# Potrzebuję adwokata pro deo — jakie progi obowiązują od września 2026?

- Adres: https://popolsku.be/baza-wiedzy/adwokat-pro-deo-progi-dochodowe-wrzesien-2026/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Belgia
- Dział: Prawo i bezpieczeństwo › Sądy, pomoc prawna i długi
- Stan informacji na dzień: 11.10.2026
- Zweryfikowano: 11.10.2026
- Ostatnia zmiana: 11.10.2026
- Źródła:
  - [Barreau de Verviers — pomoc prawna: progi dochodowe, dokumenty i składanie wniosku w BAJ](https://www.barreaudeverviers.be/aide-juridique/)
  - [Barreau du Brabant wallon (BAJ Nivelles) — pomoc prawna: progi, wkład własny, dokumenty, assistance judiciaire](https://www.barreaudenivelles.be/index.php/aide-juridique)
  - [Vlaanderen.be — Juridische tweedelijnsbijstand (pro-Deoadvocaat): domniemania i dokumenty](https://www.vlaanderen.be/juridische-tweedelijnsbijstand-pro-deoadvocaat)
  - [FOD Justitie / SPF Justice — nowe zasady pomocy prawnej drugiej linii (2020) i indeksacja progów od 2024](https://www.justice.belgium.be/fr/nouvelles/autres_communiques/aide_juridique_de_deuxieme_ligne_nouvelles_regles)
  - [Justel (ejustice) — Kodeks sądowy, art. 508/13–508/18: pomoc prawna drugiej linii (odmowa, cofnięcie, liczenie dochodów)](https://www.ejustice.just.fgov.be/eli/loi/1967/10/10/1967101053/justel)
  - [Droits Quotidiens — odwołanie od decyzji biura pomocy prawnej (BAJ) do sądu pracy](https://www.droitsquotidiens.be/fr/question/quel-recours-contre-une-decision-du-bureau-daide-juridique)
  - [Observatoire du Crédit et de l’Endettement (Walonia) — wzór wniosku do sądu pracy po odmowie BAJ (art. 508/16 Kodeksu sądowego)](https://surendettement.wallonie.be/files/lettres_type/lettre-type-45-appel-au-tribunal-du-travail-pour-refus-baj-avocat-pro-deo.docx)
  - [Orde van Vlaamse Balies (advocaat.be) — progi dochodowe pomocy prawnej drugiej linii ważne od 1.09.2026 (PDF)](https://www.advocaat.be/ovb_filesystem/ovb/Documenten/toegang-tot-het-recht/2026_20260901_inkomensgrenzen_juridische_tweedelijnsbijstand.pdf)
  - [Balie Gent — progi dochodowe od 1.09.2025 (porównanie, PDF)](https://baliegent.be/wp-content/uploads/2025/09/Inkomensgrenzen-dd.-01092025.pdf)
- Cytowanie: „Potrzebuję adwokata pro deo — jakie progi obowiązują od września 2026?”, PoPolsku.be, stan informacji na dzień 11.10.2026, https://popolsku.be/baza-wiedzy/adwokat-pro-deo-progi-dochodowe-wrzesien-2026/

---

Potrzebujesz adwokata, ale masz niskie dochody? W Belgii możesz dostać adwokata **całkowicie albo częściowo bezpłatnie** w ramach **pomocy prawnej drugiej linii** — FR: *aide juridique de deuxième ligne*, NL: *juridische tweedelijnsbijstand*. Potocznie mówi się o adwokacie **pro deo** (NL: *pro-Deoadvocaat*). O przyznaniu pomocy decyduje **biuro pomocy prawnej** przy izbie adwokackiej — FR: *bureau d'aide juridique* (BAJ), NL: *bureau voor juridische bijstand* (BJB).

Poradnik jest dla osoby samotnej, pary lub rodzica, który potrzebuje adwokata w sprawie sądowej albo w mediacji. Podajemy progi dochodowe publikowane przez izby adwokackie od września 2026 r., wyjaśniamy, jakie dokumenty przygotować, i czym ta pomoc różni się od zwolnienia z kosztów sądowych.

## Czym różni się pomoc pierwszej i drugiej linii?

- **Pomoc prawna pierwszej linii** — FR: *aide juridique de première ligne*, NL: *juridische eerstelijnsbijstand* — to porada lub konsultacja, zwykle krótka. Udziela jej adwokat, np. na dyżurach w różnych miejscach okręgu sądowego.
- **Pomoc prawna drugiej linii** to adwokat, który prowadzi twoją sprawę: reprezentuje cię w sądzie jako powoda lub pozwanego, wspiera w mediacji albo innym polubownym sposobie rozwiązania sporu albo udziela pogłębionej, szczegółowej konsultacji.

Ten poradnik dotyczy drugiej linii.

## Jakie progi dochodowe obowiązują od września 2026 r.?

Liczy się **miesięczny dochód netto**. Takie progi podają na swoich stronach izby adwokackie w Verviers i w Brabancie Walońskim (stan stron w październiku 2026 r.).

| Sytuacja | Pomoc całkowicie bezpłatna | Pomoc częściowo bezpłatna |
|---|---|---|
| Osoba samotna | poniżej 1670 euro | od 1670 do 1988 euro |
| Osoba samotna z osobą na utrzymaniu albo osoba mieszkająca z małżonkiem, partnerem lub inną osobą, z którą tworzy gospodarstwo domowe (dochód całego gospodarstwa) | poniżej 1988 euro | od 1988 do 2305 euro |

Skąd te kwoty? Według komunikatu SPF Justice z 1 września 2020 r. (ustawa z 31 lipca 2020 r.) odliczenie za osobę na utrzymaniu podniesiono wtedy do 20% dochodu integracyjnego (*revenu d'intégration sociale*), czyli do 259,18 euro, a od 1 września 2024 r. progi są co roku indeksowane według wskaźnika cen konsumpcyjnych. Aktualnych kwot na 2026 r. ten komunikat nie zawiera — podajemy je za izbami adwokackimi. Datę potwierdza tabela Orde van Vlaamse Balies (advocaat.be) „cijfers geldig op 1 september 2026”: 1670 / 1988 / 2305 euro oraz 369,58 euro za osobę na utrzymaniu (20% dochodu integracyjnego dla osoby z rodziną na utrzymaniu, 1847,89 euro na 1 września 2026 r.). Dla porównania: od 1 września 2025 r. progi wynosiły 1612 / 1920 / 2226 euro (tabela izby adwokackiej w Gandawie).

**Osoby na utrzymaniu** — FR: *personnes à charge*, NL: *personen ten laste* — zwiększają limit. Izby adwokackie podają kwotę **369,58 euro**, ale opisują ją różnie:

- Barreau de Verviers odejmuje 369,58 euro od dochodu gospodarstwa **za każdą osobę na utrzymaniu**;
- BAJ Brabantu Walońskiego dolicza 369,58 euro do progu **za każdą osobę w gospodarstwie domowym poza wnioskodawcą**.

Dla rodzica samotnie wychowującego dziecko oba sposoby dają ten sam wynik. Przy parze bez dzieci albo gdy w gospodarstwie mieszka dorosły, który nie jest na twoim utrzymaniu, wynik może być inny. Jak liczy biuro w twoim okręgu, zapytaj przed złożeniem wniosku.

Przykład wyliczenia: rodzic samotnie wychowujący jedno dziecko ma próg pomocy całkowicie bezpłatnej 1988 + 369,58 = **2357,58 euro**, a pomocy częściowo bezpłatnej 2305 + 369,58 = **2674,58 euro** miesięcznie netto.

> Uwaga: progi są co roku indeksowane. Kto dokładnie liczy się jako osoba na utrzymaniu w twojej sytuacji, ocenia BAJ/BJB. Przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne kwoty na stronie biura w twoim okręgu.

## Jakie dochody się liczy?

- Sumuje się **środki wszystkich członków gospodarstwa domowego**.
- Do dochodu wlicza się m.in. **emerytury i alimenty**.
- **Zasiłków rodzinnych nie wlicza się.** Wynika to z art. 508/13/1 §1 Kodeksu sądowego, który pomija przy liczeniu środków zasiłki rodzinne (*allocations familiales*) oraz jedyne własne mieszkanie.
- BAJ/BJB ocenia twoje **środki utrzymania** (FR: *moyens d'existence*, NL: *bestaansmiddelen*), a nie tylko pensję, i może poprosić o dodatkowe dokumenty.

Jeżeli chcesz prowadzić sprawę przeciwko osobie, z którą mieszkasz (np. przy rozstaniu), BAJ Brabantu Walońskiego nie wymaga dokumentów dochodowych tej osoby.

## Kiedy nie musisz wykazywać dochodu?

Niektóre osoby są z góry uznawane za osoby o niewystarczających środkach. Po przedstawieniu dowodu mogą dostać **całkowicie bezpłatną** pomoc. Strona rządu flamandzkiego wymienia m.in.:

- osoby otrzymujące **dochód integracyjny** lub pomoc społeczną z CPAS/OCMW;
- osoby otrzymujące **gwarantowany dochód dla osób starszych** (FR: *GRAPA*, NL: *IGO*);
- osoby otrzymujące **zasiłek zastępujący dochód dla osób z niepełnosprawnością**;
- osoby, które mają na utrzymaniu dziecko uprawnione do **gwarantowanych świadczeń rodzinnych**;
- najemców mieszkań socjalnych płacących połowę czynszu podstawowego (Flandria i Bruksela) albo czynsz minimalny (Walonia);
- osoby osadzone w zakładzie karnym;
- osoby składające wniosek o **zbiorowe uregulowanie długów** (FR: *règlement collectif de dettes*);
- osoby ubiegające się o azyl;
- **osoby niepełnoletnie** — wystarczy dowód tożsamości.

Izba adwokacka w Verviers zaznacza, że takie domniemanie można obalić, jeśli biuro ustali, że masz wystarczające środki. U osób niepełnoletnich domniemania obalić się nie da.

## Co oznacza pomoc częściowo bezpłatna?

Gdy twój dochód mieści się w przedziale „częściowo bezpłatnej” pomocy, płacisz część kosztów adwokata. BAJ Brabantu Walońskiego podaje, że jest to ustalona przez biuro **zaliczka** (FR: *provision*) **od 25 do 125 euro**, zależnie od wyniku wyliczenia dochodu; biuro może zgodzić się na raty, a kwotę płacisz bezpośrednio adwokatowi. Według strony rządu flamandzkiego resztę wynagrodzenia adwokata wypłaca państwo federalne. Wysokość wkładu w swoim okręgu potwierdź w BAJ/BJB.

## Kiedy pomoc nie zostanie przyznana?

- Gdy możesz skorzystać z **płatnika zewnętrznego** (FR: *tiers payant*), np. z **ubezpieczenia ochrony prawnej**. Sprawdź swoje polisy, zanim złożysz wniosek.
- Gdy twoje roszczenie jest **oczywiście niedopuszczalne lub oczywiście bezzasadne** — art. 508/14 Kodeksu sądowego stanowi, że takie wnioski biuro odrzuca.
- Pomoc może zostać **cofnięta**, jeśli zmieni się twoja sytuacja albo jeśli nie współpracujesz z adwokatem. Według art. 508/18 Kodeksu sądowego biuro może z urzędu lub na umotywowany wniosek adwokata zakończyć pomoc, gdy nie spełniasz już warunków albo wyraźnie nie współpracujesz w obronie własnych interesów.

## Jakie dokumenty przygotować?

Biura w różnych okręgach mają własne formularze, ale lista jest podobna:

- **dowód tożsamości** (dla osoby niepełnoletniej to wystarczy);
- **skład gospodarstwa domowego** — FR: *composition de ménage*, NL: *gezinssamenstelling* — z gminy, nie starszy niż 2 miesiące;
- **dowody dochodów** wszystkich dorosłych członków gospodarstwa z ostatnich 2 miesięcy: odcinki wypłat, zaświadczenia z kasy chorych, instytucji wypłacającej zasiłek dla bezrobotnych, CPAS albo urzędu emerytalnego;
- **ostatnią decyzję podatkową** — FR: *avertissement-extrait de rôle*, NL: *aanslagbiljet* — każdego dorosłego członka gospodarstwa;
- przy alimentach: dowody płacenia lub otrzymywania z ostatnich 3 miesięcy;
- jeśli należysz do grupy z domniemaniem (np. dochód integracyjny): aktualne zaświadczenie;
- jeśli prowadzisz działalność: ostatnią deklarację VAT.

Dokumenty muszą być **aktualne**, zwykle nie starsze niż 2 miesiące. Izba adwokacka w Verviers nie przyjmuje wyciągów bankowych jako dowodu dochodu.

## Jak złożyć wniosek w BAJ/BJB?

1. **Znajdź biuro pomocy prawnej** w swoim okręgu sądowym — działa przy lokalnej izbie adwokackiej. Możesz też najpierw pójść do adwokata, który przyjmuje sprawy pro deo; on złoży wniosek za ciebie.
2. **Sprawdź sposób składania wniosku.** Biura różnie to organizują: osobiście w godzinach dyżurów, po umówieniu wizyty, e-mailem albo online. Na przykład BAJ Brabantu Walońskiego przyjmuje wnioski przez formularz online wskazany na swojej stronie, a także e-mailem, pocztą i osobiście po umówieniu wizyty.
3. **Wypełnij formularz** i dołącz dokumenty.
4. **Poczekaj na decyzję.** Przy składaniu wniosku zapytaj biuro, kiedy możesz się jej spodziewać.

### Co w pilnej sprawie?

Jeżeli sprawa jest pilna (np. zbliża się termin w sądzie), powiedz o tym od razu przy składaniu wniosku i zapytaj, czy biuro może wyznaczyć adwokata, zanim zbierzesz wszystkie dokumenty. Zapisz termin dostarczenia brakujących dokumentów, który wskaże biuro, i dotrzymaj go.

## Czy adwokat pro deo oznacza, że sprawa nic nie kosztuje?

Nie zawsze. Pomoc prawna drugiej linii dotyczy **wynagrodzenia adwokata**. Koszty samego postępowania to osobna sprawa.

Zwolnienie z nich daje **pomoc w kosztach postępowania** — FR: *assistance judiciaire*, NL: *rechtsbijstand*. BAJ Brabantu Walońskiego opisuje ją jako odrębną instytucję, która daje całkowite lub częściowe zwolnienie z:

- kosztów sądowych;
- kosztów komornika (FR: *huissier de justice*);
- kosztów innych przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości i innych osób biorących udział w postępowaniu.

O to zwolnienie trzeba wystąpić osobno. Zapytaj swojego adwokata pro deo albo sekretariat sądu, w którym toczy się lub ma się toczyć sprawa, gdzie i jak złożyć wniosek.

## Co zrobić, gdy BAJ/BJB odmówi?

1. **Przeczytaj decyzję** i sprawdź, z jakiego powodu biuro odmówiło.
2. **Sprawdź, czy chodzi o brak dokumentów.** Jeśli tak, zapytaj biuro, czy możesz je uzupełnić.
3. **Złóż odwołanie do sądu pracy** — FR: *tribunal du travail*, NL: *arbeidsrechtbank* — tego okręgu, w którym działa biuro, które wydało decyzję. Według Droits Quotidiens masz na to **1 miesiąc od doręczenia decyzji** (FR: *notification*); odwołanie przysługuje od odmowy i od cofnięcia pomocy, a w tej procedurze także masz prawo do bezpłatnego adwokata. Walońskie Observatoire du Crédit et de l’Endettement udostępnia wzór takiego wniosku (FR: *requête*, art. 508/16 Kodeksu sądowego), który składa się w sekretariacie (FR: *greffe*) właściwego sądu pracy.

## Lista kontrolna

- Policz miesięczny dochód netto gospodarstwa domowego (bez zasiłków rodzinnych).
- Porównaj go z progami i kwotą 369,58 euro na osobę — sprawdź, czy twoje biuro liczy ją za osoby na utrzymaniu, czy za każdego członka gospodarstwa.
- Sprawdź, czy nie masz ubezpieczenia ochrony prawnej.
- Zbierz aktualne dokumenty (nie starsze niż 2 miesiące).
- Złóż wniosek w BAJ/BJB albo przez adwokata pro deo.
- Jeśli sprawa trafi do sądu, osobno zapytaj o *assistance judiciaire*.
- Przy odmowie: masz miesiąc od doręczenia decyzji na odwołanie do sądu pracy.