# Jestem samozatrudniona — czy mogę zamienić 105 titres-services na dłuższy urlop macierzyński?

- Adres: https://popolsku.be/baza-wiedzy/samozatrudniona-urlop-macierzynski-titres-services/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Belgia
- Dział: Własna firma
- Stan informacji na dzień: 01.09.2026
- Zweryfikowano: 10.10.2026
- Ostatnia zmiana: 10.10.2026
- Źródła:
  - [INAMI — kwota świadczenia za odpoczynek macierzyński samozatrudnionej (tabela 2026)](https://www.inami.fgov.be/fr/themes/grossesse-et-naissance/montants-et-plafonds-des-indemnites/independants/montant-de-votre-indemnite-forfaitaire-pendant-un-repos-de-maternite)
  - [INAMI — odpoczynek macierzyński samozatrudnionych: część obowiązkowa, pół etatu i formalności w mutualité](https://www.inami.fgov.be/fr/themes/grossesse-et-naissance/maternite/repos-de-maternite-pour-les-independantes)
  - [INASTI — odpoczynek macierzyński samozatrudnionej, titres-services i zwolnienie ze składek za dwa kwartały](https://www.inasti.be/fr/faq/repos-de-maternite-y-ai-je-droit-et-comment-en-faire-la-demande)
  - [UCM — pomoc macierzyńska i titres-services: wybór od 1 lipca 2026, zmiana wyboru, ważność czeków](https://www.ucm.be/documents/je-gere-mon-activite/note-dinfo-prestations-daide-la-maternite-titres-services)
  - [UCM — macierzyństwo i zwolnienie ze składek społecznych](https://www.ucm.be/documents/je-gere-mon-activite/note-dinfo-maternite-et-dispense-de-cotisation-sociale)
  - [Droits Quotidiens — samozatrudniona matka w 2026 r.: dwa kwartały bez składek](https://www.droitsquotidiens.be/fr/actualites/independante-et-maman-en-2026-2-trimestres-sans-payer-de-cotisations-sociales)
  - [Xerius — oczekiwanie dziecka: odpoczynek macierzyński, titres-services i zaświadczenie dla mutualité](https://www.xerius.be/fr-be/independants/securite-sociale/attendre-un-enfant)
  - [Xerius — kindje krijgen: moederschapsrust en dienstencheques (NL)](https://xerius.be/nl-be/zelfstandigen/sociale-zekerheid/kindje-krijgen)
  - [Securex — formularz wniosku o pomoc macierzyńską (zasady od 1 lipca 2026)](https://www.securex.be/getattachment/e788137e-e68e-40cd-bafc-42c39f660514/Demande-d-aide-a-la-maternite-new-doc-1-07-916F106.pdf)
  - [Partena Professional — pomoc macierzyńska: wniosek i objaśnienia od 1 lipca 2026](https://www.partena-professional.be/sites/default/files/uploads/Administratieve%20docs%20%26%20forms%20FR/ASI/Aide%20maternite%20-%20Demande%20et%20explicatif%20a%20partir%20du%2001%20juillet%202026.pdf)
  - [Parentia — moederschapsrust voor zelfstandigen en dienstencheques (NL)](https://www.parentia.be/nl/gezinsadministratie/moederschapsrust-zelfstandigen-flexibel-dienstencheques)
  - [Droits Quotidiens — bezpłatne titres-services dla samozatrudnionej matki: warunki](https://www.droitsquotidiens.be/fr/question/ai-je-droit-des-titres-services-gratuits-en-tant-que-jeune-mere-independante)
- Cytowanie: „Jestem samozatrudniona — czy mogę zamienić 105 titres-services na dłuższy urlop macierzyński?”, PoPolsku.be, stan informacji na dzień 01.09.2026, https://popolsku.be/baza-wiedzy/samozatrudniona-urlop-macierzynski-titres-services/

---

Jeżeli prowadzisz w Belgii działalność na własny rachunek i spodziewasz się dziecka, po porodzie możesz dostać od kasy ubezpieczeń społecznych **105 bezpłatnych czeków usługowych** na pomoc w domu. Od 1 lipca 2026 r. część tych czeków możesz zamienić na **dodatkowe tygodnie odpoczynku macierzyńskiego** — najwyżej 3 tygodnie, po 35 czeków za każdy tydzień.

Nie oznacza to, że każda samozatrudniona automatycznie ma teraz 15 tygodni. Dłuższy odpoczynek wymaga rezygnacji z czeków, a nowy wybór dotyczy tylko odpoczynku, który zaczyna się 1 lipca 2026 r. lub później. Poradnik opisuje podstawowy scenariusz: jedno dziecko i samozatrudniona w działalności głównej.

## Jak nazywają się te świadczenia po francusku i niderlandzku?

- **Odpoczynek macierzyński** samozatrudnionej — FR: *repos de maternité*, NL: *moederschapsrust*. Wnioskujesz o niego i dostajesz za niego świadczenie w **kasie chorych** — FR: *mutualité*, NL: *ziekenfonds*.
- **Pomoc macierzyńska** — FR: *aide à la maternité*, NL: *moederschapshulp* — czyli bezpłatne **czeki usługowe** (*titres-services* / *dienstencheques*). Zajmuje się nią **kasa ubezpieczeń społecznych** — FR: *caisse d'assurances sociales*, NL: *sociaal verzekeringsfonds* — czyli instytucja, do której płacisz składki jako samozatrudniona.

Te dwie instytucje muszą znać twój wybór. Dlatego kasa ubezpieczeń społecznych wystawia zaświadczenie, które przekazujesz do mutualité.

## Kogo dotyczy nowy wybór?

Wybór między tygodniami a czekami masz, jeżeli:

- twój odpoczynek macierzyński zaczyna się **1 lipca 2026 r. lub później** — liczy się początek odpoczynku, nie sama data porodu;
- korzystasz z odpoczynku macierzyńskiego w systemie dla samozatrudnionych (działalność główna albo status **małżonki współpracującej** — FR: *conjointe aidante*, NL: *meewerkende partner*; ten drugi przypadek potwierdź w kasie);
- spełniasz warunki pomocy macierzyńskiej w swojej kasie.

**Odpoczynek zaczęty przed 1 lipca 2026 r.** podlega starym zasadom: najwyżej 12 tygodni (13 przy porodzie mnogim) i 105 czeków, bez możliwości zamiany.

**Działalność dodatkowa obok etatu.** Jeżeli pracujesz jako pracownica i równocześnie prowadzisz działalność dodatkową (tzw. system mieszany — FR: *régime mixte*, NL: *gemengd stelsel*), według UCM i Xerius przy odpoczynku od 1 lipca 2026 r. nie masz prawa do czeków z pomocy macierzyńskiej. Urlop macierzyński wynika wtedy z twojego etatu. Swoją sytuację potwierdź w kasie i w mutualité.

## Ile tygodni odpoczynku przysługuje?

Odpoczynek macierzyński samozatrudnionej składa się z dwóch części:

- **część obowiązkowa — 3 tygodnie:** 1 tydzień przed przewidywaną datą porodu i 2 tygodnie po porodzie. W tym czasie całkowicie przerywasz działalność;
- **część fakultatywna:** standardowo 9 tygodni; przy rezygnacji z części lub wszystkich czeków — do 12 tygodni. Przy porodzie mnogim każdy wariant ma o 1 tydzień więcej.

Tygodnie fakultatywne bierzesz w pełnych tygodniach, przed porodem albo po nim. Przed porodem według INAMI możesz wziąć najwyżej 2 takie tygodnie (najwcześniej od 3. tygodnia przed przewidywaną datą). Po porodzie możesz je przeplatać okresami pracy.

**Odpoczynek na pół etatu.** Jeden tydzień pełnego odpoczynku odpowiada dwóm tygodniom na pół etatu — FR: *à mi-temps*, NL: *halftijds*. W tygodniu na pół etatu możesz wykonywać swoją zwykłą działalność najwyżej w połowie wymiaru.

> Uwaga: tygodnie fakultatywne trzeba wykorzystać w ograniczonym czasie po porodzie. Według INAMI — do **50. tygodnia od narodzin dziecka**; ten sam termin 50 tygodni od narodzin podają formularze kas obowiązujące od 1 lipca 2026 r. (Securex, Partena Professional). INASTI opisuje ten okres jako 48 tygodni po porodzie. Zanim rozplanujesz ostatnie tygodnie, potwierdź termin w mutualité.

## Tygodnie czy czeki — jak wygląda wybór?

Ostatnie 3 tygodnie części fakultatywnej są powiązane z czekami usługowymi. Każdy dodatkowy tydzień odpoczynku „kosztuje” 35 czeków:

| Wybór | Czeki usługowe | Tygodnie fakultatywne | Razem z obowiązkowymi |
|---|---|---|---|
| bez dodatkowych tygodni | 105 | do 9 | do 12 tygodni |
| 1 dodatkowy tydzień | 70 | do 10 | do 13 tygodni |
| 2 dodatkowe tygodnie | 35 | do 11 | do 14 tygodni |
| 3 dodatkowe tygodnie | 0 | do 12 | do 15 tygodni |

Przy porodzie mnogim liczba czeków w każdym wariancie jest taka sama, a tygodni jest o 1 więcej (najwyżej 16).

## Co się bardziej opłaca: tydzień odpoczynku czy 35 czeków?

To zależy od tego, czego bardziej potrzebujesz: czasu bez pracy czy pomocy w domu. Porównaj obie strony.

### Ile wynosi świadczenie za tydzień odpoczynku?

Świadczenie za odpoczynek macierzyński samozatrudnionej to ryczałt tygodniowy wypłacany przez mutualité. Według tabeli INAMI od **1 września 2026 r.** wynosi brutto:

| Tydzień odpoczynku | Pełny wymiar | Pół etatu |
|---|---|---|
| pierwsze 4 tygodnie | 917,33 EUR | 458,66 EUR |
| od 5. tygodnia | 839,82 EUR | 419,91 EUR |

Kwoty są indeksowane — przed decyzją sprawdź aktualną tabelę INAMI. Świadczenie jest dochodem zastępczym i podlega podatkowi. Dodatkowe tygodnie przypadają na koniec odpoczynku, dlatego Partena Professional w swoich wyliczeniach przyjmuje dla nich stawkę od 5. tygodnia.

### Ile są warte czeki?

- 1 czek = 1 godzina pracy pomocy domowej z firmy titres-services. Dostajesz same czeki, a nie ich równowartość w pieniądzu.
- Wartość czeku zależy od regionu. Przykład podawany przez kasy: w Walonii od 1 lipca 2026 r. 1 czek to 10,60 EUR, więc 35 czeków to 371 EUR, a 105 czeków — 1113 EUR.
- Czeki z pomocy macierzyńskiej nie są opodatkowane. Nie dają też ulgi podatkowej.
- Ważność czeków zależy od regionu. Według UCM: w Walonii 8 miesięcy, we Flandrii 12 miesięcy, w Brukseli 6 miesięcy. O zasady wymiany i zwrotu niewykorzystanych czeków pytaj Pluxee — zależą od regionu.
- Czeki z pomocy macierzyńskiej wliczają się do rocznego limitu czeków ustalanego przez region.

### Na co jeszcze zwrócić uwagę?

- **Dodatkowy tydzień to tydzień bez pracy.** W tygodniu pełnego odpoczynku nie wolno ci wykonywać działalności, więc licz się z utratą przychodu z firmy.
- **Czeki wymagają firmy usługowej.** Zastanów się, czy w twojej okolicy łatwo znajdziesz firmę titres-services i czy zdążysz wykorzystać czeki przed upływem ich ważności.
- **Wybór można później zmienić tylko w jedną stronę** (szczegóły niżej). Jeżeli się wahasz, ostrożniejszy jest wariant z większą liczbą czeków.

## Jak dokonać wyboru krok po kroku?

### 1. Złóż wniosek o odpoczynek macierzyński w mutualité

Na formularzu z mutualité podajesz przewidywaną datę porodu, informację o ciąży mnogiej, liczbę tygodni fakultatywnych (pełnych lub na pół etatu) i ich okresy. Dołączasz zaświadczenie lekarskie z przewidywaną datą porodu. Jeśli nie jesteś jeszcze zapisana do kasy chorych, zacznij od poradnika [Jak zapisać się do mutuelle krok po kroku](/baza-wiedzy/jak-zapisac-sie-do-mutuelle-krok-po-kroku/).

### 2. Po porodzie potwierdź narodziny

Przekaż mutualité odpis aktu urodzenia albo zaświadczenie lekarskie potwierdzające poród. Zgłoś też dziecko w gminie — dziecko musi być wpisane do twojego gospodarstwa domowego.

### 3. Wybierz liczbę czeków w kasie ubezpieczeń społecznych

Zwykle to kasa kontaktuje się z tobą po narodzinach dziecka (Xerius robi to po zarejestrowaniu dziecka w gminie). Możesz też sama złożyć wniosek na formularzu swojej kasy. Na formularzu wskazujesz wybrany wariant: 105, 70, 35 albo 0 czeków.

Jeżeli wybierasz czeki, podajesz swój numer użytkownika **Pluxee** (dawniej Sodexo), czyli firmy wydającej czeki usługowe. Jeżeli go nie masz, kasa pomoże ci się zarejestrować.

Według UCM na wniosek o pomoc macierzyńską masz **5 lat od dnia następującego po porodzie**. Nie zwlekaj jednak, jeśli chcesz dodatkowych tygodni — muszą się one zmieścić w okresie odpoczynku.

### 4. Przekaż zaświadczenie kasy do mutualité

Po twoim wyborze kasa ubezpieczeń społecznych wystawia **zaświadczenie** z liczbą przyznanych czeków. Przekaż je do mutualité **jak najszybciej**. Bez niego mutualité nie przyzna dodatkowych tygodni ani nie ustali prawidłowo długości odpoczynku i świadczenia. Xerius wydaje takie zaświadczenie zawsze, także przy 105 czekach.

Sam wybór w firmie wydającej czeki nie wystarczy — mutualité potrzebuje zaświadczenia od kasy.

### 5. Odbierz czeki i zamów pomoc

Kasa zleca płatność, a Pluxee dostarcza czeki (według UCM w ciągu 5 dni, pocztą albo elektronicznie). Potem sama wybierasz firmę titres-services, z której pomocy chcesz korzystać.

### 6. Zgłoś powrót do pracy

Jeżeli wracasz do działalności, w ciągu 2 dni zawiadom mutualité na formularzu *Avis de reprise du travail*. Jeżeli zmieniasz plan tygodni fakultatywnych, poinformuj mutualité wcześniej.

## Czy można zmienić decyzję?

Tylko częściowo:

- **Z tygodni na czeki — tak**, dopóki dodatkowe tygodnie odpoczynku nie zostały ci jeszcze przyznane. Przykład UCM: poród 1 sierpnia 2026 r., wybór 35 czeków i 2 dodatkowych tygodni; we wrześniu, przed rozpoczęciem przedłużenia, można zrezygnować z jednego tygodnia i dostać dodatkowe 35 czeków.
- **Z czeków na tygodnie — nie.** Gdy czeki zostały ci przyznane, nie zmienisz już wyboru, jeśli trzeba by je odebrać.

Jeżeli chcesz coś zmienić, najpierw skontaktuj się z kasą ubezpieczeń społecznych, a potem przekaż mutualité nowe zaświadczenie.

## Czy po porodzie nie płacisz składek?

Niezależnie od wyboru między tygodniami a czekami masz **zwolnienie ze składek społecznych** — FR: *dispense de cotisations sociales*, NL: *vrijstelling van sociale bijdragen* — za **dwa kwartały następujące po kwartale porodu**. Według INASTI dotyczy to porodów od 1 stycznia 2026 r.; przy porodzie przed tą datą zwolnienie obejmuje jeden kwartał.

- **Przykład UCM:** poród 18 kwietnia 2026 r. (II kwartał) oznacza zwolnienie za III i IV kwartał 2026 r.
- **Warunki:** według UCM korzystasz z ubezpieczenia macierzyńskiego jako samozatrudniona — w działalności głównej (także jako małżonka współpracująca) albo w systemie mieszanym (*régime mixte*) — i płacisz składki kwartalne w wysokości co najmniej **926,48 EUR** (kwota na 2026 r., podaje ją też serwis Droits Quotidiens). Musisz faktycznie skorzystać z odpoczynku macierzyńskiego i dostawać świadczenie z mutualité — potwierdza to mutualité.
- **Bez wniosku:** zwolnienie jest automatyczne — kasa przyznaje je, gdy dowie się o narodzinach i o świadczeniu z mutualité. Nie można z niego zrezygnować.
- **Twoje prawa zostają:** zwolnione składki traktuje się jak zapłacone przy prawie do świadczeń zdrowotnych i emerytury.
- **Jeśli już zapłaciłaś:** kasa może zaliczyć wpłatę na zaległości albo na późniejsze rozliczenie składek. Nadwyżkę możesz odzyskać na pisemny wniosek.

## Jakie warunki pomocy macierzyńskiej sprawdzić w kasie?

Szczegółowe warunki potwierdza twoja kasa ubezpieczeń społecznych. Kasy wymieniają m.in.:

- spełnienie warunków odpoczynku macierzyńskiego dla samozatrudnionych;
- powrót do działalności zawodowej po odpoczynku macierzyńskim;
- wpisanie dziecka do twojego gospodarstwa domowego w rejestrze ludności;
- zamieszkanie w Belgii.

Zmiany w działalności lub w sytuacji rodzinnej zgłaszaj kasie od razu. Jeżeli czeki zostaną przyznane bez prawa do nich, trzeba będzie zwrócić ich koszt.

## Kiedy ten poradnik nie wystarczy?

Osobno, w kasie i w mutualité, potwierdź:

- **poród mnogi** — dodatkowy tydzień i liczbę czeków;
- **pobyt dziecka w szpitalu** dłuższy niż 7 dni — odpoczynek można wtedy przedłużyć na osobnych zasadach;
- **łączenie etatu z działalnością** i inne nietypowe statusy;
- **status małżonki współpracującej** — warunki ubezpieczenia i prawa do czeków.

Jeżeli zastanawiasz się, jak mutualité traktuje samozatrudnione przy zwykłej chorobie, przeczytaj poradnik [Choroba samozatrudnionego — zgłoszenie do mutuelle i świadczenie](/baza-wiedzy/choroba-samozatrudnionego-zgloszenie-zasilek/).

## Gdzie szukać pomocy?

- **Wybór czeków, zaświadczenie i zwolnienie ze składek** — twoja kasa ubezpieczeń społecznych (np. Acerta, Liantis, Partena Professional, Securex, UCM, Xerius).
- **Wniosek o odpoczynek, dodatkowe tygodnie i wypłata świadczenia** — twoja mutualité.
- **Wykorzystanie czeków** — Pluxee i wybrana firma titres-services.