja, że rząd osiągnął porozumienie w sprawie reformy emerytur, a jej szczegóły muszą jeszcze trafić do przepisów. SFP zapowiada aktualizację informacji i zaznacza, że na razie nie musisz nic robić. Opisane wyżej zasady mogą się więc zmienić — przed ważną decyzją sprawdź aktualną stronę SFP.

## Gdzie szukać pomocy?

- **SFP:** numer **+32 2 225 17 65** (poniedziałek–piątek, 8:30–12:00; od 1 września 2026 r. zastąpił dawny numer 1765), formularz kontaktowy na stronie SFP, punkty Pointpension po umówieniu wizyty. Linie są często zajęte — w razie potrzeby spróbuj ponownie później.
- **Online:** mypension.be — złożenie wniosku o emeryturę lub rentę rodzinną.
- **Notariusz** — jeżeli sprawa świadczeń łączy się z rozliczeniem spadku; Fednot przygotował o tym kartę informacyjną (w źródłach).

## Najważniejsze w skrócie

- Wiek minimalny do renty rodzinnej przy śmierci małżonka w 2026 r. to **51 lat**. Młodsi mogą dostać świadczenie przejściowe na **18, 36 albo 48 miesięcy**.
- Warunkiem jest co do zasady **rok małżeństwa**; samo wspólne mieszkanie nie wystarcza.
- Mieszkańcy Belgii powinni dostać list SFP o świadczeniu przejściowym — jeśli nie przyszedł **w ciągu 30 dni**, skontaktuj się z SFP.
- Gdy wniosek jest potrzebny, złóż go **w ciągu 12 miesięcy** od śmierci, inaczej możesz stracić część świadczenia.
- Samozatrudnieni: sprawę prowadzi **INASTI**, nie SFP.